Dağıstan ve Çeçenistan'da başlayan özgürlük ateşinin tüm Kuzey Kafkasya'ya yayılmasını sağlayan, gelmiş geçmiş en karizmatik Kafkas lideri Şeyh Şamil'in 100 mektubu, Şule yayınları tarafından kitaplaştırıldı. Şeyh Şamil'in ağzından Kuzey Kafkasyalıların Ruslara karşı verdiği bağımsızlık mücadelesinin tanıklığını yapan mektuplar, ünlü liderin naiplerine, belli topluluk ve özel şahıslara gönderdiği kararnameler, tebliğler, emirler, fermanlar, önergeler ve özel mektupların örneklerinden oluşuyor. Şeyh Şamil'in kişiliğini, müridizm hareketinin kapsamını, dönemin Kafkasyalıların dini, kültürel, entellektüel hayatını yansıtan mektuplar, onun iç hesaplaşmalarla vakit kaybeden Kafkasyalılar arasında barış ve huzuru getirmek için nasıl çaba harcadığının, Kuzey Kafkasya'yı ele geçirmeye çalışan Ruslara karşı ortak direniş çağrısını yaymaya çalıştığının resmi bir kanıtı adeta.

Bu sözler slogan değil

"Şamil'in mektupları ne retorik ne de deklarasyon ne de slogandır. Onlar geleneksel ideolojik dogmalardan uzak oldukları gibi, sadece dini düşünceler çerçevesinde kalmış ve dünyevi işlerden tecrit olmuş da değildirler. Daha doğrusu onlar sürekli bir mücadele içerisinde olmuş bir topluluğun pratik günlük hayatıdır." diyen Dr. Fiket Efe, İmam Şamil'in bulunup muhafaza edilen mektuplarının sayısının 300'e ulaştığını kaydediyor. Harita ve resimlerle zenginleştirilen kitap, 300 yıllık Kuzey Kafkasya özgürlük mücadelesinin 19. yüzyılda Şeyh Şamil tarafından nasıl ivme kazandığını, mücadelenin hangi şartlarda gerçekleştirildiğini anlamamıza yardımcı oluyor.

Efsunlu dağların şeyhi

Kafkasya'nın başı dumanlar içinde göğe uzanmış azametli dağları tarih boyunca çeşitli halkların destanlarına, masallarına, mitolojik öykülerine konu olmuştur hep. Bu dağların aşılmazlığı Kuzey Kafkasya'yı işgal etmeye kalkışanlara korku verirken, dağların meydan okuyan görsel duruşu, bugüne kadar pek çok ressam, yazar ve şaire ilham vermiştir. Tolstoy, Puşkin, Alexander Dumas gibi ünlü isimlerin cazibesine kapıldığı bu dağlar, Kafkas direnişini dünya gerilla tekniğiyle yapılan savaşların en ünlüsü yapan Şeyh Şamil'e kucak açmış, onun mücadelesinin sembolü haline gelmiştir. Rusların 1556 tarihinde Astrahan Hanlığını ortadan kaldırmasıyla beraber Kafkasların işgal süreci başladı ve 19. yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde Kafkasların işgali tamamlandı. Rusların Sanayi Devrimi'nin getirdiği teknik ve askeri avantajlardan yararlanarak bölge halklarını tek tek devre dışı bırakması, Kuzey Kafkas halklarının endişelenmesine neden olur. Abhaz, Adıge, Dağıstan, Çeçenistan, Oset ve İnguş halklarının iskan ettiği bölgeyi kapsayan Kuzey Kafkasya, Rusların sıcak denizlere açılma hayaliyle birlikte amansız savaşlara sahne olur. Kuzeybatı ve Kuzeydoğu Kafkasya'da 1785 yılında Şeyh Mansur ile başlayan uyanış kıpırtıları, Dağıstan'da Gazi Muhammet'le kıvılcıma dönüşmüş, daha sonra İmam Hamzat'la birlikte bu kıvılcım kor haline gelmiş, nihayet İmam Şamil'in tarih sahnesinde görünmesiyle birlikte onun kişisel yetenekleri ve karizması sayesinde bu kor alev alarak özgürlük ateşinin Kafkas dağlarında yükselmesini sağlamış.

Rüyasını anlamak

Liderlerin çoğunun tarikat geleneğinden gelmesi nedeniyle, Ruslar, Nakşibendi tarikat mensuplarının bu kutsal mücadelesine "Müridizm" adını verdi ve bu direniş silsilesi 19. yüzyıldan sonra Kafkas tarihinde "müridizm hareketi" diye anılmaya başladı. İmam Hamzat'ın 1834 yılında öldürülmesi üzerine özgürlük bayrağını devralan Şeyh Şamil, tam 25 yıl Ruslara karşı şanlı bir direnişe imza attı. Cesareti, parlak zekası, güçlü imanı, sarsılmaz otoritesi, şer'i hükümleri uygulamadaki kararlılığı ile, Kafkas tarihinde ilk defa, biraraya gelmesi çok zor olan Kafkas hanedanlarını aynı ülkü etrafında birleştiren Şamil'in rüyasını anlamak, halen Kafkasya'da devam eden Rus-Çeçen çatışmalarının özünde yatan gerçekleri kavrayabilmemiz açısındandan önem taşıyor.

'Ölene dek savaşacağım'

"Zelil kul miskin Şamil'den büyük şöhret ve faziletle ünlü Karatalı Molla ve Kurban Muhammed'e. Selam üzerinize olsun, cin ve insan nefsinin rahmeti ile Rabbiniz sizi korusun. Amin! Mesele şu ki: Rahman'ın kanununu (şeriatı) tesis emek ve şeytanın yolunu ortadan kaldırmak için kırbaçlarınızı sıyırın. Sonra bilin ki, geçmiş kusurlardan ve önceki aşırılıklardan dolayı bizden size bir zarar gelmeyecektir. Ve herkes hakkında diyorum ki, Allah önceden olup bitenleri affetsin, bugün sizi kınamak yok (Kur'an:55 / 31), Allah sizleri mağfiret etsin. Şu andan itibaren ya şeriatı tesis edersiniz, yoksa benim sizinle ve Allah ve Rasulüne meydan okuyan herkesle -Allah Teala'nın izniyle- galip gelinceye veya öldürülünceye kadar kesilmeyecek olan savaşım olacaktır. Bunu böyle bilesiniz! Selam."