AYŞE OLGUN ŞAM
Ortadoğu sorununu kendi dilinde çözmeye kalkan ABD'nin hedef seçtiği iki ülkeden biri olan komşumuz Suriye'ye ne kadar 'uzak' olduğumuzu bölgeye gidince daha iyi anlıyoruz. Oysa, Irak savaşının ardından iyice hakeretlenen Ortadoğu meselesini anlamak için Suriye'yi iyi tanımak gerekiyor. Türkiye, üç adım ötesinde olup bitenleri seyrederken, Avrupa ve ABD çok daha önceden Suriye'nin, Ortadoğu için ne anlama geldiğini kavramış bile. Uluslararası ilişkiler literatüründe bile bu ülke "Ortadoğu'da Mısır'sız savaş, Suriye'siz barış olmaz" sözleriyle anılıyor.

ABD hakkında yapılan yorumlar, 'ekonomik çıkarları tehlikeye düştüğünde akla gelebilecek her kötülüğü yapabilecek bir ülke' şeklinde. Gerek Suriye gerekse diğer bölge ülkeleri ABD'nin bölgedeki zenginliklerin üzerine oturtmasına izin vermeyeceklerini her fırsatta dile getiriyorlar.

ABD mallarına protesto

Suriye'de görüştüğümüz siyasetçisinden akademisyenine, yazarından, sokaktaki vatandaşına kadar herkes ABD'ye ve 'işbirlikçisi' olarak gördükleri İsrail'e öfkeli. Halk, Irak işgalinden sonra, son derece sınırlı olarak satılan ABD mallarını protesto etmiş. Hiçbir yerde 'Coca Cola', 'Marlboro', 'McDonald's' hamburgeri türü ABD patentli ürünler satılmıyor. İnternet kafelerde, ABD patentli sitelere giriş izni yok. İsrail de 'ABD'nin tetikçisi' olarak görülüyor ve aynı ambargo İsrail'i destekleyen firmalara da uygulanıyor. Suriye'de herkes için Filistin meselesi önemli. Gezdiğimiz farklı semtlerde Filistin'deki katliamı anlatan fotoğraf ve posterlere rastlamak mümkün.

1967 savaşında stratejik açıdan önemli olan Golan bölgesini İsrail'in işgal etmesine öfke büyük. Golan'ın bir bölümü 1974 yılında Hafız Esad tarafından geri alınmış. İsrail askerleri bölgeden çekilirken Koneytra şehrini dozerlerle yerle bir etmiş. Yıkılan evler, yakılan hastane aynı şekilde duruyor. Koneytra Vali Yardımcısı Nevvaf El Faris, bölgenin üçte birinin geri alındığını ama İsrail tehlikesinin halen devam ettiğini söylüyor. İşgalin ardından İsrail topraklarında kalan köylerle sınırın diğer yanındaki köylerde yaşayanların bayram gibi özel günlerde ellerinde megafonlarla birbirleriyle konuştukları anlatıldı. Golan'ın bir bölümünde de toprakları işgal edilen Filistinliler için kamp bölgesi kurulmuş. Bölgenin güvenliğini ise BM kontrol altında tutuyor.

Özgürlük basına da yansımış

Şehirlerarası yollardan resmi dairelere, şehirdeki bilboardlardan işyerlerine, hatta taksi ve dolmuşlarına kadar her yerde baba ve oğul Esad'ın fotoğraflarıyla karşılaşıyoruz. Cumhurbaşkanı aleyhine konuşmak büyük suç. Halk, mahalle bakkalından mesai arkadaşına, kapı komşusuna kadar herkesin 'devletin ajanı' olacağına inanıyor.

Ancak Beşşar'ın başa geçmesiyle pekçok ilke de imza atılmış. Devletin denetiminde olan özel radyo, televizyon ve gazete meclisten çıkan son yasalarla yeniden düzenlemeye gitmiş. Basın ve Enformasyon Bakanı Adnan Umran, çıkan yasa ile birlikte 4 özel radyo, 18 özel televizyonun yayın hayatına başladığı ve yeni gazetelerin çıkacağını ifade ediyor. Bugüne kadar 'muhalefet' kavramıyla tanışmamış Suriyeli aydınlar, yeni hükümetle ve özgürlüklerle ilgili eleştirilerini dile getirmeye başlamışlar. Ayrıca her evde uydu kanalı olduğunu ve Arap dünyasındaki tüm gelişmelerin bu kanallar sayesinde halk tarafnıdan sıkı takip edildiğini öğreniyoruz.