"Irak'ın kuzeyinde Kürt devleti kurulacağına ihtimal vermiyorum. Ama Kerkük petrollerini verirlerse olabilir. Buna da Arap dünyası, Türkiye, İran, Suriye ve Irak'ın Arap halkı karşı çıkar. Kürtler ABD için vazgeçilmez değil, son 10 yılda üç kez yalnız bıraktı onları".

Irak'ta savaş şiddetlenerek devam ederken gözler Ortadoğu'ya çevrildi. Irak sonrasında Ortadoğu'da önemli değişikliklerin gündeme geleceği belirtiliyor. Kuveyt ve Brüksel eski Büyükelçisi Ortadoğu ve Balkan İncelemeleri Vakfı Başkanı emekli diplomat Güner Öztek, Irak harekatı sonrasındaki muhtemel gelişmeleri, ABD'nin savaşı hangi şartlar altında bitireceğinin belirleyeceğini kaydediyor.

Birinci Körfez Savaşı'nda Kuveyt Büyükelçisi olan Öztek, "Bölgenin vechesi değişecek. Bu bir normal askeri harekat değil. Sistemi değiştirecek. Türkiye savaş olmasın diye elinden geleni yaptı. Son anda hava koridorunu açtı. Türkiye masada yer alacak mı deniliyor, masa olacak mı olmayacak mı daha bu bile belli değil. Şimdiden bu konuda bir şey söylemek çok zor. Türkiye masada yer almayacaksa bile ABD'nin kulağına birşeyler fısıldama gücü olmalı" dedi.

'Şii devletini kimse istemez'

Irak'taki harekatın sonuçlanması durumunda ilk iş olarak istikrarın sağlanmasına çalışılacağını kaydeden Öztek, "Ondan sonra bir geçiş dönemi yaşanacak. 2. Dünya savaşı sonrasında Almanya ve Japonya'da olduğu gibi. Bunun için de Irak'ın ileri gelen şahsiyetlerinden, dışardaki sürgünlerden bir karma meclis olacak. Onların ağırlığı olacak. Yeni liderlerin ortaya çıkması beklenecek" dedi.

Bazı soruların havada kaldığını belirten Öztek, "Irak'ın dini yapısı belli, yüzde 60 Şii, yüzde 37'si Sünni. Diğer taraftan etnik yapısı da belli, Kürtler, Türkmenler, Araplar. İkinci bir Şii devleti olacak mı? ABD bu konuda ne düşünüyor? Kimse Şii devleti istemez, kabul etmez. Osmanlı döneminde bile Şiiler idareye getirilmemiştir. Osmanlı tatlı tatlı idare etmiştir durumu. İngilizler geldi, onlar da Şiiler'i idareye yaklaştırmadı. İhtilaller oldu, yine aynı. Bütün bunlar bir şekle bağlanacak" şeklinde konuştu.

Kürtler ABD için vazgeçilmez değil

Irak'ın kuzeyinde Kürt devleti kurulacağına ihtimal vermediğini ifade eden emekli Büyükelçi Öztek, "Ama Kerkük petrollerini verirlerse olabilir. Buna da Arap dünyası şiddetle karşı çıkacaktır. Türkiye, İran, Suriye ve Irak'ın Arap halkı karşı çıkacaktır. Kürtler Amerika için vazgeçilmez değil. ABD son 10 yılda en az üç kez yalnız bıraktı onları" dedi.

"Bir diğer sorun, Irak'taki silahlı gruplar. Demokratik bir devlette silahlı grupların olmaması lazım doğal olarak. Bunlar nasıl toplanacak? İkinci tezkerenin gecikmiş olması Kürt grupları şımarttı. Bunda bizim de katkımız var. Kuzeyden cephe çok önemli. Bu nedenle şımardılar" diyen Öztek, "Operasyon bittikten sonra bu silahların toplanması lazım. Nasıl olacak?

Öte yandan tabii zenginlikleri etnik yapıya göre değil, 25 milyon Iraklı'ya mal edilecek şekilde dağıtılması lazım. Öte yandan Kerkük ve Musul'un Kürt grupların eline geçmemesi gerek. Böyle havada kalan sorunlar var. Şimdiden çözüm yok" şeklinde konuştu.

Muhafazakar rejimler tedirgin

Irak'ta istikrarın sağlanması ve demokratik rejim kurulması halinde Irak'ın zenginleşeceğini belirten Öztek, bu değişimin ister istemez bölgedeki muhafazakar rejimlere tesir edeceğini ifade etti.

Öztek şöyle devam etti: "Aslında Amerika bir bakıma kendi silahıyla kendini vurdu. Amerika öteden beri muhafazakar rejimleri, mesela Suud ailesini destekledi. Suudi Arabistanda 5000 kadar prens var. Ekonomik kaynaklar bu ailenin elinde. Kapalı bir rejim. 11 Eylül'de 19 teröristten 15'i Suudi kökenli çıktı. ABD bundan bir netice çıkardı. 'Kokuşmuşluk var burada, Amerikan aleyhtarlığı yayılıyor. Laden de buradan çıktı. Buralara bir bakalım, giderek terör bataklığı oluyor" dediler.

Mısır, Suriye, İran hakeza. Amerikalılar bütün bölgeye çeki düzen verecekler. Bugünden yarına olacak bir şey değil. Suudiler, 'Biz gidersek Laden gelir' diyorlar. Amerika burada tedrici bir politika uygulayacak sanıyorum. Kültür, internet, tv, vesaire. Elbette Amerika insani mülahazalarla değil, petrol nedeniyle yapacak bunu."

'Testi kırıldı bir kere'

Türkiye ile ABD arasında yaşanan tezkere sorunu iki ülke arasında birtakım güçlüklere neden oldu. Sorun bir şekilde aşıldı ama testi kırıldı bir kere. Bundan sonra ne olacak, ona bakmak lazım. Masa konursa oturmaya çalışacağız. ABD'nin Irak'tan sonra Filistin'de bir çözüme gideceğini tahmin ediyorum. Bush ayağını yere basmaya başladı. İsrail'e gem takılmazsa Filistin sorunu çözülemez.

Saddam Körfez savaşı sırasında ne diyordu, 'İsrail 30 kere BM'yi ihlal etti, neden ona değil de bize saldırıldı'. Filistin sorunu Ortadoğu bölgesi için son derece kilit bir sorun. Bir kere bunu bilmek lazım.

Birşeyler de olmaya başladı orada, Arafat'ın konumunu güçlendirmeye çalışıyorlar. Filistin halkı da Arafat'tan memnun değil. Orada bir reform beklenebilir, bu otomatikman Ortadoğu'ya sıçrar.

İsrail-Suriye anlaşır!

Saddam Hüseyin sonrası Irak'ta bir paylaşımın sözkonusu olacağını kaydeden emekli Büyükelçi Öztek, "Fransa Cumhurbaşkanı şimdiden başladı Irak'ın imarı BM'nin denetiminde olmalı diye. Amerika da engel çıkarmayacak bu konuda. Anlaşırlar. Çin ve Rusya'nın bu süreçte engelleyici bir konumda olacaklarını sanmıyorum. Çin zaten en fazla enerjiye muhtaç bir ülke. Çin ve Fransa'nın Irak'ta imtiyazları var. ABD 'bunları vereceğiz, gel al' diyecek eskisi kadar olmasa da. Rusya'nın Irak'tan 7-8 milyar dolar civarında nakit alacağı var, silah satışlarından kalan. Saddam da Ruslar'a imtiyaz verdi. Bunlar bağırırlar çağırırlar ama masa altında anlaşırlar" dedi. ABD'nin İsrail ve Suriye'yi barıştırmaya çalışacağını savunan Öztek şöyle konuştu: "Bakmayın siz öyle Suriye ile İsrail'in kavgalı olduklarına, yıllardır el altından görüşüyorlar, birbirlerine gidip geliyorlar. İsrail halkı da bu işin tankla olmayacağını anladı. Adam geliyor, kahvede bombalıyor seni. Bu nedenle sorunun her iki tarafın da tahammül edebileceği şekilde bir çözüme kavuşturulması lazım."
YARIN: SORUN DEMOKRASİ DEĞİL ENERJİ

1. Bölüm: Irak pandoranın kutusunu açacak