Af çıkar mı, siyasi yasak kalkar mı?

Anayasa Mahkemesi'nin basın affını eksik bularak verdiği iptal kararı, onbinlerce mahkum ailesini ve ülke gündemindeki birçok siyasetçi ile düşünce adamını yakından ilgilendiren bir karmaşanın fitilini de ateşlemiş oldu. Mahkeme, çok doğru bir kararla Anayasa'nın "eşitlik ilkesi"nin ihlalini önledi ama, şimdi de ortaya bu eşitliğin nasıl tesis edileceği sorunu çıkmış bulunuyor. Merak artıyor ama kimse gerekçeli karar yayınlanmadan bu konuda kesin bir şey söyleyemiyor.

Genel af gibi

Basın affının iptali FP'li Anayasa hukukçusu Prof. Mustafa Kamalak'ın başvurusu sayesinde mükün oldu. Kamalak, başta Anayol Hükümeti'nin yıkımına yol açan ünlü müracaat olmak üzere, beş kez Anayasa Mahkemesi'nden iptal kararı çıkarmayı başaran bir hukukçudur. Kamalak'a göre iptal kararıyla, "Hakkında 12 yıla kadar kesinleşmiş hüküm ya da görülmekte olan dava bulunan herkesin, suçun niteliği ne olursa olsun cezası ertelenir. Kişinin, 12 yıldan aşağı olmak kaydıyla sonsuz miktarda suçu olması ve bu suçlarının toplamının sonsuz yıl olması da erteleme hakkından yani 'af'tan yararlanmasına engel değildir." Kamalak'ın yorumundan yola çıkarak, Anayasa Mahkemesi'nin basın affını iptal ederken, yasama organı olan Meclis'e; dolaylı olarak bir "genel af" önerisinde bulunduğu söylenebilir. Meclis, bir yıllık süre içinde bir düzenleme yapmazsa bile, 12 yıla kadar cezası olan bütün mahkum ve sanıkların bu cezaları otomatikman ertelenecektir.

Devlete karşı suç!

İptal kararı ile, 312'den hüküm giyenlerin ya da mahkemelik olanların cezalarının erteleneceği kesinleşmiş bulunuyor. Sözgelimi, eğer 13 Ocak tarihine kadar yeni af yasası düzenlenirse, 312 suçlusu olan Necmettin Erbakan da cezaevine girmekten kurtulacaktır. Ancak, yasanın mevcut metnine göre hem Erbakan'ın hem de halen siyasi yasaklı durumda olan başta Tayyip Erdoğan, Hasan Celal Güzel ve Şükrü Karatepe gibi isimlerin siyasi yasaklarının kalkması ya da teknik deyimle "ertelenmesi" mümkün görünmüyor.

Bunu, hem Kamalak hem de DYP'nin önde gelen hukukçularından Ahmet İyimiya söylüyor. İyimaya, "Başta Yargıtay olmak üzere, ortak görüş, 312. madde ve TMK kapsamına giren suçların, 'devlete karşı işlenmiş suçlar' kapsamına girdiği yönündedir. Bu suçtan hüküm giyenlerin herhangi bir af ya da ertelemeden yararlanmaları mümkün değildir" diyor. İsteği ve hukuki görüşü tabii ki böyle değil ama İyimaya, mevcut durumu izah etmek için; Anayasa'nın 76. maddesini delil göstererek, 312 mahkumlarının "...affedilmiş olsalar dahi" milletvekili seçilmelerinin imkansız olduğunu belirtiyor.

Kamalak ise, yeni hazırlanacak af tasarısına "Bu cezalar, bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar" ibaresinin eklenmesiyle siyasi yasağın da kalkacağını düşünüyor.

Bu ikili yorum da işaret etmektedir ki, Türkiye'nin başta 312. madde olmak üzere, ifade özgürlüğünün önündeki bütün yasal engelleri kaldırma zorunluluğu vardır.