AB'ye nasıl girilir?

The Economist dergisi Türkiye ile ilgili geniş bir dosya hazırladı. Özellikle Avrupa Birliği bağlamında Türkiye'nin sosyal, ekonomik ve kültürel görümünü ortaya seren geniş kapsamlı bir çalışma.

Türkiye'nin Osmanlı geçmişinden devraldığı "hastalıklı" unsurlarla Batılılaşma yönünde attığı güven verici adımlar kıyaslanarak bütüncül bir resim elde edilmeye çalışılmış.

Öne çıkan başlıklardan bazıları; Kürt sorunu, din, ekonomi ve askerlerin yönetimdeki etkisi. Dosyada altı çizilen ilginç bir nokta ayrılıkçı Kürtler'den fundamantalist İslamcılar'a, Batıcı laiklerden askerlere kadar her kesimin Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girmesinden yana olması. Hedefleri farklı farklı olan hatta çoğu zaman birbiriyle çatışan bu grupların, Avrupa Birliği'nin aynı anda kendi düşüncelerini, Türkiye projeleri doğrultusunda umutlu olmalarını sağlaması ilginç bir olgu. Dergi, askerlerin Türkiye'nin Batı ile bütünleşmesi için AB'ye girişi desteklediklerini de belirtiyor.

Avrupa Birliği konusunda toplumda gerçekten bu kadar yaygın bir beklenti var mı? Varsa bu beklentiyi oluşturan unsurlar nelerdir? İslamcılar'ı insan yerine bile saymayan kimi laiklerle kimi "İslamcılar" nasıl oluyor da Avrupa Birliği'nin kendi projelerini gerçekleştirme imkanı sunacağını düşünebiliyorlar? AB'nin elinde nasıl bir sihirli değnek var ki, dünya görüşleri bu kadar zıt grupların her biri kendi kurtuluşlarını burada bulabiliyor?

Yoksa şöyle mi düşünmeliyiz: Avrupa Birliğinin gerçekten her derde deva bir dünya cenneti olması olarak algılanması, kendilerini şu ya da bu şekilde ifade eden sosyal ve ideolojik grupların gerçekten içini doldurabilecekleri bir projeye sahip olmamalarından kaynaklanıyor. İşin tuhaf yanı, şu ya da bu dünya görüşünün takipçisi görüntüsü vererek kendilerine varlık alanı açmaya çalışan gruplar sadece Avrupa Birliği konusunda değil globalleşme, pazar ekonomisi, tüketim toplumu, demokrasi, liberalizm gibi içeriğinden bihaber oldukları güncel değerler konusunda da bir konsensüs sağlamış görüntüsü veriyorlar.

İslamcı çevreleri ele alalım: dergide belirtildiği gibi onlara göre Türkiye eğer AB'ye girerse din ve vicdan özgürlüğü garantiye alınacak. Başörtülüler üniversitelere girebilecekler. Parlamentoda istedikleri gibi kendilerini ifade edebilecekler. İmam Hatip Okulları'nın kapatılması gibi yüz kızartıcı durumla karşılaşmayacaklar... Bu listeyi uzatabiliriz.

İspanya nasıl AB'ye girdi?

Özgür bir insan olmanın temel şartlarından birkaçı olarak sıralanabilecek bu taleplerin, bireysel olarak Avrupa Birliği ülkelerinde çoğunlukla sorun olmaktan çıktığı söylenebilir. AB'ye bakıp insanların iyimser olmamaları için bir neden yok gibi görünüyor.

Oysa Avrupa Birliği siyasi birlik olduğu kadar bir medeniyet projesi olarak yeni bir toplum inşa etme modelidir. Bu birliğe alınacak ülkelerin coğrafi olarak Avrupa'da bulunuyor olmaları yetmiyor.

AB'nin bireysel düzeyde bu hakları tanıyor olması, her şeyden evvel toplumun dönüştürülmesi ve toplumun artık kimi tehlikelerden uzak olduğu kabulü ile yakından ilgilidir. Örneğin Katolik İspanya AB'ye girmeden evvel üstü örtük bir toplum mühendisliği çalışmasına tâbi tutuldu. Bizdekine benzer biçimde Avrupa standartlarında hayli yüksek olan dini okul ve öğrenci sayısı uygun rakamlara indirildi. Bugün Avrupa'da Katolik Kilisesi'nin en güçlü olduğu ülkelerden biri olan İspanya, dini eğitim alan öğrenci sayısı 10 bin civarına çekildikten sonra AB'ye girişi garantiledi.

Bu nedenle The Economist bir yanda askerlerin siyasetteki etkisinden dolayı gizliden gizliye Türkiye ile istihza ederken diğer tarafta Türk modernleşmesi ve Batılılaşmasındaki rolü nedeniyle askerleri alkışlayan bir uslup takınıyor. Ve bu uslup genel Batı entelijansiyasının bakışını da çok iyi yansıtıyor.