Ana Sayfa
Gündem
Politika
Ekonomi
Dünya
Aktüel
Spor
Yazarlar
Televizyon
Sağlık
Son Dakika
657'liler Ailesi
Ankara'da Şafak
Bilişim
Çalışanın Sesi
Diziler
Düşünce Gündemi
İzdüşüm
Kültür-Sanat
Okur Sözcüsü
Röportaj
Sinema
Yemek
Zamanda Yolculuk
Bize Yazın
Abone Formu
Temsilcilikler
Reklam
Künye
Arşiv

Yeni Şafak'ta Ara

	Ahmet KEKEÇ akekec@yenisafak.com.tr

Beni Erdal Öz'ün romanı "Yaralısın"ı yeniden okumaya, geçenlerde izlediğim bir Yeşilçam filmi kışkırttı. Esas oğlan (Ayhan Işık mıydı, Fikret Hakan mıydı, tam hatırlayamıyorum... Fikret Hakan olmalı!), film boyunca kitabı elinden düşürmüyor.

Salinger'ın "Çavdar Tarlasında Çocuklar"ını da, Mel Gibson'ın elinde görüp tekrar tekrar okumamış mıydık?

Kitap hakkındaki düşüncelerimi daha önce (Hece dergisine) yazmıştım. Beni bu roman hakkında yeniden konuşmaya, kendilerine "ilerici-devrimci" diyen yazarların (hususen Erdal Öz'ün) işkence ve militarizm olgusuna bakışı/yaklaşımı icbar etti.

Roman, evi basılıp "gözleri bağlı olarak" götürülen (devrimci) gencin "içeri"de yaşadıklarını anlatıyor. Sorgulama, falaka, işkence... "İşkence"yi anlatırken oldukça başarılı Erdal Öz. Ancak, "Yaralısın", bazı eleştirmenlerin öne sürdüğü gibi 12 Mart'ı, daha doğrusu militarizm olgusunu masaya yatıran, "yenilgi"nin nedenlerini kurcalayan bir roman değil... Sadece içeride yaşanan insanlık dışı olayların anlatıldığı tipik bir "işkence belgeseli."

Olayın nerede, hangi tarih diliminde geçtiğine dair somut bilgi yok. Sorgulanan gencin bazı siyasal eylemlere karışmış olduğunu tahmin ediyoruz. Ne tür eylemler bunlar? Bilmiyoruz.

İşkencecilerin kim olduğu, devrimci genci ne adına sorguladıkları da seçik değil. Bunu okuyucunun ferasetine, anlayışına, düpedüz tahayyülüne ve muhtemelen tarih bilgisine bırakmış romancı.

İşkencecilerden biri, "İstersek burada seni yok ederiz" diyor; anlıyoruz ki bir "erk", hukuk dışı bir "organizasyon", bir "güç" adına davranılıyor. Gelgelelim, sorgulanan genç görülmemiş bir metanet sergiliyor ve kendisinden istenen bilgileri (örgütsel bağları, katıldığı eylemleri, eylemci arkadaşlarının kimliğini) vermiyor.

Bütün bu işkencelerin sonunda ne mi oluyor?

Devrimci genç katlandığı onca sıkıntıdan sonra, daha da bileneceğine, çözülüyor. Daha doğrusu, "Nurileşiyor." (Nuri, siyasal cürüm işlememiş, politik bilinçten yoksun sanıklara Erdal Öz'ün yakıştırdığı sıfat!)

Bunun bir 12 Mart romanı olduğunu sadece yazarın beyanlarından anlıyoruz: "12 Mart'ta gelen faşist denemenin bana kazandırdığı bir kitap oldu Yaralısın." (Yeni Ortam, 1 Kasım 1975. Aktaran Fethi Naci, "Türkiye'de Roman ve Toplumsal Değişme")

Yazar, daha sonra, "faşizm mikrobuna karşı çıkmaya çalıştığını", öfkesinin siyasal bir tavırdan kaynaklandığını söylüyor ama, işkenceyi bir "insanlık suçu", ya da "düşmanca bir tutum" olarak görmekten öteye de geçemiyor.

İşkence, evet kötüdür.

Düşman barikatlarda bulunanlar açısından da mutlaka bir "tecziye yöntemi"dir.

Fakat daha da önemlisi, militer bir arazdır.

Erdal Öz'ün anlattığı devrimci genç, muhtemelen 12 Mart muhtırasını izleyen aylarda, Başbakan Nihat Erim'in "balyoz hareketi" adını verdiği seri tutuklamalarda içeri alınmış bir kişi. Kitabın yazarı da balyoz hareketinin mağdurlarından biriydi: 12 Mart muhtırasını izleyen aylarda, "uçak kaçırma eylemine hazırlandığı" gerekçesiyle bir grup aydınla birlikte tutuklanıp cezaevine konulmuştu. Erdal Öz'ün kişisel serüveninin bu romana tanıklık/kaynaklık ettiği düşünülebilir.

Gelgelelim, romanda anlatılan devrimci gencin de, Nuriler'in de, yazarın kendisinin de, yazar gibi düşünen birçok kişinin de ("faşist cunta", "faşist deneme" gibi birtakım öfkeli romantik karşı çıkışlar dışında) "militarizm" olgusuyla bir alıp veremediği yok; yazarın böyle bir sorunsalı olmamış.

Evet, Erdal Öz işkenceyi pek mahir bir dille anlatıyor ve tüylerimizi diken diken ediyor da, işkencenin "demokratik normale" müdahale etmeyi alışkanlık haline getirmiş güçlerce kurumsallaştırıldığını (çünkü işkence bir kurumdur) görmüyor, göremiyor.

Müdahale "dost militer güçler"den gelseydi belki de bu roman olmayacaktı!

Geri dön

Mesaj gönder

Yazdır

Yukarı