Son seçimlerde ezici bir çoğunlukla iş başına gelen HADEP'li Belediye Başkanı Feridun Çelik'in yapacağı en önemli hizmetlerden biri Almanlar'la ortaklaşa yapımı sürdürülen su arıtma tesisinin bir an önce hizmete açılması olacak. Diyarbakır'a 80 kilometre uzaklıktaki Kral Kızı Barajı'ndan getirilen suyun, şehrin 55 yıllık ihtiyacını karşılayacağı hesaplanıyor. Diyarbakır'ın sahip olduğu 650 bin hektar tarım arazisinin kaderi de yine Kral Kızı ve Dicle barajlarına bağlı. Çünkü halen sulanabilen ekili tarım alanı ancak 65 bin hektar. Yapımı yeni tamamlanan bu iki baraj sayesinde önümüzdeki yıllarda sulanacak ekili tarım alanının 130 bin hektara çıkması hedefleniyor. Yetkililer tarımın canlanmasıyla birlikte işsizlikte bir azalma olacağını ve Diyarbakır'ın biraz olsun nefes alabileceğini söylüyorlar.

48 sanayi kuruluşunun kapısına kilit

Terör ve 1994 yılındaki global kiriz yüzünden Diyarbakır'ın sanayisi büyük darbe almış. Halen 48 sanayi kuruluşu kapalı. Bunun yanında bölgede sevindirici gelişmeler de var. Mesela Avrupa'da ün yapan birçok giyim markasının malları Diyarbakır'daki Akyıl Şirketler Grubu'nun muhteşem entegre tesislerinde üretiliyor. Diyarbakır-Urfa Yolu üzerinde 160 bin metrekare alana sahip fabrikada bin 500 işçi çalışıyor. Bölge şartlarında ailelerin kalabalık oluşu göz önüne alındığında sadece bu fabrika sayesinde binlerce insanın ekmek yediğini görürüz. Bir de bu saye geçimini sağlayan çiftçiler ve nakliye işlerini yapan onlarca kamyoncu var.

Tarladan toplanan ham pamuk, Güneydoğu bölgesindeki bu en büyük entegre tesisinin kapısından içeriye girdikten bir süre sonra işlenmiş giyime hazır bir ürün olarak dışarıya çıkıyor.

Dünyaca ünlü markaların malları üretiliyor

Dev fabrikada çöp diye bir şey yok, çünkü pamuktan elde edilen ne varsa hepsi burada eksiksiz yapılıyor. Fabrikanın kapısından giren pamuk balyaları bir ön işlemle çekirdeğinden ayrılıyor. Daha sonra pamuk cins ve kalitesine göre ayrılmak üzere başka bir üniteye gönderilirken, bir başka bölümde çekirdeklerden yağ çıkartılıyor. Ayrıca çekirdek kabuklarından barut imalatında kullanılan bir ham madde de elde edilerek silah sanayiine gönderiliyor.

Kalitesine göre ayrılan pamuk, diğer ünitelerdeki makinelerde önce ipliğe dönüştürülüyor, sonra da kumaş olarak dokunuyor. Büyük firmaların siparişlerine göre dokunan kumaşlar boyanıp yine verilen modele göre konfeksiyon ünitesinde çeşitli markaların hazır giyim eşyası haline getiriliyor. Mallar üzerindeki marka amblemlerinin baskısı bile fabrikada kurulu makinelerde yapılıyor. Bu markalar arasında Almanlar'ın dünyaca ünlü spor devi Puma geliyor. Diğer ünlü markalar arasından ScTextila Ardelena(Romanya), Saic Vecorex(Fransa), Fludec SL(İspanya), Schiesser A.G(Almanya), Karstadt(Almanya), Matalan(İngiltere) yer alıyor. Kısacası çırçır, Open End İplik, Ring İplik, Örgü Kumaş, Dokuma Kumaş, Boya Apre, Konfeksiyon, Yağ Fabrikalarıyla mal üreten Akyıl, yine dünyaca ünlü Nice, Adidas, Siers, Lisa Campione gibi diğer ünlü markaların mallarını da üretmek için bu şirketlerle görüşmelerini sürdürüyor. Akyıl'ın 1999 yılındaki toplam ihracatı 18 milyon 506 bin mark olarak belirtiliyor.

TÜSİAD'ın Güneydoğu'daki tek üyesi

150 milyon dolara malolduğu belirtilen dev fabrikanın içinde genç kızlardan yaşlısına yüzlerce işçi çalışıyor. İşçilerin tamamı Diyarbakır merkezinden ve yakın köylerinden.. Aynı zamanda Türkiye Sanayici ve İşadamları Derneği (TÜSİAD)'nin Güneydoğu'daki tek üyesi olan Akyıl Şirketler Gurubu'nun Yönetim Kurulu Başkanı Vasfi Akyıl, kriz günlerini anlatırken gözleri doluyor: "O kadar zor duruma düştük ki, cebimizde kuruş para kalmadı. Alacaklılar kapıya dayandı. Zamanında yanımızdan ayrılmayan, dost görünenler semtimize uğramadı. Sanki bir başka dünyaya, yokluğun çaresizliğin olduğu bir dünyaya ışınlanmış gibiydik. Bizim gibi zor duruma düşen bir çok iş sahibi işletmesini kapatıp batıya gitti. Hâlâ o günlerin etkisiyle kapalı kalmaya devam eden onlarca fabrika var. Ama direndik, sabrettik ve şükürler olsun şimdi iyiyiz"

Bir aile şirketi olan Akyıl Şirketler Gurubu'nun sahipleri de bölgenin insanları. Diyarbakır'a 6 kilometre uzaklıktaki Bağıvar Beldesi'nden. Akyıl Ailesi çok ilginç bir geçmişe sahip.

Hayvancılık ve çiftçilikle uğraşan aile, yıllarca üretip tüccarlara sattıkları pamuktan istedikleri parayı kazanamayınca 1985 yılında bugün bulundukları yerde bir çırçır fabrikası kurarak işe başlamışlar.

Vasfi Akyıl o kötü günlere ait bir anısını anlatırken yin gözleri doluyor öfkeleniyor:

'Alacaklılar Azrail gibi ensemizde'

"Güneydoğu Sanayici ve İş Adamları Derneği'nin de başkanlığını yapıyordum. Uçan kuşa borçlu olduğumuz bir dönem yani.. Diyarbakır'da bir toplantı yapıldı. Hem bölgeden hem de batıdan işadamları gelmişti. Mecburen ilk konuşmayı yapmak üzere ben kürsüye çıktım. Moralim bozuk, işler dibe vurmuş ama yine de bir şeyler konuşmak gerekiyordu. Tam söze başlayacağım sırada, kapıda duran iki kişiyi gördüm. Gözlerini dikmiş bana bakıyorlardı. O an kürsüden düşüp bayılacaktım. Çünkü o kişiler bizden alacaklıydı ve kendilerine, sabredin borcumuzu ödeyeceğiz, dememize rağmen yakamızı bırakmıyorlardı. O an başımdan kaynar sular dökülüyordu sanki.. Adamlar Azrail gibi karşımda duruyorlardı. Rezil etmek için çıkıp bir şeyler söylerler diye ödüm kopuyor. O an yaşadığımı üzüntü ve mahcubiyeti anlatmam mümkün değil. Sonra nasıl bir konuşma yaptığımı bilmiyorum. Toplantı biter bitmez bu iki kişinin yakasına yapıştığımı hatırlıyorum. Sonra başka yerlerden faizle para bulup borcumuzu ödedik"

Kazandığı yere yatırıyor

Ortaokul ve liseyi dışarıdan bitiren Vasfi Akyıl'a göre hayat sadece batıyla sınırlı değil. Artık Türkiye'nin her köşesinde yatırım yapmak gerekiyor. Akyıl, şirket yönetimi için aile bireyleri arasında görev bölümü yapıldığını, İstanbul ve Ankara'da şubeleri olduğunu belirttikten sonra şunları söylüyor: "Bizler burada kazandık ve burada yatırım yapacağız diye, kendimize söz verdik. Terörün baskının en yoğun olduğu dönemlerde yine işimizin başından ayrılmadık. Bölgenin kalkınması şart. Açılan ekonomi paketlerin hepsi açıklayanların elinde patladı. Bölge halkına bol keseden ümit dağıtılıp sonra kaderleriyle baş başa bırakıldı. Bizler de bu bölgenin insanlarıyız, gerçekleri görmezlikten gelemezdik, kendimizi sorumlu gördük. Şimdi yine işsizliğin en önemli sorun olduğu Diyarbakır'da binlerce insan bu fabrika sayesinde ekmek yiyor. Ürettiğimiz malın kalitesi uluslararası kuruluşlar tarafından kabul gördüğünden onların mallarını üretiyoruz."