Dünya silah ticaretine ilişkin son rakamlar, ABD ve İngiltere gibi ülkelerin -Soğuk Savaş'ın bitiminin ardından- pazar sıkıntılarını gidermek için Ortadoğu, Asya ve Güneydoğu Asya'yı abluka altına aldığını ortaya koydu.

Küresel silah talebindeki düşüşün teknoloji ve uluslararası iletişim olanaklarındaki gelişmelerle birleşmesi üzerine silah sanayiinin sınırları aşarak bu bölgelerde 'savaş senaryoları üretmeye' başladığı belirtiliyor.

Amerika herkesi solladı

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün rakamlarına göre (SIPRI) dünyada en çok silah satan ülkelerin başında Amerika Birleşik Devletleri geliyor. ABD, son altı yıldır silah satışında öteki ülkelerin çok önüne geçti. ABD'nin 1996-2000 arasındaki satışı (1990 fiyatlarıyla) 49.3 milyar dolara ulaştı. ABD'nin yakın takipçisi Rusya'nın aynı dönemdeki satışı 15.7 milyar dolar, ama bu satışların büyük bir kısmını ikinci el silahların oluşturduğu kaydediliyor.

Türkiye büyük silah alıcısı

Dünyada en çok silah satan şirketler arasında ilk sırayı işgal eden firma ise 1999'daki 17.6 milyar dolarlık satışıyla Lockheed Martin (ABD). Bu şirketi sırasıyla; 15.7 milyar dolar ile BAE Systems (İngiltere), 15.3 milyar dolarla Boeing (ABD), 11.3 milyar dolarla Raytheon (ABD) 7 milyar dolarla Northrop Grumman (ABD), 5.5 milyar dolarla General Dynamics (ABD) ve 4.1 milyar dolarla Thomson-CSF (Fransa) takip ediyor. En çok silah satın alan ülkeler arasında Türkiye ilk sıraları işgal ediyor.

SIPRI verilerine göre Tayvan, Suudi Arabistan, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Güney Kore son on yıl içinde en büyük silah alıcıları oldular.

En çok silah alanlar

Son beş yılda da en çok silah alımı gerçekleştiren 20 ülke arasında Suudi Arabistan, Türkiye ve Çin bulunuyor. Güney Kore, Hindistan, Yunanistan, İsrail ve Pakistan gibi iç savaşın hakim olduğu ülkeler de önemli silah alıcıları arasında.

Türkiye'nin silah pazarında önemli bir yer tutması, jeopolitik konumuna ve PKK'yla yürütülen mücadeleye bağlanıyor. Uluslararası araştırma kuruluşlarının tespitlerine göre silah satışındaki artışlar gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini de olumsuz etkiliyor. Silah satışlarının yol açtığı borçların faizi, gelişmekte olan ülkelerde sağlık eğitim ve benzeri giderlerinin kısıtlanmasına neden oluyor.

Soğuk Savaş faktörü

Araştırmacı Gideon Burrows'un 'Silah Ticareti Kılavuzu' adlı kitabında ülkelerin silah satış ve alım potansiyelleriyle ilgili detaylı bilgiler yer alıyor. Metis Yayınları tarafından basılan 'Silah Ticareti Kılavuzu'ndaki bilgilere göre Soğuk Savaş'ın bitimiyle birlikte silah ticareti de önemli bir değişim gösterdi.

1980'lerin sonunda Soğuk Savaş geriliminin sona ermesi ve SSCB'nin çöküşü ile küresel askeri teçhizat talebi düştü. 1990'larda Körfez sorunu yüzünden Batı ülkelerinin silahlanmasındaki hafif artış sayılmazsa 1987'den bu yana dünya genelindeki askeri harcamalar düzenli olarak düştü. Uçak, tank ve patlayıcı sistemler gibi başlıca konvansiyonel silahlar alanında askeri ithalat hacimleri 1990 rakamları esas alınarak, 1991'de 23.6 milyar, 1995'te 19.2 milyar, 2000'de 15.3 milyar Amerikan Doları olarak gerçekleşti. Bu düşüşün ABD başta olmak üzere büyük silah üreticilerini ürküttüğü ve yeni pazar arayışları doğurduğu belirtiliyor.

Yapılan değerlendirmelere göre silahlı mücadelede bulunan ülkelerden bazıları şunlar: "ABD, İngiltere, Yugoslavya, Türkiye, İsrail, Filistin, Rusya, Irak, Afganistan, Pakistan, Hindistan, Liberya, Nijerya, Kolombiya, Cezayir, Sudan, Kenya, Kongo, Angola, Brundi, Uganda, Burma, Sri Lanka, Endonezya, Filipinler, Somali."