ABD'nin Carnagie Endowment for International Peace adlı düşünce kuruluşunun, bu yıl Nisan ayından Temmuz ayına kadar Amerika'nın önde gelen dış politika ve askeri uzmanlarının katılımıyla yürüttüğü çalışmalar sonucu hazırladığı Irak raporu, ABD ve İngiltere'nin yeni Irak politikasını ana hatlarıyla ortaya koydu.

"Irak: Yeni Bir Yaklaşım" adıyla yayınlanan raporda, ABD'nin Irak'a yönelik politikası üzerindeki tartışmalara yeni bir boyut katılırken, topyekün saldırı veya Saddam yönetimiyle müzakere seçeneklerinin dışında üçüncü bir yol önerildi. Buna göre, Irak'ın kitle imha silahlarına sahip olması engellenecek veya bu silahların yok edilmesi ile Irak'ta rejim değişikliği için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla yeni bir plan hazırlanacak. Güvenlik Konseyi'nin veto hakkına sahip olan beş daimi üyesinin onayını alacak kararla silah müfettişlerinin Irak'ın tüm askeri tesislerini incelemesi hazırlanacak askeri birlikler tarafından sağlanacak.

Türkiye, Ürdün ve Kuveyt'e asker

Emekli generallerin oluşturduğu vakıf yönetiminin yayınladığı 60 sayfalık Irak raporunda, 25-50 bin arasında değişen bir askeri gücün oluşturulması ve bu askerlerin Irak'a komşu Türkiye, Ürdün, Suudi Arabistan ve Kuveyt'e konuşlandırılması önerilen raporda, bu askerlerin çağın her türlü teknik imkanıyla donatılması ve BM denetçilerinin ihtiyaç duyduğu noktada kısa sürede yardıma koşabilmesi istendi. Silah müfettişlerinin Irak'a girmesini sağlayacak askeri güç, Irak'ın bütün sınırlarını kontrol altına alacak. Saddam rejimi bu gücün baskılarıyla değiştirilecek.

ABD'nin Irak politikasına İngiltere'den başka destek gelmediği gerçeğinden hareketle raporda bu politikaya Rusya, Fransa ve Çin gibi Güvenlik Konseyi üyelerinin onay vereceği belirtiliyor. Irak'ın toprak bütünlüğünün korunmasının önemine değinilen raporda, hem komşuların operasyona yönelik muhalefetinin hem de BM Güvenlik konseyi engelinin ancak bu "üçüncü yaklaşım"la aşılabileceğine işaret ediliyor.

"Zorlayıcı denetim"

Amerika'nın tek yanlı müdahalesinin ve BM Güvenlik Konseyi'ni by-pass etmesinin tehlikesine işaret edilen raporda, Saddam sonrası yönetimin belirlenmesinin ve Irak'ın bütünlüğünün korunmasının önemine değiniliyor. Irak'a ambargonun, pazarlıkların ve yer yer yapılan hava saldırılarının başarılı olmadığı belirtilen raporda, büyük güçlerin Irak'taki çıkarlarının birlikte hareket etmeyi zorunlu kıldığı idia edildi. Saddam'ın devrilmesi için yapılacak geniş çaplı saldırının Amerika'nın bölgedeki çıkarlarına zarar vereceği belirtilen raporda, siyasi planlarla desteklenmeyen askeri harekatın sakıncalarına ve Saddam sonrası oluşacak otorite boşluğuna dikkat çekiliyor.

Raporda, Saddam'dan daha tehlikeli bir yönetimin oluşmasının İsrail için büyük tehdit oluşturacağı, Irak'ın Şii, Sünni ve Kürtler olmak üzere üçe bölünebileceği belirtilerek "üçüncü yaklaşım" olarak nitelenen "zorlayıcı denetim"'in elverişli bir politika olduğunun altı çiziliyor. Bu plana göre, Irak'ın sınırlarına yığılacak askeri güç ABD askerlerinden oluşmalı. Bu gücün desteğindeki ilah deneticileri ise çokuluslu bir yapıda olmalı.

AMR MUSA: DENETÇİLER IRAK'A DÖNECEK

Arap Birliği Genel Sekreteri Amr Musa, BM silah müfettişlerinin Irak'a dönüşünü "çok mümkün" gördüğünü söyledi. İtalya'nın Cernobbio kasabasında uluslararası bir toplantıda konuşan Musa, "Irak hükümetiyle temaslarım ışığında söyleyebilirim ki, Bağdat'ın BM silah denetçilerine izin vermesi fazlasıyla olanaklı..." dedi. Musa, "Müfettişlerin Irak'a dönüşü, bir dizi görüşme ve danışmadan sonra mümkün olacak gibi gözüküyor" ifadesini kullandı, ancak bu görüşmelerle ilgili ayrıntıya girmedi. AB dış politika ve ortak savunma yetkilisi Javier Solana, ABD'nin BM'den yetki almadan Irak`ı vurmasına karşı çıktı. Bir Alman gazetesine demeç veren Solana, "ABD'nin, BM'den onay almadan Irak'a karşı (önleyici savaşa) atılması halkların hukukuna aykırı olur..." dedi. "Bir şeyleri önlemek amacıyla savaş başlatmayı doğru bulmadığını" belirten Solana, Irak'a karşı alınacak her önlemin BM çerçevesinde kararlaştırılması gerektiğini, aksi halde bunun halkların haklarıyla uyuşmayacağını söyledi.

Savaş Zirvesi'nnin gündemi yeni politika

Carnagie Vakfı'nın Carnagie planın ABD ve İngiltere tarafından benimsendiği son bir kaç günlük gelişmelerle kendini gösterdi. ABD Başkanı George Bush ile görüşmek üzere ABD'ye giden İngiltere Başbakanı Tony Blair'in, muhatabı ile, BM silah denetçilerinin Irak'taki askeri tesis ve cephaneliklere askerin yardımıyla girmesinin tartışılacağı belirtiliyor. İngiliz The Telegraph gazetesi, Blair'in, Irak sınırına asker yığılmasını ve BM denetçilerinin kuşkulu askeri tesis ve cephanelikleri teftişlerine Irak yönetiminin zorluk çıkardığı noktada devreye girip, denetçilerin tesise girişini sağlamalarını isteyeceğini yazdı. Blair'in danışmanlarının, "Washington, Irak'a yalnız başına saldırmaktansa silah denetçilerinin asker desteğiyle ülkeye girmesi fikri çevresinde oluşturulacak bir koalisyona razı olacaktır" görüşünde olduklarını da belirten gazete, Blair ve Bush'un BM'in Irak'a yönelik 4 haftalık yeni bir ultimatom yayınlaması görüşünü de tartışacaklarını bildirdi. Gazete, "asker zoruyla silah denetimi" görüşünün, ABD'de faaliyet gösteren düşünce kuruluşu Carnagie Vakfı tarafından da dile getirildiğini hatırlattı.