Dumanaltı Köstebek

Mohikanların Sonuncusu (The Last of The Mohicans), Büyük Hesaplaşma (Heat) filmlerinin ve birer kült haline gelen Miami Vice ve Suç Dosyası gibi polisiye televizyon dizilerin yönetmeni Thomas Mann'in filmi Köstebek (The Insider), 1995 yılında ABD basınında manşetlere çıkan, Türkiye dahil birçok ülkede ses getiren gerçek bir öyküye dayanıyor. 1996 yılında Vanity Fair dergisinde Marie Brenner'in kaleme aldığı "Çok şey bilen adam" başlıklı uzun bir yazıdan yola çıkılarak oluşturulan senaryoda, Eric Roth'la birlikte yönetmen Michael Mann'in de imzası var. ABD'de sigara şirketleri aleyhine açılan davalarda şirketleri, toplam 246 milyar dolar civarında tazminat ödemeye mahkûm ettiren tanık, "Çok şey bilen adam", Brown ve Williamson adlı sigara şirketinde araştırma geliştirme bölümünün başkanlığını yapan bilim adamı Jeffrey Wigand'dı. Film, Wigand'la (Russell Crowe) birlikte, CBS televizyonunda yayımlanan "60 Dakika" programının yapımcısı, araştırmacı gazeteci Lowell Bergman (Al Pacino) karakterleri ve halkın sağlığını tehlikeye atan sigara şirketleriyle, kamuoyunu ilgilendiren bir haberi yayınlama/yayınlatmama mücadelesi etrafında dönüyor. 160 dakikalık uzun bir film olmasına rağmen Köstebek, Mann'in başarılı rejisi sayesinde temposu hiç düşmeyen, dikkat dağılmadan izlenebilen akıcı bir film. Köşeye sıkışan, zor kararların eşiğindeki karakterlerin iç hesaplaşmalarını perdeye yansıtmadaki başarısı bilinen Mann, Köstebek'te, ışık ve gölgeyle oynayarak ve karakterlerin yüzlerine yakın plan çalışarak, izleyicinin alınan kararın sancısını hissetmesini sağlıyor. Wigand'ın otel odasındaki duvar resminin içinde düşsel bir yolculuğa çıktığı sahne, filmin unutmayacak sahnelerinden biri.

Köstebek 'vicdanıyla cüzdanı' arasında...

Köstebek, güçlü bir sigara şirketinde üst düzey yönetici olarak çalışan ve yönetimle şirket uygulamaları konusunda ayrı düşen Jeffrey Wigand'ın (Russell Crowe) şirketten kovulmasıyla başlıyor. Sigara'nın sağlığa zararını bilmelerine rağmen Kongre'de verdikleri yeminli ifadelerde "Bilmiyoruz, bunu doğrulayacak bilimsel veri yok elimizde" diyen ve bağımlılığı artırmak için sigaraya 'amonyak' ekleyen şirket yöneticilerini kamuoyuna teşhir etmek isteyen Wigand'ın karşısına büyük engel çıkar. Sessiz kalması istenen, aksi takdirde ailesinin güvende olmayacağı sezdirilen Wigand, kiritik bir karar eşiğindeyken "60 Dakika" programının yapımcısı araştırmacı gazeteci Lowell Bergman(Al Pacino)'la tanışır. Kendi hayatı gibi, ailesinin geleceğini de ipotek altına alacak ve ailesinin dağılmasına neden olacak olsa da, vicdanının sesine kulak verir Wigand. Ve programın deneyimli muhabirlerden Mike Wallace'la (Christopher Plummer) bir söyleşi yaparak bildiklerini söyler. Ancak söyleşi, sigara şirketinin medyayla olan ilişkileri ve baskısı yüzünden gösterileceği gün yayından kaldırılır. Sistemi bir ahtapotun kolları gibi sarıp sarmalayan sigara şirketleri diğer medya organlarında Wigand aleyhine karalama ve yıldırma kampanyasına girişmişler, işler karışmıştır.

Oscar'a güçlü aday Köstebek

Köstebek, 26 Mart gecesi dağıtılacak Oscar'a, "En İyi Film", "En İyi Yönetmen", "En İyi Erkek Oyuncu", "En İyi Görüntü Yönetmeni", "En İyi Kurgu", "En İyi Ses", ve "En İyi Uyarlama Senaryo" olmak üzere yedi dalda aday. "Bu filmde kötü adamlar yok. Filmi, bizlere çok çarpıcı biçimde benzeyen, tıpkı bizler gibi psikolojik rahatsızlıkları olan önder ruhlu insanları sunmak için bir fırsat olarak gördüm" diyen Oscar adayı yönetmen Thomas Mann'de sıkı bir sigara tiryakisi. Başarıyla canlandırdığı Jeffrey Wigand karakteriyle "En İyi Erkek Oyuncu" dalında aday olan Russell Crowe ise, Kevin Spacey, Sean Penn ve Denzel Washington gibi güçlü rakipleri olmasına rağmen Oscar akşamının favori isimlerinden biri. Gerçeğe uygun olması için bir çok sahnesi gerçek mekanlarda çekilen Köstebek'de, gerçek bir kişilik de var; gerçek davada görev almış olan Mississipi Başsavcısı Michael Moore, filmde kendini canlandırıyor.

KÖSTEBEK (THE INSIDER)

Yönetmen: Michael Mann
Senaryo: Michael Mann, Eric Roth
Görüntü Yönetmeni: Dante Spinotti
Müzik: Pieter Bourke , Lisa Gerrard, Graeme Revell Oyuncular: Al Pacino, Russell Crowe, Christopher Plummer, Diane Venora, Philip Baker Hall