77 yaşında aktif siyasete -büyük bir ihtimalle şimdilik- ara veren Süleyman Demirel, ilk gençlik yıllarından itibaren "farklı" bir portre çizmişti. İslamköylü Dolaksızoğlu Yahya, lakabını soyadı olarak alsaydı, gazeteler bugün, "Dolaksızoğlu'na red" gibi başlıklar atacaklardı. Ya da nüfustaki ilk kayda göre soyadı devam etseydi, o zaman da Güniz Sokak sakininden Süleyman Gündoğdu diye bahsedecektik.

Bir burs aldı, hayatı değişti

Demirel İTÜ'den mezun olduktan sonra bir-iki iş denemesinden sonra Eizenhower Bursu kazandı. Ondan sonra kimse Demirel'i tutamadı. 36 yaşında DSİ Genel Müdür oldu, bu arada Demokrat Parti devrildi, iktidarla arası çok iyi olmasına ve dönemin üst düzey pekçok bürokratı askerlerin hışmına uğradığı halde o çok rahat etti. Bu burs yıllarca Demirel'in başını ağrıtacak, burs/mason ilişkisi üzerine yığınla iddiaya cevap vermek zorunda kalacaktı.

Pencereden nasıl kaçtı ?

27 Mayıs kanlı darbesinin ardından siyasi hayat normale dönerken Demirel de, kendisine uygun siyasi kuruluş olarak Adalet Partisi'ni buldu. Kimse ne olduğunu anlayamadan, birkaç gün içinde sade üyelikten Genel Başkan Yardımcılığı'na yükseliverdi. "Gizli bir el" Demirel'i almış adeta uçuruyordu. O günlerde, CHP gençlerinden bir grup, AP binasına saldırınca ilk "şapkayı alıpkaçma stajı"nı yapacak ve partinin tuvalet penceresinden kendisini sokağa atıverecekti.

Genel Başkan oluyor

Demirel, bir dizi hızlı gelişmenin ardından kendisini AP Genel Başkan adayı olarak buluverdi. Kongre gününe kadar herkes, "Banko Bilgiç" derken, son gün Hürriyet Gazetesi Demirel'i öven bir manşet yaptı. -Benzerlikler için bkz. Çiller'in seçileceği gün Hürriyet'in manşeti- Bu parlatma, masonluk belgesinin elden ele dolaşmasının yıpratıcı tesirini bile ortadan kaldırdı. Hem zaten Demirel'in elinde kapı gibi, Mason Locası'ndan aldığı, "Mason değildir" yazısı vardı! Merhum Necip Fazıl, bu belgenin Demirel'in masonluğunun en büyük delili olduğu görüşünü savunarak, "Ayol, masonlar mason olmayan yüzbinlerce insandan hangisine böyle bir belge verir ? Fakat önemli bir uzvunu kurtarmak için bu belgeyi verir" diye yazmıştı.

Klozet Simavi'yle arasını açtı

Demirel, Başbakan olduktan sonra birgün önüne bir klozet ithalıyla ilgili belge geldi. Dikkatini çekti, sordu, öğrendi ki, lüks bir klozet ve ithali yasak. Talebin sahibi ise basın devi Günaydın'ın sahibi Haldun Simavi'ydi. Klozetin özelliği ise yazın terletmiyor, kışın da üşütmüyordu. Demirel, böyle bir işin önüne gelmesine kızdı ve onay vermedi. Bunun üzerine, siyasi hayatının en büyük basın taarruzu altında aylarca kaldı. Bir klozet, ona çok pahalıya patlamıştı.

Bir dönem kapandı

Meclis'te önceki gün yapılan oylama ile 28 Şubat'ın son temsilcisi olan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in gidişi kesinleşti.

Demirel'in görev süresini uzatmak için gündeme getirilen Anayasa değişikliğinin TBMM tarafından reddedilmesi ile Türkiye'de bir dönem sona erdi. Demirel'in görev başında olduğu 7 yıllık dönemde Türkiye'de insan hakları üzerindeki baskılar giderek artarken, millet iradesini hiçe sayan uygulamalara Demirel tarafından imza atıldı. 28 Şubat 1997 tarihinde yapılan Milli Güvenlik Kurulu toplantısına katılan isimlerden sadece Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel görevinde kalırken, Meclis'in Demirel'e geçit vermemesi ile 28 Şubat'ın son temsilcisi de tarih oldu.

Baskı ve dayatma dönemi

Demirel döneminde yıllarca özellikle 28 Şubat sürecinden sonra Türkiye'de baskı ve dayatma dönemi başladı. İnsan hakları ihlalleri had safhaya ulaşırken, hükümet ve TBMM üzerinde de büyük baskılar oluşturuldu. Bağımsız olması gereken yargı mensupları brifinglerle baskı altına alındı. İmam-Hatip Liseleri ve Kur'an kursları kapatıldı.

Partiler kapatıldı,

28 Şubat sürecinin dayatmaları neticesinde Türkiye'nin birinci partisi olan Refah Partisi Anayasa Mahkemesi kararı ile kapatıldı. Demirel, RP'nin kapatılmasını "bağımsız yargının kararı" olarak değerlendirdi. Düşüncelerini açıklayan eski Başbakan Necmettin Erbakan 312. maddeden ceza alırken, eski Bakan Hasan Celal Güzel, İstanbul Büyükşehir eski Belediye Başkanı Tayyip Erdoğan ve eski milletvekili Hasan Hüseyin Ceylan ile çok sayıda siyasetçi ve yazar hapse atıldı.

Millete rağmen atamalar

Demirel, başörtülülere zulüm uygulayan YÖK Başkanı Kemal Gürüz'ü yeniden başkanlığa atamakta beis görmedi. Demirel'in atadığı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, Refah Partisi'nin kapanmasıyla sonuçlanan davayı açtığı gibi, Fazilet Partisi'ne de dava açtı.

Demirel tekrar 'siyaset' diyecek

Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in kendisini ikinci kez Köşk'e çıkarak Anayasa değişikliğinin Meclis Genel Kurulu'nda reddedilmesi üzerine, siyasi arenaya dönmek için şimdiden kolları sıvadığı ileri sürüldü. Demirel'in oylamanın yapıldığı akşam, birçok eski AP ve DYP'li milletvekili ile görüşmelerde bulunduğu belirtildi. Demirel, görüştüğü eski dostlarına 'DSP ve MHP üzerine düşeni fazlasıyla yaptı. Sayın Ecevit ve Bahçeli'ye çok teşekkür ederim' şeklinde değerlendirmelerde bulunduğu öğrenildi. Anayasa değişikliği oylamasının bitiminden sonra Demirel ile birkaç defa görüştüğünü belirten Türk Parlamenterler Birliği Başkanı Zeki Çeliker, Demirel'i üzüntülü görmediğini aksine sonuca hazırlıklı olarak bulduğunu söyledi. Demirel'in 40 yıllık hayatında inişli çıkışlı birçok devrenin bulunduğunu belirten Çeliker, "Sayın Demirel ile iki defa telefonla, bir defa da yüzyüze görüştüm. Kendilerini oldukça sakin buldum. Sanki 40 gün sonranın hazırlıklarını yapar bir hali vardı. Benim bildiğim Demirel, eğer yanılmıyorsam, kolay kolay meydanı boş bırakmaz" dedi.

'Demirel döner'

Öte yandan isminin açıklanmasını istemeyen bir DYP milletvekili de Demirel'in mutlaka siyasi arenaya döneceğini ve kendisine göre hedefin merkez sağı birleştirmek olacağını söyledi. Radyoyla tanıştığı evin kızını aldı- Süleyman Demirel, dayısı Mesut Şener'in evine sık sık gidiyordu. Bu gidişlerinin birinde hayatında ilk defa radyoyu gördü. Ondan sonra daha sık bu eve girip çıkmaya başladı. Herkes, bunu radyoya olan merakına yorarken, evin kızı Nazmiye ile evlenince asıl neden anlaşıldı. Hem okuyup hem de çalıştığı için, devrin şartlarının da tesiriyle kendi düğününe iki gün gecikti.