20 Mayıs 1983'de Turgut Özal tarafından kurulan ve iki defa tek başına seçim kazanan Anavatan Partisi, bugün "barajın altında kalacak" görüntüsü veriyor. Özal'dan sonra, Yıldırım Akbulut tarafından yönetilen (1989-1991), 10 yıldır da Mesut Yılmaz'ın kontrolünde olan partinin oyları araştırmalarda %5 civarında çıkıyor.

ANAP, kuruluşundan birkaç ay sonra yüzde 42 oyla tek başına iktidara gelmişti. Kendi hazırladığı seçim sistemiyle 1987'de de yüzde 36 oy alarak 292 milletvekili çıkartan parti; 1989 yerel seçiminde oylarının yüzde 21'e düşmesine engel olamadı. Üçüncü kez seçim kazanamayacağını düşünen dönemin Başbakanı Turgut Özal, TBMM çoğunluğunu kullanarak Cumhurbaşkanı adayı oldu ve seçildi.

Özal partiyi hiç bırakmadı

Ancak Özal partiyi de bırakmak istemiyordu. Bu nedenle ANAP kongresinde Hasan Celal Güzel'e karşı Yıldırım Akbulut'u destekledi. Akbulut'un kendi kontrolünden çıkmayacağını düşünüyordu, ama olmadı. Akbulut Zonguldak maden işçileri grevinde ve Körfez krizinde Özal'ın istediği politikaları uygulamadı.

Bunun üzerine hesaplar gelecek kongreye kaydırıldı ve hazırlıklar başladı. Semra Özal ANAP İstanbul İl Başkanı seçtirildi. Ahmet ve Zeynep Özal Büyük Kongre delegesi oldular. Ailenin desteğini alan kuruculardan Rize Milletvekili Mesut Yılmaz, 1991 kongresinde ANAP'ın genel başkanlığına seçildi ve kısa bir müddet için Başbakan oldu.

Oy oranı %19'a düştü

1991'de yapılan erken seçimde ANAP'ın oyları yüzde 24'e düştü. Parti muhalefete geçti. Cumhurbaşkanı Özal, Yılmaz'la ters düştü ve partiiçi muhalefet ekibini (H. Celal Güzel, Hüsnü Doğan, Yusuf Özal, Mehmet Keçeciler vd.) destekledi. Ancak muhalifler olağanüstü kongreyi kaybettiler. Bir bölümü ayrılıp Yeni Parti (YP) oluşumuna gitti, bir bölümü de ANAP'a geri döndü. Özal, 1993'de vefat ettikten sonra, ANAP, 1995 seçiminde oylarını yüzde 19'a indirdi, ancak DYP ile "Anayol" olarak anılacak koalisyon hükümetini kurdu. Dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşılmıştı, ancak Başbakan Yılmaz, yolsuzluk tartışmaları sonucu, 4 ay sonra DYP lideri Tansu Çiller'le bozuştu ve istifa etti.

Çiller de, seçimde büyük patlama yapan Refah Partisi ile "Refahyol" hükümetini kurdu. Ancak bu hükümet bazı çevrelerin tepkisini çekti. 28 Şubat'ta başlatılan askeri kampanya, Refahyol'u 1997 Haziran'ında istifaya zorladı. Yılmaz, 28 şubat sürecini destekledi ve Başbakan olarak DSP, DTP'yle ortak hükümet kurdu.

Yolsuzluk suçlamasıyla düştü

CHP'nin dışarıdan destek verdiği bu koalisyon, Mesut Yılmaz, Korkmaz Yiğit, Alaattin Çakıcı, Güneş Taner gibi isimlerin karıştığı Türkbank'ın satışıyla ilgili skandal ortaya çıkana kadar yaşayabildi. Bütün partilerin yıprandığı bir ortamda gelecek seçimleri hesaplayan CHP lideri Deniz Baykal, yolsuzluk iddiasıyla hükümetten desteğini çekti ve gensoru önergesi verdi. 1999 yılında yapılan seçimde ise CHP umduğunun aksine barajı aşamadı. ANAP ise yüzde 13 oy alarak 4. parti oldu. Büyük bir çıkış yapan MHP ve DSP ile üçlü bir koalisyonda yer alarak yine hükümete girmeyi başardı ANAP. Mesut Yılmaz, yolsuzluk iddialarını temizlemek için kabinede yer almadı; yerine Enerji Bakanı Cumhur Ersümer'i gönderdi.

Yine yolsuzluk suçlaması

TBMM'deki oylamalarla "aklanan" Yılmaz, Başbakan Yardımcısı olarak hükümete girdi. Ancak bu kez de, Beyaz Enerji ve Mavi Akım skandalları patladı ve Cumhur Ersümer hükümetten ayrılmak zorunda kaldı. Yılmaz yine "yolsuzluk" suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı.

ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz şimdi, yarın yapılacak ANAP İstanbul İl Kongresi öncesinde partinin 18.kuruluş yıldönümünde böyle bir muhasebeyle karşı karşıya.