Sanayi, 2001'de dolaylı vergiler, kredi faizleri ve kur farklarını ödeyebilmek için varlıklarını satarak var olma mücadelesi verdi. İstanbul Sanayi Odası'nın her yıl yayınladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Raporu, 2001 yılında sanayinin büyük oranda kan kaybettiğini, sanayicilerin faiz ve ücret ödemelerine yetişmediği gerçeğini ortaya koydu. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, "Rakamlar sanayinin çöktüğünü ortaya koyuyor" dedi. 500 büyük sanayi kuruluşunun meydana getirdiği katma değer, 1997'ye kadar yüzde 12'nin üzerindeyken 2001'de yüzde 10. 7'ye geriledi. Kriz sonucu iç talepte yaşanan daralma, sanayi kuruluşlarını ihracata yöneltti. 500 kuruluşun ihracatı 2001 yılında dolar bazında yüzde 23 gibi önemli bir oranda büyüdü. Üretimden satışlarda reel olarak aşırı bir düşüş yaşanmadı.

82 şirket küme düştü

2001 yılında 500 büyük sanayi kuruluşu kapsamında bu yıl ilk kez 82 kuruluş küme düşürken, 82 yeni kuruluş ilk 500'e girdi. Kapsamda ilk defa bu kadar boyutta bir değişimin olması dikkat çekti.

Son üç yılda özel sektör kuruluşları menkul kıymet, ve gayrimenkul satışları, iştirak ve faiz gelirlerinden oluşan faaliyet dışı gelirleriyle ayakta kalmaya çalıştı. Yüksek faizler ve kur artışlarının doğurduğu açıklar, ihracata dönük üretim çabalarının yanısıra eldeki varlıklar satılarak kapatılmaya çalışıldı.

Son 10 yılda özel kuruluşlarda net kâr 2001 yılında 5 trilyon 589 milyar lira olarak gerçekleşti. 2000 yılına göre de reel olarak net kârda yüzde 71.95 oranında azalma oldu.

500'de en büyük değişmedi; Tüpraş

Her yıl olduğu gibi Tüpraş, 5 katrilyon 294 trilyon liralık satışla yine ilk sırayı, TEAŞ da 3 katrilyon 436 trilyon liralık satışla ikinci sırayı aldı. Üçüncü sırada ise 2000 yılında olduğu gibi bir özel sektör kuruluşu olan TOFAŞ, 1 katrilyon 72 trilyon liralık satış rakamıyla yer aldı. Bu yıl ilk 10'a giren tek yeni firma, 10'nculukla Aygaz.

Tofaş, Renault'tan liderliği devraldı

Türkiye'nin 2001 yılında en büyük özel sanayi kuruluşu Tofaş oldu. Net satışları 1 katrilyon 72 trilyon 832 milyar lira olan Tofaş, Oyak-Renault'tan liderliği devraldı. İkinci sırada, yine bir Koç Topluluğu şirketi olan Arçelik yer aldı. Arçelik, 946 trilyon 195 milyar lira ile ikinciliğini korudu.

Kârlılıkta Türkiye Petrolleri birinci

Kârlılıkta ilk 10 firma sıralamasında ise 2000 yılının ikincisi Türkiye Petrolleri A.O, 655 trilyon 424 milyar lira ile ilk sıraya yükseldi. Geçen yılın birincisi TÜPRAŞ ise 283 trilyon 505 milyar lira ile ikincilikte kaldı. Bu yıl Oyak-Renault ile yer değiştiren geçen yılın dördüncüsü Petrol Ofisi A.Ş. de 256 trilyon 913 milyar lira ile üçüncü oldu.

Tofaş ihracatta da 2001'i lider bitirdi

Tofaş, ihracatta da 2001 yılını lider bitirdi. 686.3 milyon dolar ihracatla 2 sıra yükselen Tofaş`ı, yine bir otomobil firması Oyak Renault izledi. Oyak Renault, 657.6 milyon dolar ihracatla sıralamada 2. sıradaki yerini korudu. Böylece 2 otomotiv firmasının ihracat rakamı, 1.3 milyar doları aştı.

İlk 500'ün toplam satışı, ABD'nin 1. şirketinden az

2001 yılı İSO 500 ile ABD Fortune 500 karşılaşması da Türk sanayisinin dünya ekonomisindeki konumunu ortaya koyuyor. İSO-500'de toplam satışlarda ilk sıradaki kamu kuruluşu Tüpraş, Fortune 500'de 334'ncü sıraya giribiliyor. Toplam satışlara göre ikinci sırada yer alan Petrol Ofisi 456., TEAŞ ise 525. sırada yer alabiliyor. 500 büyük işletmenin toplam satışları, ABD 500'ünün ilk sırasındaki Wal-Mart Stores'in satışlarının yüzde 26.6'sı kadar.