Ana Sayfa
Gündem
Politika
Ekonomi
Dünya
Aktüel
Spor
Yazarlar
Televizyon
Sağlık
Son Dakika
657'liler Ailesi
Ankara'da Şafak
Bilişim
Çalışanın Sesi
Diziler
Düşünce Gündemi
İzdüşüm
Kültür-Sanat
Okur Sözcüsü
Röportaj
Sinema
Yemek
Zamanda Yolculuk
Bize Yazın
Abone Formu
Temsilcilikler
Reklam
Künye
Arşiv

Yeni Şafak'ta Ara

	Davut DURSUN ddursun@yenisafak.com.tr

Modern zihnin en temel sorunlarından birinin din konusuna bakışında ortaya çıktığını söylememiz lazım. Aydınlanma felsefesinin hayat verdiği modern düşüncenin düşman cephesine yerleştirmiş olduğu din kurumuna bakışı her zaman sorunlu olmuştur.

Türk devlet seçkinlerinin dinin gerçekliği konusundaki tutumları, modern zihnin sorunlu bakışını yansıtmakta ve bu dönemin gerçekler karşısındaki tavrını ortaya koymaktadır.

Sorunun temelinde dini gerçekliğin kavranması ve kabul edilebilirliği meselesi yatmaktadır. Modern zihin, dini bir toplumsal gerçeklik olarak tanımak istememiş ve zihin dünyasında dine belirli bir yer tasarlayarak onunla sınırlı tutmak istemiştir. Bir başka ifade ile modern zihin dini olduğu gibi kabul etmeyerek kendi toplum tasarımında sınırlı bir yer ayırmıştır.

Bireysel din nasıl olur?

Modern zihne göre dinin yeri insanın vicdanıdır ve sadece bireysel düzeyde yaşanması gereken bir husustur. Dine ilişkin tercih ve eylemler bireyin vicdanı ile sınırlı olmalıdır. Bireyler kendileriyle sınırlı kalmaları halinde dinsel eylem ve tercihlerde bulunabilirler. Zaten din denilen aşkın tercih ve eylemlerin yer aldığı alan tarihsel gelişmeyle ters orantılı olarak etkinliği azalan ve giderek toplum hayatında ortadan kalkacak bir alandır.

August Comte insanlığın üç aşamasından söz etmemiş miydi? Metafizik, teolojik ve pozitivist aşamalar söz konusu olduğuna göre artık insanlık son aşama olan pozitivist aşamada yaşamakta olup teolojik aşama geride kalmıştır. Hala birey düzeyinde bu alanda kalanlar varsa birey düzeyinde kalmak koşuluyla devam edebilirler, ancak bir zaman sonra bu da sona erecektir!!!

Dikkat edilirse modernitenin din konusundaki tercih ve tasavvuru mevcut bir toplumsal gerçekliğin formülasyonu ve kabulü değil tasarımı yapılan modern toplum yapısındaki olması gereken bir tercihidir. Modernite olması gereken bir toplum tasarımı olup burada geleneksel toplum yapısındaki kurum ve gerçeklik alanlarına belli yerler ayırmıştır. Dine ayrılan yer de bireylerin vicdanları olup bunun dışına taşmaları söz konusu olamaz.

Din- toplum ilişkileri modernitede her zaman sorunlu bir alan olarak kalmıştır. Laiklik veya sekülerlik bu alanda beliren sorunlara karşı üretilmiş belli bir çözüm biçiminden başka bir şey değildir. Hem laiklik hem de sekülerlik modernitenin tasarladığı çerçevede dine birey düzeyinde sınırlı bir yer ayırma ve etkinliği birey düzeyiyle sınırlı tutma tercihinden ibarettir.

Kriz ve dini gerçeklik...

Bugün modernitenin din konusundaki bakışının ciddi şekilde sorunsallaşarak ciddi bir krize girdiği görülüyor. Anlaşılmıştır ki modern zihnin din için tasarladığı birey düzeyinde kalma tercihinin gerçekleşmesi imkansızdır. Din temelde bireyin tercihine dayansa da sonuçları toplumsal düzeyde ortaya çıkan ve asla bireyle sınırlı kalmayan bir gerçeklik alanıdır.

Bu sonuca ulaşmak için fazla zihni bir çaba göstermeye de gerek yok. En saf ve yalın biçimiyle sıradan bir toplumsal gözlem bize bu gerçeği bütün boyutlarıyla göstermeye yetmektedir. Müslüman toplumlarda camiler, mescitler, tekke ve zaviyeler, her türlü dini yapılar, bayram ve cenazeler dinin bireyi aşan toplum düzeyinde eylem ve davranışların gerçekleştiği mekanlar değil mi? Aynı gözlem Hıristiyan toplumlar için de söz konusudur. Kilise, manastır, kristmis, paskalya vb. hususlar toplum düzeyinde sonuçları olan mekanlar ve kurumlardır elbette.

Bir dinin ve dinsel eylemlerin bireyle sınırlı kalmasının istenmesi, neticede bir düşünsel çaba olarak kabul edilebilir. Nitekim modernitenin bu konudaki tercih ve kabulleri bu yönde idi. Ancak bunun bir siyasi tercih ve iktidar tutumu olarak topluma sunulması ve laiklik ilkesinin gereği olarak savunulması ciddi bir soruna işaret etmektedir. İktidara tasarruf edenlerin kabul etmeleri gereken şey dinin toplumsal gerçekliklerin en başında yer aldığıdır. Birey tercihiyle anlam kazanan dinin eylem ve davranışlarının bireyle sınırlı kalması asla söz konusu olamaz, olmamıştır. Modernitenin pek çok tasarımının sorunsallaştığı bir dünyada dinin birey düzeyinde kalması gerektiğinin savunulması, bir entelektüel çaba olarak kabul edilse de, demokratik siyasetin asla kabul edebileceği bir husus olamaz.

Geri dön

Yazdır

Yukarı