Bir MHP milletvekili, TRT'nin sponsorluğunda çekilerek geçen yıl gösterime girmiş, iki ay kadar önce de TRT-1 ekranında yayınlanmış, "Salkım Hanım'ın Taneleri" filmini birdenbire gündeme taşıdı. Filmin 'şerefli Türk subayına iğrenç ithamlar' içerdiğini ve 'Ermeni soykırımı iddialarına destek' çıktığını ileri sürüyor MHP milletvekili. "Tarihi gerçekleri çarpıttığı" iddiasına muhatap film yüzünden, yazar Yılmaz Karakoyunlu, senarist Etyen Mahçupyan ve TRT genel müdürü Yücel Yener suçlanıyor.

Politikacı kimliğiyle tanınan Yılmaz Karakoyunlu çok yönlü bir aydın. 20'den fazla baskıya ulaşmış "Salkım Hanım'ın Taneleri" onun tek romanı değil; hepsi de yaygın ilgi gören çok sayıda romanı, ödenekli ve ödeneksiz tiyatrolarda sahnelenmiş oyunları, bestelenmiş rübaileri, kendi besteleri ve çeşitli konularda araştırmaları var... Eserlerinin çoğu, 'Salkım Hanım' gibi, tarih odaklı ve bu sebeple de gerçek hayatla bir biçimde irtibatlı olaylardan hareketle yazılmış bulunuyor.

Gündeme taşınan tartışmada sert ifadelerle eleştirilenin bir sanat eseri, bir film olduğu nedense unutuluyor. Roman veya film gerçek hayatın veya tarihin birebir temsili olmak zorunda değildir; sanatçıların (roman yazarının, senaristin, yönetmenin) müdahalelerinin ortak ürünüdür her film. Bu bakımdan, sanat eserine yönelik 'tarihi çarpıtma' iddiası gülünç kaçıyor.

'Salkım Hanım' filminin, 1940'lı yılların 'varlık vergisi' uygulamaları etrafında örülü bir senaryosu var. Savaş şartları kurnazlara zengin olma yolunu açar, kimi de o ortamda elinde avucundakileri kaybeder. Bunda garipsenecek bir yön yok. Tarihin belli bir diliminde, dünya konjonktürü de elverdiği için, sanayi ve ticareti 'Türkleştirme' politikaları güdüldüğü, 'varlık vergisi' uygulamalarının o politikaların sonucu olduğu da 'tarihi' bir gerçek. Daha çok gayr-ı müslimler ile resmi belgelerde 'D' rumuzuyla geçen Selanik kökenli işadamlarına salınan bir olağanüstü vergiydi 'varlık vergisi'. Ödenebilmesi için mükelleflerin varını-yoğunu elden çıkartması gerekmişti; ödeyemeyenler taş kırma işinde çalıştırılmak üzere Erzurum/Aşkale'ye sürüldüler.

Roman ve ondan yararlanılarak çekilen film, 'varlık vergisi' uygulamalarının dönemin İstanbul defterdarı Faik Ökte'nin 'Varlık Vergisi Fâciası' adlı kitabından beri bilinen aşırılıklarını olabildiğince nesnel ve abartıya kaçmadan anlatıyor. Romanı ilgi odağı yapan da, filmi izlenilir kılan da olayların dengeli ve çarpıtmaya yüz vermeden sunulması; 'Salkım Hanım', yerli bir 'Geceyarısı Ekspresi' veya yeni bir 'Vurun Kahpeye' değil. Filmin bütün yaptığı, Türkiye'yi, kendi tarihinin hoş olmayan bir dönemiyle sempatikliğini kaybetmeyen bir havada yüzleştirmesi...

Dönemi itibariyle, 'Salkım Hanım'ın Ermeni soykırım iddialarıyla bir ilişkisi olamaz; ya da, bir dönem ticari hayatı Türkleştirme politikaları uygulanırken haksız vergiler konuldu diye, Türkiye, bütünüyle kötü bir ülkeye dönüşmez. Varlık vergisi uygulamasına muhatap azınlıklar, asırlar boyu, bu topraklarda Türklerle birlikte yaşadılar, bugün de yaşıyorlar. MHP milletvekilinin meramı, "1940'lar iyiydi, İsmet İnönü böyle bir yanlışlık yapmaz" mesajını vermekse, aynı 1940'larda, aynı Milli Şef'in emriyle, Alparslan Türkeş ve arkadaşlarının 'tabutluk' denilen mezâlim mekânlarında misafir edildiklerini hatırlasa daha doğru bir iş yapmış olur...

Tarih elbette tartışılabilir; bunun için tarihçi olmak gerekmez, biraz ilgi ve merak bile tartışmaya katılmak için yeterlidir. Sanat da tartışılır ve eleştirilir; bunun için asgari şart ise, tartışmacıların sanatın ne olduğunu bilmeleridir. Tarihi olayları işleyen sanat eserlerini tartışma gündemine taşırken asgari şartlara riayet edilmemesi kimseye bir yarar sağlamaz. Öyle ortamlara "Vatana ihanet" gibi, "Şerefli Türk subayına hakaret" gibi soyut ve çağdışı ithamlar egemen olur. Bugün olan da bu.

Tartışmayı gündeme taşıyan MHP milletvekili 'varlık vergisi' konusunda bilimsel eserlere geçmiş bilgilerin sağlık derecesini sorgulayacaksa, iddiasının belgelerini kamuoyuyla paylaşmak zorundadır. Türk tarihi, merak etmesin, bir roman veya bir filmle lekelenemeyecek kadar zengindir.

FEHMİ KORU

Künye

Temsilcilikler

ReklamTarifesi

AboneFormu

MesajFormu