Geçenlerde bu sütunda, milletvekili Ergun Dağcıoğlu'nun Sanayi ve Ticaret Bakanı Kenan Tanrıkulu'na, Tüketiciyi Koruma Kanunu'ndaki promosyon yasağına ilişkin sorusunu ve bakandan aldığı cevabı yayınlamıştım.

Kanuna karşı hile

Bakan, kanuna göre, "süreli yayın kuruluşlarının, -kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü ve görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi- yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında, promosyon yapamayacağını, kanuna aykırı promosyon dağıtanlara 5 trilyon lirayı aşkın ceza kesildiğini, 1999 yılının Haziran ayından itibaren, Milliyet, Hürriyet, Sabah ve Star gazetelerinin ikinci ürün (hediye) olarak verildiği kampanyaların başladığını" belirtiyordu.

Tanrıkulu, kanuna karşı hile yapıldığını kabul ediyor, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'dan kaçmak için, üretici ve ithalatçılar tarafından kampanya düzenlendiğini, ancak, gazetelerin bu üretici veya ithalatçı firmalar tarafından hediye olarak dağıtılmasında, yasal bir engel bulunmadığı için, kanunun uygulanmadığını söylüyordu.

Tanrıkulu'nun, Ergun Dağcıoğlu'na bir de iyi haberi vardı. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11'inci maddesinin son fıkrasını değiştirmek üzere bir tasarı hazırlanmış ve 21.11.2001'de Başbakanlığa sevkedilmişti. Bu değişiklik, kanuna karşı hilenin yolunu kesmeye yönelikti: "Süreli yayın kuruluşu tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan veyahut dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere (yasağa) tâbidir."

Promosyon serbest

Ama şimdi ne yapılıyor. Tüketiciyi Koruma Kanunu değişirken, gazetelerin en fazla 5 ürünü promosyon olarak vermelerinin yolu açılıyor. Madem medya patronları yasağa uymuyor, bari biz kanunları onlara uyduralım. Zihniyet bu.

Tüketiciyi Koruma Kanunu, Sanayi ve Ticaret Komisyonu ile Adalet Komisyonu'nda da görüşüldü. Her iki komisyon da, kültürel yayınlar dışında kalan promosyonlara karşı çıktı. Kanunun mevcut haliyle muhafazasını istedi. Buna rağmen, Plan Bütçe Komisyonu'nda, tasarının 11'inci maddesi aynen hükûmetten geldiği şekilde benimsendi ve son halini aldı. Gazetelerden promosyon yasağı kalkıyor.

Medya-siyaset

Promosyon verilmesin, yasaklansın diye bir ısrarımız yok. Bizim üstünde durduğumuz konu, AB standardına uyuyoruz diye getirilen düzenlemelerin içine, medya patronlarının arzuları doğrultusunda hükümlerin serpiştirilmesi.

Promosyon verilebilecek; porno yayıncılıktan mahkûm olanlar imtiyaz sahibi olabilecek; kimse konuyu deşmediği için televizyon kuruluşlarının ortakları kamu ihalesine girebilecek...

Medya-siyaset ilişkileri Türkiye'de büyük sorun. Ve sıkıntıyı, hem soyup soğana çevrilen, kötü yönetilen halk çekiyor (çünkü iktidar basının desteği ile ayakta duruyor) hem de, basın emekçilerinin hiçbir teminatı kalmadı.

Yahnici'nin teklifi

İşte bu durumu tesbit eden Şevket Bülent Yahnici bir kanun teklifi hazırlayarak geçen sene TBMM'ye sundu. (5.1.2001'de bu teklif gündeme alındı) Yahnici'nin Basın Kanunu'na iki madde eklenmesini öngören kanun teklifinin gerekçesi, bizim yazıp söylediklerimizle bire bir örtüşüyor.

Şevket Bülent Yahnici, gerekçesinde şunları söylüyordu:

"Basın çalışanlarının önündeki çok önemli bir engel, sektördeki yönetim zihniyetinden doğan yanlışlardır. Bu zihniyet, bir taraftan elinde bulundurduğu kitle iletişim araçlarını belli çıkarlar doğrultusunda, siyasî otorite üzerinde tehdit unsuru olacak şekilde kullanmaya meyil göstererek gazetecilik mesleğinin saygınlığını yetirmesine yol açmakta, bir taraftan da, basın çalşanlarının sendikal hak ve örgütlenme özgürlüklerini kısıtlayarak, 'tarafsız ve doğru yayıncılık ilkesini' engellemektedir."

Şevket Bülent Yahnici, bu yozlaşmaya kısmî çözüm olarak, her gazetede, tiraja göre asgari bir kadro belirlenmesini, böylece, çalışanların bir bölümünün güvenceye kavuşmasını öngörüyordu. Sözgelimi, günlük ortalama satışı 10 bine kadar olan gazetenin asgari kadrosu 10, 100 bin satanın asgari kadrosu 75, 250 binlik tiraj için 125 kişi çalıştırma mükellefiyeti doğuyordu. Tiraj arttıkça kadrolu eleman sayısı yükseliyordu.

Böylece, taşeronlaşarak, işçilerin sendikalaşmasından kurtulanların da önü kesiliyordu. Bu kanun çıksaydı, sendikalar basın kuruluşlarında örgütlenecek ve çalışan, patronun iki dudağı arasında kalmaktan kurtulacağı için, daha bağımsız yayın yapmak mümkün olabilecekti.

Emekçinin hakkı

Basın Kanunu'nda ve Tüketici Kanunu'nda patronlar lehine değişiklik gerçekleşiyor ama, çalışanın lehine bir düzenleme nedense gözardı ediliyor.

Oysa Yahnici'nin de dediği gibi, "basına hâkim zihniyet", elinde bulundurduğu kitle iletişim araçlarını belli çıkarlar doğrultusunda, siyasî otorite üzerinde tehdit unsuru olarak kullanıyor.

Zaten, bu yüzden patronlar lehine düzenlemeler gerçekleşiyor da, emekçinin hakkı gözardı ediliyor.

Medyadaki bu çarpıklığın üzerine gittikçe, beni sindirmeye çalışan yayınlar yapılıyor.

Laik cumhuriyet düşmanlığından tutun, Atatürk karşıtlığına ve "dönekliğimize" kadar söylenmedik lâf kalmadı.

Oysa biz hep inandığımız doğruları konuşuyoruz.

*Kemalist zihniyetin yaptığı laiklik tarifi (totaliter laiklik) çağdaş ve kabul edilebilir değildir.

*Başörtüsü yasağı laikliğe aykırıdır.

*Atatürk ilkeleri diye takdim edilen ilkeler, CHP'nin 6 okunda yerini bulmuştur. Bunlardan bazıları bugün için önemini kaybetmiştir. Zaten bu ilkeler, Atatürk'ten ziyade İsmet Paşa ve Recep Peker tarafından şekillendirilip CHP programına alınmıştır.

*Atatürk inkılâplarının bazıları da geçerliliğini kaybetmiştir.

Galileo "dünya dönüyor" dediğinde Engizisyon Mahkemesi'nin hâkimleri, karşı çıktı; bu sözünü geri alması için ona baskı yaptılar.

Ama dünya dönmeye devam ediyor.

Bilim ve hür düşünce karşısında, Engizisyon hâkimlerine benzeyen tartışmaya kapalı dogmatik kafalar, nasıl olsa iflâs edecektir.

Basının kendi çıkarını korumak için bize hücum ettiği o kadar âşikâr ki! Hem Meclis'e özel kanun sipariş ediyorlar; hem de deşifre olunca saldırıya geçiyorlar.

NOT: Dünkü yazımda yanlışlıkla Bergama'daki altın madeni yerine Trona'daki altın madeni demişim, düzeltirim.

NAZLI ILICAK

Künye

Temsilcilikler

ReklamTarifesi

AboneFormu

MesajFormu