Dünyadaki birçok toplulukta farklı inanışlarla çok çeşitli adlar altında şenliklere konu olan dünyanın en eski bayramı Nevruz, Türk dünyasında da "Göktürkler'in Ergenekon'dan çıkışı" ve "12 hayvanlı Türk takviminde yeni yılın başlangıcı" olarak 5 bin yıldan bugüne kutlanıyor. Kimi topluluklar, bu günü dünyanın yaratıldığı gün, kimileri Nuh Peygamber'in yere ilk ayak bastığı gün, kimileri ise ilk insanın yaratıldığı gün olarak kutlarken, kimi topluluklar da gece ile gündüzün eşit olduğu bu günü, bir bahar müjdecisi olarak kabul ediyor.

Farsça "Yenigün" anlamına gelen Nevruz, dünyadaki çeşitli Türk topluluklarında "Noruz", "Navrız", "Ergenekon", "Bozkurt", "Çağan", "Mart Dokuzu", "Ulusun Ulu Günü", "İlk Yaz Yortusu", "Yengi Gün", "Köklü Marta", "Sultan Nevruz", "Mart Bozumu" gibi adlarla anılıyor.

Eski Hunlar'dan itibaren Yakutlar, Uygurlar, Kazan Türkleri, Tunguzlar, Nogay Türkleri, Tatarlar, Kırgızlar, Kazaklar, Özbekler, Tacikler, Azeriler, Türkmenler, Sahalar, Çuvaşlar, Gagauzlar başta olmak üzere Orta Asya'dan Balkanlar'a kadar uzanan çok geniş bir coğrafyada binlerce yıldan beri yaşatılan Nevruz, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Afganistan ve Tacikistan'da "milli bayram" olarak kutlanıyor.

Kederli olmak en büyük ayıp

Bütün Türk dünyasının coşku içinde kutladığı, gönüllerin geleceğe yönelik neşe, sevinç ve ümitle dolduğu bu özel günde, kederli olmak en büyük ayıp ve suç sayılıyor. Hatta, evinden cenazesi çıkan insanlardan bile neşeli olmaları bekleniyor. Herkesin rızık ve kaderinin tayin edildiğine, hastalıkların, kötülüklerin, kaza ve belaların yok olacağına inanılan Nevruz için evler de baştan aşağı temizleniyor.

Kutlama törenlerinde bölgelere göre çok farklı oyunlar ve eğlenceler düzenlenirken, bazı yörelerde de bu güne özel çeşitli yemekler pişiriliyor. Topluca yenilen Nevruz yemeğinden sonra insanlar birbirlerinin yeni yılını kutluyor ve mezar ziyaretleri yapılıyor. Bu günde dargınlar barıştırılırken, parçalanmak üzere olan aileler mahallenin ileri gelenleri tarafından barıştırılıyor. Fakirlere, kimsesizlere ve yaşlılara maddi ve manevi yardım eli uzatılıyor. Gençler, çeşitli dileklerle yakılan Nevruz ateşinin üzerinden atlıyorlar.

NEVRUZ SÖYLENCELERİ

Tanrı insanları yarattığı zaman, evrendeki bütün yıldızlar koç burcunda toplu halde bulunmakta idi. Nevruz'da Tanrı bütün yıldızlara feleklerine dönmelerini emretti.

BAHARIN RENKLERİ

Nevruz renkleri olarak bilinen sarı, kırmızı ve yeşil, eski Türkler'den bu yana çeşitli anlamlarda kullanıldı. Türkler, yeşili "dirilik, tazelik ve gençlik", sarıyı "merkez, hükümranlık", kırmızıyı ise "Tanrı, koruyucu ruh, ocak, dirlik, bağımsızlık ve hürriyet"in sembolü olarak kabul ediyordu. Türklerin eski şaman törenlerinde ise, bir ip üzerine asılan yeşil, kırmızı, sarı ve beyaz bezlerin, şamana gök yolunu gösterdiğine inanılıyordu. Türkler ayrıca doğuyu yeşil, batıyı ak, güneyi kırmızı, kuzeyi siyah, merkezi de sarı renkle ifade ediyorlardı. Kırmızı, sarı ve yeşil üçlüsü, hükümranlık sembolü olarak sancaklarda, Selçuklular'dan Osmanlılar'a kadar kulanılagelmişti. Osmanlı teşkilat ve asker kıyafetlerinde de bu renkler yan yana yer almıştı.

 

---

---

« Geri Dön