FAHRİ SARRAFOĞLU / İSTANBUL
İstanbul Sanayi Odası'nın hazırladığı "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" çalışmasına göre, İzmir'in Bergama İlçesi'nde altın madenini işleten Normandy Madencilik ilk sırada yer aldı. Rapor, 2004 yılı ilk 500 için olduğu gibi ikinci 500 kapsamına giren sanayi kuruluşları için olumlu görünüm ortaya koyarken, ikinci 500'deki nispi iyileşmenin ilk 500'e oranla zayıf olduğunu belirledi. Değerli YTL'nin üretimi, ihracatı ve istihdamı zorladığını belirten İstanbul Sanayi Odası Başkanı Tanıl Küçük, ekonomik istikrarın şart olduğunu ve yapısal reformların tamamlanması gerektiğini vurguladı.

İstanbul Sanayi Odası'nın sıralamasına göre, Normandy Madencilik, 2004 yılındaki 63.6 milyon YTL'lik üretimden satış hasılatıyla ilk sırayı alırken, Petlas Lastik 63,5 milyon YTL ile ikinci oldu. Aydın Mensucat ise 63 bin YTL ile üçüncü sırada yer aldı. 2003 yılının birincisi Beybo Boya ise 2004 sıralamasında 341. oldu.

İkinci 500 zayıf kaldı

Tanıl Küçük, 2004 yılının ilk 500 için olduğu gibi ikinci 500 kapsamına giren sanayi kuruluşları için de başarılı geçtiğini söylerken, ancak ikinci 500'deki nispi iyileşmenin ilk bölüme oranla zayıf olduğunu ifade etti.

Çalışma, büyük ölçekli kuruluşların KOBİ'lere oranla daha hızlı bir toparlanma sürecine girdiğini ortaya koyuyor. İyileşmenin KOBİ'lere daha yavaş yansımasının birinci ve ikinci 500 büyük arasındaki mesafenin giderek açıldığını ortaya koyuyor. Örneğin, 1999 yılında ilk 500 büyük sanayi kuruluşunun satış gelirleri ikinci 500'ün satış gelirlerinin 5,2 katı iken, bu oran 2004 yılında 6,4 katına yükseldi.

Geçen yıl ikinci 500 firma sıralamasında birinci sırayı Beybo Boya San. ve Tic. A.Ş.(İstanbul) yer alırken bu yıl yerini Normandy Madeniciliğe bıraktı. Hema Dişli Sanayi ve Tic A.Ş.(Ankara) yer alırken bu yıl ikinci sırayı Petlas Lastik San ve Tic.A.ş aldı.(Kırşehir) Geçen yıl Kale Kilit ve Kalıp San. A.Ş.(İstanbul) 3.sırada, Tüp Merserize Tekstil San. ve Tic. AŞ (İstanbul) dördüncü sırada yer alıyordu.

En çok kar eden Dow Türkiye

İkinci 500 içinde, 2004 yılında en çok kar eden kuruluşlar Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş., ile Ayen Enerji A.Ş. ve Limak Kurtalan Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. oldu.

En çok ihracat yapan kuruluşlar ise Sertler Örme Ticaret ve Sanayi A.Ş., Arbel Bakliyat Hububat Sanayi ve Ticaret A.Ş., ile İpaş İplik Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak sıralandı.

En çok kişi çalıştıran kuruluşlar 3 bin 154 ile T.T.K Sınırlı Sorumlu Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi, 2 bin 332 ile Hugo Boss Tekstil Sanayii Ltd. Şti., 2 bin 325 ile T.T.K Kozlu Taşkömürü İşl. Müessesi oldu.

Kayseri'den 11 firma girdi

İkinci 500'e Kayseri'den, Hema Dişli, Atlas Halıcılık, Form Sünger, Kilim Mobilya, Özkoyuncu, İpek Kanepe, Ulutaş Tekstil, CEHA-Büro Mobilya, HES Fibel, Gürkan Büro Mobilya ve Saygın Tekstil girdi.

Anadolu firmaları ağırlığını arttırıyor

İSO'nun ikinci 500 firma araştırmasında 2004 yılı sonuçlarına göre ilk 10 firmanın 5'i Anadolu'da faaliyet gösteriyor. Geçen yıl ikinci 500 büyük firma sıralamasında sadece 2 firma yer alırken 2004 yılında bu sayının 5'e çıkması, Anadolu aslanlarının ekonomideki istikrarla birlikte yeniden yükselişe geçeçeğinin ilk ayak sesleri olarak nitelendirildi.

İkinci 500 büyük firma sıralamasında ihracatta öne çıkan sektörler:

1. Madencilik ve taşocaklığı sektörü 2003 yılında yüzde 1,7'den 2004 yılında yüzde 3,4'e yükseldi.

2. Kimya, petrol ürünleri, Lastik ve Plastik sanayi sektörü 2003 yılında yüzde 5,8 iken 2004 yılında yüzde 6,8'e ulaştı.

3. Metal Eşya, Mak ve Teçhizat ve Mesleki Aletler sektörü 2003 yılında 11,1 iken 2004 yılında 11,6 büyüdü.

4. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayii sektörü 2003 yılında yüzde 0,8 iken 2004'de 1,3 büyüdü.

5. Dokuma, Giyim Eşyası, Deri ve Ayakkabı Sanayi küçülen sektör arasında yerini aldı. 2003 yılında yüzde 52,5 oranında ihracat payı varken, 2004 yılında yüzde 50'ye düştü. Buna rağmen ikinci 500 büyük firma içerisinde ağırlığını hala hissettiriyor.

İkinci 500'ün 74'ü yabancı sermayeli

Rapora göre, 2004 yılında ikinci 500 büyük sanayi kuruluşu, Türkiye ihracatının yüzde 8,6'sını gerçekleştirdi. İkinci 500'ün toplam ihracatı, ilk 500'ün toplam ihracatının yüzde 16,4'ü kadar oldu. İkinci 500 büyük sanayi kuruluşunun ihracatında ilk sırayı yüzde 50'lik payla tekstil, giyim, deri ve ayakkabı sektörü aldı.

İkinci sırada yüzde 11,6 ile metal eşya, makine teçhizat sektörü, üçüncü sırada da yüzde 9,4 ile gıda, içki ve tütün sektörü yer aldı. Rapora göre, ikinci 500 içinde yabancı sermaye paylı 74 kuruluş bulundu. İlk 500'te bu sayı 149 olarak belirlenmişti. İkinci 500 içindeki 74 yabancı sermaye paylı kuruluşun 24'ü yüzde 100 yabancı sermayeli. Yabancı sermaye oranı yüzde 50'den fazla olan kuruluş sayısı 14, yüzde 50'si yabancı sermayeli kuruluş sayısı 10, yüzde 50'nin altında yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 26 oldu.