Midhat Paşa'nın kemiklerini sızlattılar

Midhat Paşa bundan 136 yıl önce Osmanlı çiftçisini tefecinin elinden kurtarmak için Ziraat Bankası'nı kurduğunda bankanın bugün bu duruma geleceğini düşünmemişti herhalde. İnsanın, banka tarafından pamuk primi alacaklarına uyguladığı faizleri görünce, "Midhat Paşa boşuna uğraşmış" diyesi geliyor. Bankanın 6.2 katrilyon görev zararı gündeme geldiğinde Devlet Bakanı Recep Önal, bu zararın 5.7 katrilyon lirasının 1993 yılından gelen pamuk primi alacaklarından kaynaklandığını, açıklamıştı. Pamuk primi alacağına mahsuben 1997 yılında 145.2 trilyon lira (707 milyon dolar), 1999 yılında da 300 trilyon lira (530 milyon dolar) ödeme yapılmış. Yapılan bu ödemeleri de eklediğiniz zaman toplam tutar 6.15 katrilyon liraya ulaşıyor. Yani 1993 yılı sonunda 4 trilyon lira olan bu rakam 6 yılda 6.15 katrilyon lirayı buluyor. Şimdi sıkı durun; 4 trilyon liranın 6 yılda bu rakama ulaşması için yıllık uygulanması gereken faiz ortalama yüzde 25.000. Yani; 4 trilyon lira 6 yılda 1.536 kat artmış, 4 trilyon liraya 6 yılda 6 katrilyon 145 trilyon lira faiz uygulanmış, 4 trilyon liraya her yıl ortalama 1 katrilyon lira faiz uygulanmış veya 4 trilyon liraya her yıl ortalama 250 katı faiz uygulanmış denebilir.

1994 yılı başında 124 milyon dolar olan pamuk primi alacağı ile ilgili şunlar da söylenebilir: 124 milyon dolar olan alacak 6 yılda 10 milyar dolara ulaşmış. 6 yılda dolar bazında 80 kat artmış. 124 milyan dolara her yıl ortalama 1.6 milyar dolar faiz yürütülmüş. Yani her yıl ortalama 13 kat artmış. Diğer bir deyişle dolar bazında yıllık ortalama yüzde 1.300 faiz yürütülmüş.

Bu rakamları biz çok inceledik ancak bizim incelememiz yetmiyor. Sayın Önal'dan da bu rakamları incelemesini istiyoruz.

Emlakbank'ta HGM'ler düşündürüyor

Harici Garanti Mektupları (HGM) bankacılık sektörü ile ilgilenen herkes tarafından çok yakından bilinen bir terimdir. Bir çeşit kredi anlamına gelir. Örneğin; yurt içindeki herhangi bir şirket, yurtdışından kredi almak için kamu bankalarından birine başvurarak, Harici Garanti Mektubu ister. Bu mektup bir anlamda teminat mektubudur. Bankadan Harici Garanti Mektubunu alan şirket, yurt dışından istediği krediyi alır. Bu arada şirket, eğer krediyi geri ödemezse mektubu veren kamu bankası alınan krediyi ödemek durumunda kalır. Kısacası, Harici Garanti Mektubu verirken çok titiz davranmak gerekir. Aldığımız bilgiler, bizim kamu bankalarımızdan biri olan Emlak Bankası'nın verdiği Harici Garanti Mektupları'nın miktarının 1 milyar doları bulduğu yolunda. Başbakanlık Teftiş Kurulu raporuna göre, 1998 Ağustos ayı itibariyle 600 milyon dolar olan bu rakam bugün itibariyle 1 milyar doları bulmuş durumda. Hatta bunlar arasında tek imzayla verilen Harici Garanti Mektupları'nın olduğu da söyleniyor. Yani riskli krediler de mevcut. Eğer, teminat mektubu verilen şirketler aldıkları kredileri ödemezse, Emlak Bankası için önümüzdeki günler hiç de kolay olmayacak.