Muhammed Arkoun Fransa'da yetişen Cezayir kökenli bir Arap entelektüeli. 30 yıl boyunca Sorbonne Üniversitesi'nde İslam Düşüncesi Tarihi kürsüsünü yönetmiş. Arkoun'un dilimize kazandırılan üç kitabı mevcut: Kur'an Okumaları, Avrupa'da Etik, Din ve Laiklik, İslam Üzerine Düşünceler. Bütün yazılarını Fransızca kaleme alan Arkoun'un eserlerini Arapça'ya çeviren Haşim Salih'le yaptığı uzun ve samimi bir söyleşi ve tamamlayıcı mahiyette yazılarla beraber Vadi Yayınları'ndan Yasin Aktay ve Cemallettin Erdemci'nin çevirisiyle "Tarih, Felsefe, Siyaset Üzerine Konuşmalar" ismiyle yayınlandı. Kitap, Muhammed Arkoun'un entelektüel serüvenini yakından tanımak isteyenler için bulunmaz bir fırsat. Arkoun konuşmalarında çevirmenlerinin beraberce kaleme aldığı son sözdeki ifadesiyle "bir Cezayirli, bir sömürge sonrası Üçüncü Dünyalı veya Müslüman olarak, kendisini uzun yıllar sömürge altında tutmuş bir ülkede felsefe veya sosyal bilim yapmanın değişik hallerini, çelişkilerini, komplekslerini, zorluklarını kendi ifadesiyle yansıtıyor."

Bir entelektüelin portresi

Kitapta Haşim Salih, Arkoun'la kullandığı düşünce yöntemi, kaynakları ve siyaset felsefesi hakkında konuşmuş ve ayrıca kilise ve devlet, laiklik, milliyetçilikle ahlak ve siyaset başlıklı dört ayrı soruya da verdiği ayrıntılı cevablarını da kitaba eklemiş. Ayrıca kitapta Arkoun'un "Uygulamalı İslambilim" başlıklı bir makalesi var. Netice itibariyle kitap Arkoun'un entelektüel portresini çiziyor.

Oryantalizm eleştirisi

Arkoun oryantalizme bu alanda isim yapan Edward Said, Abdullah Laroui ve Brayn S. Turner gibi isimlerden önce ve onların dayandıkları argümanlarla oryantalizmi eleştirmiş bir tarihçi. Ayrıca, diğer oryantalizm eleştirmenlerinin pek de vurgulamadığı bir yöne daha dikkat çekiyor ve tartışılması gereken bir teze imza atıyor. Oryantalizmdeki zaafların önemli bir bölümünün bizzat İslami ortodoks aklın kendisinden kaynaklandığını düşünen Arkoun'a göre oryantalist paradigma, ortodoks Müslümanlar'la aynı sembol ve işaretleri kullanmak suretiyle onun tasavvurlarını desteklemiştir.

Düşünce hayatımız açısından kitabın bir başka ilginç yönü ise Arkoun'u tanıtıcı mahiyette bu kitabı onu Türkiye'de akademik anlamda eleştirel analize tâbi tutan kişilerce çevrilmesi galiba. Nitekim Yasin Aktay ve Cemalettin Erdemci'nin okurla araya girmemek için iyi bir tercihle kitabın nihayetinde yer verdikleri yazıda "İslam düşüncesinin çağdaş durumunu kendine vazife bilen hiç kimse Arkoun'un dile getirdiği tartışma veya sorularla yüzleşmeden, görmezden gelerek yola çıkamaz" diyerek bence beyan edilmesine hiç de gerek olmayan fakat eleştirmeyi genelde yerin dibine batırmak, mahvetmek anlamında kullanan sığ bir vasatta yaşadığımız için ille de vurgulanması şart olan bir mazeretten bahsediyorlar. Entelektüellerin çalışmaları için mazeret aramadıkları bir düşünce ortamına kavuşmak umuduyla.