Karpuzu ve kalesiyle ünlü Güneydoğu'nun en büyük şehri Diyarbakır adeta sorunlar yumağı. Uzun yıllar yaşanan terörün etkisi burada hâlâ devam ederken, ekonomik kriz Diyarbakır'ı ikinci defa vurmuş. Diyarbakır'ın simgesi haline gelen karpuzun üretimi bile para etmediği için yüzde 40 düşmüş.

Diyarbakır köklü geçmişine rağmen son 20 yıldır bir dizi şanssızlık yaşıyor. Terör nedeniyle insanlar köylerden şehre inmiş ve 4 yılda Diyarbakır'ın nüfusu 2-3'e katlanmış. Hal böyle olunca da altyapı yetersiz kalmış, eğitim sorunu ortaya çıkmış, üretim düşmüş, ekonomi bozulmuş.

Ekonomik kriz tüm Türkiye'nin yanında Diyarbakır'ı çok daha fazla etkilemiş. Üretime dönük sanayinin kurulmaması, yatırımların olmaması işsizliği katmerli hale getirmiş. Diyarbakır halkı ise devletle birlikte, Diyarbakırlı işadamlarının da bölgeye yatırım yapmamasından şikayetçi. Diyarbakır kökenli çok sayıda işadamı arasından Halis Toprak bazı yatırımlar yapmış ancak onun da ekonomik sorunlar yaşaması ile Diyarbakır adeta öksüz kalmış.

Kapkaç ve dolandırıcılık artmış

Yaşanan ekonomik sorunlar ve işsizlik Diyarbakır'da ahlaki sorunları da beraberinde getirmiş. Hırsızlık, kapkaç ve dolandırıcılık artmış.

Diyarbakır'ın ekonomisinin temelini oluşturan tarım sektörü ise son yıllarda büyük zarar görmüş. Köyler boşalınca araziler boş kalmış. Teknoloji yeterince kullanılmayınca üretimde büyük bir düşüş yaşanmış. Diyarbakır'ın simgesi haline gelen karpuzun üretimi bile yüzde 40 düşmüş. Eskiden güvercin gübresi ile üretilen meşhur Diyarbakır Karpuzu'nu bulmak şimdi mümkün değil. Adana ve diğer bölgelerde erken çıkan karpuzun fiyatı düşünce çiftçi de karpuz yetiştirmekten kaçmaya başlamış.

'OHAL'in sadece adı kalktı'

Diyarbakır'ın belki de en önemli sorunu yıllarca süren terör olmuş. Aslında terör olayları şehirde fazla olmamasına rağmen, tüm olayların faturası bölgenin simgesi olması nedeniyle Diyarbakır'a çıkarılmış. Yıllarca uygulanan OHAL kalkmasına rağmen halk değişen birşey olmadığını söylüyor. Halka göre OHAL'in sadece adı kalktı uygulamalar ise devam ediyor. Demokratikleşme paketlerine vatandaşlar pek umutla bakmıyorlar.

Daha önceki demokrasi adımlarının uygulanmasında yaşanan problemler yenilerine de kuşkulu bir bakış oluşmasına neden olmuş. Topluma Kazandırma Yasası ise Diyarbakırlılar tarafından yeterli bulunmuyor, daha kapsamlı bir af isteniyor.

DİYARBAKIR TAM BİR ENKAZ

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Feridun Çelik:

Diyarbakır'da sorunlar had safhada. 1993-97 yılları arasında aldığımız yoğun göçle nüfusumuz ikiye katlandı. Bunun getirdiği sıkıntılar var. Gecekondulaşma, kentin dokusunun bozulması, altyapı sorunları ve işsizlik en büyük problem olarak karşımıza çıkıyor. Deyim yerindeyse tam bir enkaz. Hizmet boyutuyla bazı gelişmeler sağlansa da işsizliğe karşı bizim yapabileceğimiz bir şey yok. Bölgenin sosyal, siyasal ve ekonomik olarak ciddi bir planlamaya ihtiyacı var.

TARIM PAZAR SORUNU YAŞIYOR

Güneydoğu Tarımsal Eğitim Derneği Başkanı Murat Tomar:

Diyarbakır'da aile bahçeciliği ve geleneksel tarım yapılıyor, teknoloji kullanılmıyor. İkinci ürün ekilmiyor. Hayvancılık olmasına rağmen yem bitkisi ekilmiyor. Üretimle iş bitmiyor, pazar sorunun da çözülmesi gerekiyor. Mercimek üretimi yapılmaz oldu. Organik tarım geliştirilir, ürün çeşitleri artırılır, tarıma bağlı sanayi kurulur ve teknoloji kullanılırsa çok büyük gelişmeler sağlayabilir Diyarbakır. Hükümetin doğrudan gelir desteği çiftçinin yüzünü güldürdü.

HALKIN YÜZDE 60'I İŞSİZ

Diyarbakır Genş İşadamları Derneği Başkanı Behçet Balık:

Ekonomik kriz bu bölgeyi çok daha fazla etkiledi. Sanayisi gelişemeyen Diyarbakır'da, üretim yok denecek kadar az. Diyarbakır'ın en önemli sorunu işsizlik. Halkın yüzde 60'ı işsiz durumda. Diyarbakırlı işadamlarının bölgeye yatırım yapması gerekir. 10 bin kişiye istihdam açılırsa büyük bir rahatlama yaşanır. 3 Kasım'dan sonra bir güven ortamı ve büyüme dönemi başladı. Ekonomik kriz tavanda atlatıldı ama bu henüz tabana yansımadı.

Bazen sadece kepenkleri açıp sonra kapatıyoruz

SADIK ERGÜVEN (Esnaf):

Esnafın işleri her geçen gün daha kötüye gidiyor. Bazen sadece kepenkleri açıyor ve kapatıyoruz. İşlerin açılması için önce memur ve işçinin doyması gerekir. Bugün 4 kişilik bir ailenin zorunlu harcaması 1 milyar liranın üzerinde. Sadece siyasilerin ve üst düzey memurun krizi bitti, esnafın, işçinin, memurun krizi devam ediyor.

Kaçakların dışında iki binden fazla taksi var

MEHMET BOZGİL (Taksi şoförü):

10 yıldır taksicilik yapıyorum ama işler hiç iyi gitmiyor. Kontak çeviremediğimiz günler oluyor. Diyarbakır'da 2 binden fazla taksi var bu çok fazla. Üstelik bir de kaçak çalışanlar var.

Değişmeyen tek şey ekonomik sorunlar

HAYRİ AKYOL (inşaat işçisi)

Diyarbakırlıyım ama 8 yıldır dışarıda çalışıyorum. Ben gittiğimde 400 bin nüfusu vardı bugün 1 milyonu aşmış. 40 gündür Diyarbakır'dayım ve çok değişmiş. Daha modern bir görüntüsü olmuş. Baskı olmadan yaşamak çok güzel ancak şimdilik demokratik atılımların etkisi çok fazla görülmüyor. Diyarbakır'da değişmeyen tek şey ekonomik sorunlar.