Amerika'nın Irak'ta Birleşmiş Milletler'in bir şekilde devreye girmesini kabulü durumunda, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bazı ülkelerin, onbinlerce "yetenekli" askerini Irak'a göndermesinin kolaylaşacağı iddia edildi.

The Washington Post'un Irak konulu başyazısında, George Bush'un, savaştan sonra Irak'ın yeniden kurulması işleminin önceden sanıldığı gibi hiç de kolay ve ucuz olmayacağını sonunda farkettiği, ancak bunun pratiğe dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı. Yazıda şöyle denildi:

"Bugün Iraklılar'dan ABD askerlerine ve ülkeyi ziyaret eden Kongre üyelerine kadar hemen herkes, Irak'ın istikrara kavuşturulması için yeterli asker, polis ve sivil yönetici bulunmadığının farkında. Ancak Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, bu gerçeği inkar ediyor. Irak'ın ABD'li yöneticisi Paul Bremer da kuşkuyla, 'yetkimin bir bölümü BM'ye devredilse Irak'ta sokakta ne fark edecek ki' diye soruyor. Hemen bir cevap verelim: BM'nin Irak'ta devreye girmesi, Türkiye, Hindistan ve Pakistan'dan onbinlerce yetenekli askerin Irak'a gelmesini, Avrupa ve Arap ülkelerinden ülkenin yeniden imarı için milyarlarca dolarlık bağışın akmasını kolaylaştıracak. Ancak ABD yönetimindeki bazı isimler için, acı veren Amerikan kayıpları artarken bile, Irak'ta istikrar ve demokrasiden çok, ABD'nin tek yanlı kontrolü, temel hedef haline gelmiş durumda."

'Şahin-güvercin' ayrılığı

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Armitage'in, Irak'ta olası BM gücüne ilişkin sözleri, şahin Pentagon'u memnun etmedi. Armitage'ın, "Amerikalı bir komutanın idaresi altında olmak koşuluyla Washington'ın Irak'ta BM gücü kurulmasını düşünebileceği" yönündeki sözleri, Bush yönetimindeki şahinlerle güvercinler arasında yeni bir görüş ayrılığı olarak nitelendirildi.

Dışişleri Bakanı Colin Powell'a yakınlığıyla tanınan Armitage'ın, Arap haber ajanslarına yaptığı açıklama, dünyada 'ABD'nin Irak politikasında önemli bir değişiklik mi oluyor' sorusuyla karşılandı. Uzmanlar, "Komutanın ABD'den olması koşuluyla Irak'a BM gücü gelebilmesinin, düşünülen seçenekler arasında olduğunu" ifade eden Armitage'ın sözlerinin, kendisini, Powel'ı ve Dışişleri'ndeki ılımlıları bağladığını belirttiler.

Başta Savunma Bakanı Donald Rumsfeld ve yardımcısı Paul Wolfowitz olmak üzere, Bush üzerinde büyük etki sahibi olan şahinler, Irak'ta güvenlik konusunun, yaşanan sıkıntılara karşın BM ile paylaşılmaması gerektiğini savunmalarıyla tanınıyor. Şahin kanat, Irak'taki asker eksiğinin, müttefik ülkelerden gelmesi planlanan güçlerle kapatılmasını istiyor.

Ilımlı kanadın ise BM'nin Irak'ta bir ölçüde devreye sokulmasıyla BM meşruiyeti arayan, Hindistan gibi ülkelerin asker göndermesini kolaylaştırmak istediği belirtiliyor.

Rumsfeld, "Amerikan ordusunu BM komutası altında hayal bile edemiyorum" demişti.

Fransa ABD'nin çağrısını reddetti

Fransa, Irak'taki Amerikan-İngiliz ittifakının güçlendirilmesini değil, BM emrinde oluşturulacak uluslararası bir gücün konuşlandırılmasını istiyor. Dışişleri Bakanı Dominique de Villepin, Paris'te diplomatik bir toplantının açılışında konuşurken, "Alınacak önlemler, bugünkü işgal güçlerinin görev sahasının genişletilmesinden ibaret kalmamalı, BM emrinde gerçek bir çokuluslu kuvvet oluşturulmalı" dedi. Irak'ın egemenliğinin asla gözardı edilmemesini isteyen Fransız bakan, "Daha fazla asker, daha fazla teknik ve para yetmeyecektir. Yaklaşım değişikliğine gidilmeli ve meşruiyeti BM tarafından pekiştirilecek geçici bir yönetim oluşturulmalıdır" diyerek, ABD'nin çağrısını dolaylı olarak reddetti. De Villepin, Irak'ta yıl sonuna kadar kurucu meclisin oluşturulması gerektiğini de söyledi.

Komuta ABD'ye güç BM'ye

ABD ve İngiltere'nin, güçlü muhalefete rağmen, Irak'la ilgili tasarıyı gelecek hafta BM Güvenlik Konseyi'nden geçirmeye çalışacakları öne sürüldü. Böylece, Türkiye'nin de içinde bulunduğu ülkelerin asker göndereceğine inanılıyor. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, "Konseyin, ABD'nin önderlik edeceği yeni bir uluslararası güç kurulmasını kabul edebileceğini" söyledi. BM'deki diplomatlar, komuta ve kontrol ABD'de olduğu takdirde, Fransa, Rusya ve Almanya'nın tasarıya karşı çıkacağını belirtiyorlar.

Irak'ta başbakan atanmayacak

Irak geçici hükümet konseyinin, savaş sonrası kurulacak yeni Irak kabinesinin başına bir başbakan atamayı öngörmediği, bu görevin konseyin dönem başkanlığını üstlenecek kişi tarafından yürütülmesini tasarladığı bildirildi. Geçici konsey üyesi Muvaffak Errubai, "Geçici hükümet konseyi bir başbakan atamayı istemiyor, konsey ve bakanlar arasındaki ilişkiyi güçlendirmek amacıyla bu görevi, konseyin dönem başkanlığını üstlenen kişiye vermeyi tercih ediyor" dedi.