"VAHYEDİLMİŞ KELAM"

Müslüman isminin "vahyedilmiş kelam"la bildirilen kelimelerinden biri olduğunu, yalnızca İslâm dinine bu şekilde bir isim verildiğini, bu son dinin tüm önceki dinleri içine alıp kapsadığını ve sadece ona girenler için değil tüm insanlar için bir davet olduğunu bilmekte fayda var. Yani birisi "Ben Müslümanım" diyorsa tüm bu iç seslerden geçerek gelir bu kelime sizin kulağınıza. Dolayısıyla bu tanım onun siyasi duruşunu (eğer bizim ülkemizde yaşıyorsa) ama daha kapsayıcı olarak insan ve kainat tasavvurunu yansıtır.

Peki teslim olmak ne demek bu dini retorikte? İsyan ederken de itaat ederken de bunun Yaratan'dan olduğunu dilinle ve kalbinle tasdik etmek demek. Çok kabaca. Birkaç katman aşağıda belki yavaş yavaş kelimelerin neden dağa, denize, toprağa değil de insan'a emanet edildiğini, neden yalnızca insan'dan kendini ifade etmesi beklendiğini keşfetmeye başlarsınız. Ve oralarda bir yerde, bir başkasından öğrenmenin mümkün olmayacağı şeyleri fark edersiniz… Artık çağdan çağa, toplumdan topluma göreceli "siyasi simge", "kamusal alan" gibi eksik hakikatlere tam kulluk etmenin anlamsızlığına varmış olabilirsiniz.

HAKİKATİN FAZLASINI BİLME

"Hakikatin daha fazlasını ben zaten bilirim" demeye mola verip, hakikatin bıraktığı boşluğun neyi işaret ettiğini duyumsamaya başlarsınız. Mesela "vahyedilmiş kelam"ın hakikatin tamamını kapsadığını, bu yüzden bu katman katman ifade edilmiş sözleri anlamak için derinleşmek gerektiğini söyleyen sufilere kulak vermek, kıyısız bir okyanusa doğru yolculuğa çıkarabilir belki kalbinizi. Hakikati kendi yarattığı gerçeklerde aramanın insanı nasıl da yüzeye doğru yaydığını, örneğin suyu, ateşi, havayı sanki bu dünyada bulmamış da kendi yaratmış gibi kibirlenmenin insanı nasıl da ilahi niteliklerinden uzaklaştırdığını duyumsayabilirsiniz.

Tüm özelliklerimizi kendimiz yapmış olsaydık, kendimize dilediğimiz gibi hükmedebilirdik. Ama yine içimizden biliriz ki bu mümkün olmuyor hiç. İnsanın yalnız çevresel ve genetik gerçekliğini değil, yalnız istatistiksel ve psikanalitik gerçekliğini değil, tüm bunlarla birlikte ama bunlardan daha fazla bir şey olabileceğini düşünmeye başlarsınız. Neden-sonuç ilişkileriyle insan hakikatini tanımlamanın mümkün olmadığına varırsınız. Kainattaki sonsuz değişimin "bir" olduğu, değişimlerin yanılgıya döndüğü o an, "düz çizgi ilerlemeciliği"nden de kurtulduğunuz andır. Kalp artık sizin için yalnızca kan pompalayan kaslardan ibaret değildir. Orada, kainata sığmayan şeylerin sizin kalbinize sığdırıldığını sezmeye başlarsınız.

Toplumsal söylemlerin bugünün dünyasında siyasi bir çukura gömdüğü "inanç" kelimesi ile açıklanamıyor artık sanırım bu bilgi. Çünkü inanç zihinden geliyor ve zihin tekrarlarla, görecelikli gerçeklerle oluşuyor. Şüphe ve vehim katıdır; zihin daha çok. Kalp ise güvenir, odur bilen, iman eden. İç içe, kopuk, bir arada, gidip gelen, kesişip ayrışan hakikatlerin zaman ve mekandan bağımsız hâlde "bir" olduğunu ve buradaki yalınlığı fark ettiğinizde hayret ve hayranlığa da varabilirsiniz. İnsan'ın ezel ile ebedi içeren kodlarla kendi yalın hakikatine yaklaştığını içinizden yanıtlarsınız sık sık.

İşte o vakit her şeyin sizin elinizde olduğunu ama aynı anda da hiçbir şeyin sizin elinizde olmadığını ve bu ikisinin birbirinden bağımsız değil, bir bütün oluşturduğunu keşfedersiniz. Dikey bir formattır bu keşif. Zihinden kalbe olduğu kadar, yukarıdan aşağıyadır, yani güneş ışınları gibi düşey. Rabbin kuluna kelamı gibi düşey. Artık neden sonuç ilişkileriyle, analiz ve sentezlerle tamamlayamaz olursunuz varoluşunuzun size bıraktığı boşluğu... Çünkü sır orada kalacaktır, Yaratan ile yaratılan arasında bir fısıltı olarak. Ve herkesin kendi kulağında.

ALLAH RIZASI İÇİN ÖRTÜNME

Teslim olmaya dair daha onlarca sayfa yazılabilir şüphesiz, hatta yüzlerce. Gerçekleşmiş bir özgürlük, en tamamlanmış özgürlük, teslim olmaktır dini retorikte. Allah ile kul arasındaki tüm engellerden, yarı tanrılardan, bilinçaltı ilahlardan, gizli veya açık şirkten kurtulur, korkularınızla arzularınızın ayağınıza dolanarak her daim önünüze birer zaaf olarak gelmesine engel olmaya başlarsınız. Ne günah çıkarmak için Allah ile aranıza bir yetkili kişi ya da kurum alırsınız, ne de tövbe etmek için. Nispi gerçeklerin hakikatinde mutlak olanı sezer, başkasından istediklerinizi de aslında farkında olmadan O'ndan istediğinizi, çünkü verenin aslında yalnız O olduğunu fark edersiniz.

Susuz bir sevgili gibi yalnız "Allah rızası için" doyar, acıkır, kendinizi ifade eder ya da örtünürsünüz. İlle 'başkalarının rızası' (kocanın veya babanın zoruyla değil, sadece Allah rızası için örtünmenin ne olduğunu anlamayanlar) veya ille 'başkalarının onayı' (Leyla Şahine'e ısrarla arkanızda kim var sorusunu soranlar) gibi kışkırtıcı söylemler sizin için hep birer yarı tanrı olarak kalacaktır. Artık Rab ile kulun kalbi arasındaki bu dikey eksende "kamusal alan" veya "siyasi simge" gibi birtakım "yatay terimler" şüphesiz çok anlamsız duracaktır.

İslâm'ı biraz olsun anlamak isteyenler, belki bu hakikatten hoşlanmıyorlar. Kendilerine göre haklı da olabilirler. Ama teslim olmuş bir kalbin hakikatini ve ondaki özgürlük mefhumunu kavrayamadan toplumsal çözüm üretmeye kalktıklarında ne kadar trajikomik durumlara düştüklerini fark etmelerinin de başka yolu yok. Örtünmüş bir kadına "teslim olmak metaforik olarak çırılçıplak olmak demek, örtünmek ile arasında bir çelişki yok mu" şeklinde bir soru sorulabiliyorsa, teslim olmayı görsel bir kavrama indirgeyen zihinlere yönelik daha pek çok yazı kaleme almak gerekecektir sanırım.

"Onlar kapanırsa gelip bizi de kapatacaklar" gibi kendi yarattıkları ilaha tapmak yerine, umulur ki biraz daha az konuşup biraz daha çok dinlemeye başlarlar. Böylelikle kendi vehimleriyle oluşturdukları bu yarı terimleri kesin ve değişmez bir hakikatmiş gibi İslami meseleleri ifade etmek için kullanıp durmak yerine biraz daha saf niyetle, biraz daha çok çalışırlar. Kalpten "olan" ile "olmayan"ı ayırabilmek için önce saf bir niyete sahip olmak gerekmez mi? Toplumsal huzura ulaşmak için, bir arada ama kendi kanatlarımızla uçmamızın da başka yolu yok ne yapalım ki.

Geri dön

Yazdır

Yukarı