Zeytinyağının Batı'daki yükselişiyle orantısız olarak ürünün iç piyasadaki tüketim eksikliğinin tespiti üzerine daha etkili tanıtımı için ilk adım atıldı. Slogan şu: "Altın sıvıyla buluşun."

Zeytin ağacı, tarihin en eski bitkilerinden biri olarak bilinir. Bazı uzmanlar zeytinin tarihini günümüzden 8 bin yıl öncesine dayandırırken arkeolojik bulgular İ.Ö 6 bin yılından bu yana Akdeniz bölgesinde zeytin üretimi yapıldığını gösteriyor. Günümüzde barışın sembolü olan zeytin dalını, ilk olarak Nuh Peygamber'in gemisinden çıkan bir güvercinin taşıdığı bilinir. Felsefe dönemi öncesi Antik Yunan'daki zeytin söylencelerine göre ise Atina kentine 'Athena'nın adının verilmesinde ilk zeytin ağacı üretiminin etkisi vardır. Mitlerde, eski Yunan'da Zeus'un, insanlığa en değerli armağanı veren 'tanrı ya da tanrıça'nın yeni kurulan şehrin hükümdarı olacağını söylediği belirtilir.

Zeytin ağacına dönüşen mızrak

Bu söz, Poseidon ile Athena arasında 'hükümdarlık' için amansız bir yarışın başlamasına neden olur ve sonuçta savaşı mızrağını yere saplayarak 'zeytin ağacına' dönüşen Athena kazanır. Kentliler Athena'nın onuruna şehre 'Atina' adını verirler ve söylenceye göre zeytin ağaçları böylelikle çoğalır.

Antik Yunanlılar'ın, mitolojilerinin başat figürlerine insansı özellikler yükledikleri gözönüne alınırsa, önemsedikleri zeytin üretiminin gelişimi için büyük çaba gösterdikleri söylenebilir. Homeros, zeytinyağını -renginin de etkisiyle- 'altın sıvı' olarak nitelendirir. Sonuçta zeytin, tarih öncesi çağlardan başlayarak günümüze uzanan süreçte İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye gibi Akdeniz ülkelerinde yoğun miktarda üretilen bir meyve haline geldi. Zeytinyağı üretimi de neredeyse zeytinin tarihi kadar eski. Ve bu konudaki bilgilere de söylencelerde değil, yazılı tarihte rastlanıyor.

Anadolu zeytin kokuyor

İzmir Buca'da İyonlar'dan kalma zeytinyağı atölyesi kendi içinde tekniğin ilerleyişini, kırmayı takip eden pres sistemini, karasudan yağın sürekli ayrışım sistemi ve toplama kanalları 4 bin yıl önce de zeytinyağının kaliteli üretildiğini ve pazarlandığını gösteriyor. Tarihin ilk dönemlerinden beri Anadolu'da popüler olan zeytin, günümüz Türkiyesi'nde de üretimi oldukça yoğun olan bir ürün. Türkiye'de 90 milyon civarında zeytin ağacı var ki, bu da kişi başına 1.5 zeytin ağacının düştüğünü gösteriyor. Ancak Türkiye'de zeytinyağı tüketimi çok düşük. Yunanistan, İtalya ve İspanya gibi zeytinyağı üretiminin yoğun ülkelerde yıllık zeytinyağı tüketim oranı 12-20 kilo arasında değişirken ülkemizde bu oran bir kiloyu geçmiyor. Oysa üretimin pek sınırlı olduğu ABD'de de zeytinyağı yılda kişibaşına bir kilo tüketiliyor. Araştırmalara göre 1970'lerden itibaren Batılılar'ın zeytinyağına olan ilgisi artmış. Akdeniz bölgesi insanının kalp hastalığına yakalanma riskinin daha az olduğu tespit edilince 80'lerde Batı ülkelerinde zeytinyağı tüketiminde bir patlama yaşanmış. Slogan şu: "Altın sıvıyla buluşun."

Zeytinyağının güçlü markası: Kırlangıç

1953 yılında zeytinyağı üretimi ile gıda sektörüne adımını atan Kırlangıç, zeytinyağının popülaritesinin artmasıyla Batı'ya yönelik ihracatta ve bunun yanısıra yurtiçi piyasasında önemli bir yer edindi. Kırlangıç, 1914 yılından beri zeytinyağı üretimi yapan Sezai Ömer Madra ile 1993 yılında birleşti ve iç pazardaki gücünü artırdı. Sezai Ömer Madra markasıyla bir aile geleneği olarak yıllardır zeytinyağı üretimi yapan Salih Madra, bugün Kırlangıç ile birlikte çalışıyor. Kırlangıç, zeytinyağının Batı'daki yükselişiyle orantısız olarak ürünün iç piyasadaki tüketim eksikliğini görmüş olacak ki 'zeytinyağının' daha etkili tanıtımı için ilk adımı attı ve zeytinyağı üretiminin yoğun olduğu Ayvalık, Kaz Dağları bölgesine gazetecilerle birlikte bir gezi düzenledi. Gezi, belki daha önce zeytinyağı üzerine hiçbir fikri olmayan gazetecilerin hem teorik hem de pratik olarak bilgilendirilmesinde önemli rol oynadı. Henüz yoğun toplama mevsimi olmamasına rağmen zeytin bahçelerinde nasıl zeytin toplandığı uygulamalı olarak gazetecilere gösterildi. Sonra toplanan zeytinin çeşitli baskı ve ayırma yöntemleriyle zeytinyağına dönüşümü anlatıldı ve izletildi.

FERHAT ÜNLÜ / SELAH KEMALOĞLU