Ana Sayfa
Gündem
Politika
Ekonomi
Dünya
Aktüel
Spor
Yazarlar
Televizyon
Sağlık
Son Dakika
657'liler Ailesi
Ankara'da Şafak
Bilişim
Çalışanın Sesi
Diziler
Düşünce Gündemi
İzdüşüm
Kültür-Sanat
Okur Sözcüsü
Röportaj
Sinema
Yemek
Zamanda Yolculuk
Bize Yazın
Abone Formu
Temsilcilikler
Reklam
Künye
Arşiv

Yeni Şafak'ta Ara

	Melikşah UTKU mutku@yenisafak.com.tr

Geçen hafta, yeni adıyla Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan milli gelir hesapları ile ilgili yoğun bir tartışma başladı yine gazetelerin ekonomi sayfalarına. Tüm tahminlerin hayli üzerinde çıkan son çeyrek büyüme oranının böyle bir tartışmayı başlatacağı muhakkaktı.

Veriler, şaşırtıcı bir büyümeye işaret ediyor. Ekonomi sayfalarının güzide köşe yazarları da, tahmin edileceği gibi, niçin bu çapta bir büyümeyi tahmin edemediklerini izah etmeye çalışıyor. Kimse Türkiye'deki yapısal dinamiklerdeki hızlı değişimi okuyamadığını itiraf etmek istemiyor. Herkes verileri bir şekilde yorumluyor. Ancak büyümeyi büyük bir coşku ile karşılayanlar azınlıkta.

Benim en yadırgadığım ise açıklanan verilerin yanlış, saptırılmış, gerçeği yansıtmayan ve ellenmiş olduğunu iddia edenlerin takındıkları tutum. Buna göre, bu sene seçimi bir alternatif olarak gören hükümet, bilerek TÜİK'in iç işleyişine müdahale etmiş ve verileri tahrif ettirmiş. Ciddi bir itham bu. Bu ithama yönelik hükümetten de, TÜİK'ten de bir açıklama gelmesi gerekir.

Milli gelirin hesaplanmasına yönelik çalışmaların önemli bir kısmı anketlere dayanıyor. Bu anketler sadece üretimi değil, aynı zamanda girdileri ve yıl içi fiyat değişimlerini de dikkate almak zorunda. Yine bu çerçevede anketler toplam nüfusun, üretici amillerin, üretimin, fiyat değişimlerinin tümünü kapsayamıyor. Bu gerçek bir yana, anketlerin ne ölçüde temsil gücünün olduğu da ayrı bir tartışma konusu. Sonuçta ortaya hatalar çıkabiliyor. Nitekim TÜİK de önceki dönemlerde yayınladığı kimi verileri, sağlamalar yapıldıktan sonra daha sonraki dönemlerde düzeltebiliyor.

Bu hatalar yöntemden kaynaklanıyor. Neticede milli gelirin herhangi bir kaleminde ciddi bir sapma olsa dahi, toplamda üç ayrı yöntemle elde edilen milli gelir verilerini birbiriyle karşılaştırarak sağlama yapılıyor ve fark istatistikî hata olarak yayınlanıyor. Cari fiyatlarla değerlendirilmiş verilerde kimi zaman % 10'lara ulaşan bu hata, sabit fiyatlara indirgendiğinde oldukça azalıyor.

TÜİK'in verilerle oynadığı yönünde yapılan eleştiriler arasında beni en şaşırtan Ege Cansen'in yaptığı yorum oldu. Ege Cansen'e göre TÜİK cari fiyatlarla hesaplanmış milli gelirden sabit fiyatlarla hesaplanmış milli gelire dönüşüm yapılırken deflâsyonun "gerekenden küçük" hesaplandığına inandığını yazmış. Bu iddiasını 2005 yılı başında TEFE'den ÜFE'ye geçişte yaşanan sepet değişimi sonucu düşmüş gözüken üretici fiyatlarına bağlıyor. Cansen, 'deflatörü' oluşturan temel verilerin toplandığı TEFE'den ÜFE'ye geçişle birlikte deflatörün de düştüğünü ve esasında % 7,4 değil, % 5,2 büyümüş olduğumuzu ima ediyor.

Şaşırdım, zira deflatör bildiğimiz enflasyon endekslerinden tamamen bağımsız bir şekilde hesaplanır. ÜFE ve TÜFE sabit bir sepet içinde çeşitli sabit ağırlıkları olan mallardan oluşur. Zaman içinde bu malların fiyatları takip edilir. Oysa deflatörde yıldan yıla sepetin içindeki mallar da, bu malların ağırlıkları da değişir. Herhangi bir yıl içinde üretilen malları, baz yılın fiyatları üzerinden değerlendirir. TÜİK örneğinde bu baz yıl 1987 yılıdır.

Sayın Cansen'in bunu bir an için unuttuğunu farz edelim. Peki, ÜFE sepetinin değişmesinin reel milli gelir üzerindeki etkisini niçin ancak son çeyrekte fark etti. 2005 yılında yapılan bir değişiklik, 2006 yılının diğer üç çeyreğini de etkilememiş miydi?

Bu yazıyı Sayın Cansen'in yazısının sonuna iliştirdiği "hikmetli" söz ile bitirmek yerinde olacak: "Rakamların, seni yanıltmasına izin verme."

Geri dön

Yazdır

Yukarı