Çarşamba günü Deutsche Bank'ın, Tarhan Erdem'e yaptırttığı kamuoyu araştırmasından sözetmiştik. Eylül başı itibariyle AKP'nin yüzde 24.6, CHP'nin 14.3 oy oranına kavuştuğunu, DYP'nin yüzde 8.8 ile baraj sınırında, yüzde 6.1 ile MHP'nin ve daha düşük oranlarla diğer partilerin baraj altında bulunduklarını söyleyen bu ve benzer araştırmaların sonuçlarını hafife almamak gerekiyor.

Ancak şu da önemli:

Kamuoyu araştırmalarını değerlendirirken işaret ettikleri oy oranlarını mutlaklaştırmamak gerekir.

Bir kere seçim sürecinde yeni siyasi girdiler, yeni rüzgarlar ya da aday listeleri gibi kritik anlar bu oranları etkileyebilir.

Öte yandan yapılan araştırmalarda, seçmenin oy vereceğini belirttiği partiyi seçim sırasında güçsüz bularak "en iyi ikinci partisine" yönelmesi sıkça karşılan bir durumdur.

En nihayet, örneğin tepkiler dışında doğrudan toplumsal talep, belirli bir toplumsal kategoriye oturmayan MHP gibi bazı partiler oy oranlarını gizleyebilirler.

Bu açıdan profesyonel gözlemler de kamuoyu araştırmaları kadar önemlidir.

Nitekim gerek Tarhan Erdem gerekse ülkenin en güvenilir kamuoyu araştırma şirketlerinden olan Sosyal Araştırmalar Merkezi'nin (SAM),yöneticisi Cenap Nurhat'ın MHP konusundaki görüşleri ortak: "Bu partinin oy oranı araştırmalarda ortaya çıkan rakamın yukarısında olmalıdır…" Bu konuda benim kanaatim de benzer. Önümüzdeki seçimlerde AKP ve CHP dışında, DYP ve MHP'nin meclise girecek diğer partiler olduğunu düşüyorum.

Tüm bunlarla birlikte ciddi kamuoyu araştırmalarıyla ortaya çıkan genel eğilimlerin doğruluğundan endişe duymamak gerekir.

Genel eğilimler açısından gerçek "gün gibi çıplak"tır:

AKP açık arayla birinci parti olacaktır.

CHP ise merkezin yeni ve güçlü temsilcisi konumuna ulaşacaktır.

İki parti etrafındaki kümelenme "gizli bir kutuplaşma"nın da göstergesidir; nitekim kararsızların oranı her geçen gün düşmekte, bu düşüşle birlikte başta giden iki partinin oy oranı geçen aylara nispeten yükselmektedir.

Yeni olan elbette CHP'nin durumudur. CHP'nin bu yeni konumuna Kemal Derviş'in önemli katkısı olmuştur.

Ne var ki, bu durum tek kişiye ve bu kişinin tercih edeceği siyasi partiye endekslenen merkez seçmenin ne tür bir siyasetsizliğin ocağına düştüğünü de göstermektedir. Merkezdeki seçmen oy davranışında "rasyonel siyasi bir tercih"ten çok, "kültürel kimliği"ni ve bu kimlikle bağlantılı olarak "güç arayışı"nı dikkate almaktadır. Merkez sağ ve sol siyasi partilerin yenilenmesi, yeni siyasi aktörlerin ortaya çıkması kaygısı hiçbir şekilde sanıldığı gibi asıl tayin edici faktör değildir.

Sonuç olarak ortaya çıkan resim sadece toplumsal çevre de değil, toplumsal merkezde de tepkisel oy davraşının egemen olacağını göstermektedir.

Kısacası 2002 seçimlerinin, "toplumsal merkez-toplumsal çevre çatışma ekseni"ne oturması kaçınılmaz görünmektedir.

Nitekim Deutsche Bank araştırmasının, seçmen profillerine ilişkin bulguları bu güçlü ihtimali destekliyor. Buna göre oy tercihleriyle sosyo-ekonomik ketagoriler arasında bir örtüşme ve bu açıdan iki lider parti arasında ise bir farklılaşma bulunuyor.

Örneğin AKP kırsal kesimden büyük destek görürken, kentsel alandaki oylarda CHP kendi iç oranı açısından daha önde bulunuyor.

Örneğin CHP ve YTP'nin potansiyel seçmeninin büyük bir kısmı yüksek eğitimlilerden oluşurken, çevre partileri olarak tabir edilebilecek AKP, HADEP, MHP, SP'ye gidecek oylarsa daha düşük eğitim seviyesine sahip seçmenlerden geliyor.

Aynı şekilde CHP'ye oy vereceklerin yüzde 33'ü üniversite eğitimi almış seçmenlerden oluşuyor. Daha alttaki diğer eğitim kategorilerinin her birinde en yüksek oran AKP'nin oylarında.

CHP ve YTP'ye gidecek oylar yüksek sosyo-ekonomik sınıfın oyları. Düşük sosyo-ekonomik sınıflar ise AKP, HADEP, DYP, MHP, SP,'yi tercih edeceklerini söylüyorlar…

Veriler ve durum işte böyle…

ALİ BAYRAMOĞLU

Künye

Temsilcilikler

ReklamTarifesi

AboneFormu

MesajFormu