HALE KAPLAN ÖZ
Yapı Kredi Kültür Merkezi bugünlerde efsunlu bir sergiyi konuk ediyor Vedat Nedim Tör Müzesi'nde. Karanlık koridorlardan geçip, loş galerilere vardığınızda koridorun gizeminden daha ürkütücü bir dünya sizi karşılıyor. Çünkü Elemterefiş; Anadolu'da Büyü ve İnanışlar Sergisi insanoğlunun kaderin dizginlerini eline almak için kullandığı birbirinden ilginç büyü metaryallerini gözler önüne seriyor. Üzerlikten nazarlığa, dökülmüş kurşunlardan istihare taşlarına, şifa taslarından tılsımlı gömleklere, çok başlı cinlerin anasından keçi başlı insan silüetlerine kadar medeniyetin doğduğu yer olan Anadolu insanının tarihi boyunca efsunladığı her türlü obje sergiyi gezenleri kendi boyutlarına çağırıyor. Sergi, yüzyıllar boyu süregelen büyü ve gizem dünyasının ilginç doğasına gözler önüne sererken bir yandan da insanoğlunun kaderi yönlendirme çabalarının ne kadar ürkütücü boyutlara varabileceğini de ortaya koyuyor.

Uzman elinden büyü sergisi

Serginin küratörlüğü Prof. Dr. Gürbüz Erginer'e, proje koordinatörlüğü Ayşegül Önsöz'e, editörlüğü Ekrem Işın'a, tasarımı Ersu Pekin'e ait. Her adımının uzmanların danışmanlığında ilerlediği sergide konu büyü de olsa asıl amaç, renkli bir Anadolu kültürünü, sosyal boyutu da olan bir gerçekliği ortaya koymak. Bu konuda görüşlerine başvurduğumuz sergi koordinatörü Şennur Şentürk, insanların medet umdukları objelerin aynı zamanda çok zengin bir sosyolojik konu olduğunu söylüyor: "Bilimsel çalışmalar sonunda ortaya çıkan bu çalışma, asla büyüyü teşvik ya da bu kültürü canlandırmak için değil, sadece gözler önüne sermek için hazırlandı." 16 Ağustos'a kadar açık kalacak sergi, Anadolu kültürünün farklı ve bir o kadar da renkli olan boyutuna eğilmek isteyenlerin mutlaka gezmesi gereken bir sergi.

ÇİVİ TANRI HEYKELLERİ

Hititler'de başlarında sivri başlıkları ile gövdelerinin alt kısımları adak çivisi şeklinde olan heykelcikler, binaların temeline koruma amacıyla adak olarak konuluyordu.

TILSIMLI GÖMLEKLER

Üzerlerinde ayet ve duaların olduğu tılsımlı gömleklerin, kişiyi hastalıklara ve düşmanlardan gelebilecek türlü kötülüklere karşı koruduğuna inanılıyordu. Halk masallarına göre gömleklere kurşun işlemiyor, kılıç kesmiyor ve taşıyanı görünmez kılıyorlar.

CİNLERİN ANASI BU SERGİDE

Osmanlı'da astroloji, fal, büyü, tılsım gibi konularda sayısız kitap ve minyatür bulunuyor. Davetname'den alınan resimlerden en ilginci cinlerin anası olarak bilinen sayısız başa sahip Şehret'ün-nar, otuz başlı figürü ile sergide yer alıyor.

ŞİFA İÇİN İÇİLE...

Hekimlik alanına giren şifa içkileri, özellikle dinsel etkinin de oluşturduğu sağaltma tekniklerinden oluşuyor. Kutsal su içme; nazar değen kişiyi kurban gözlerinin ıslatıldığı su ile yıkama; kurban kanını içirme Anadolu'da yaygın olarak uygulanıyor.