YILMAZ YILDIZ
Ev tekstili, elektronik, bilgi teknolojisi ve dayanıklı tüketim malları, enerji üretimi ve dağıtımı, finansal hizmetler olmak üzere 4 ana sektörde faaliyet gösteren Zorlu Holding, gerek yurt içi ve yurt dışındaki dev yatırımları ve gerekse ihracata katkısıyla Türk ekonomisinde önemli bir paya sahip. Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenen Heimtekstil Fuarı'nda bin 500 metrekarelik bir standla ülkemizi temsil eden Zorlu Tekstil, holdingin en güçlü olduğu gruplardan biri. Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu ile tekstil sektörü eksenli bir ekonomi sohbeti yaptık.

Ev tekstilcileri olarak sorunlarınız neler?

Sektörle alakalı olarak, bizim kendi grubumuz açısından bir sorun yok ama geneline bakarsak yine yok diyorum. Çünkü Türkiye, 20 yıldan beri ev tekstilinde bir aşama kaydetmiştir, değişik kademelerden geçmiştir. Ev tekstilinin en büyük handikaplarından bir tanesi Türkiye'de bilinçsiz yatırımlar. Bu yatırımlar Türkiye'nin ihracatını da sekteye uğratmakta. Bu durum Türkiye'ye ve sektöre zarar veriyor.

Bilinçsiz rekabet konusunu açabilir miyiz?

Bilinçsiz rekabet derken, kalite anlayışı, fiyat rekabetini kastediyorum. 2 yıldan beri bunlar yaşanıyor Türkiye'de. Tabii bu, krizin ortaya getirdiğini bir sonuç ama son günlerde biraz ağırlaştı. Türk tekstili doğdu, emeklemeye başlarken krizlerle karşı karşıya kaldı. 1995, 96, 97'de Türkiye tekstilde aşağı yukarı 30 milyar dolar yatırım yaptı. Firmalar krizi aşabilmek, ayakta kalabilmek için çok ucuz fiyatla, çok düşük kârlarla ürün satmaya başladı. Bu noktada devletin fonksiyonlarını işletmesi lazımdı, işletemeyince herkes kendi başının çaresine bakmak zorunda kaldı. Sadece bizde değil rakip ülkelerde de krizler var ama devlet onlara destek veriyor.

'İhracatımız daha da iyi olabilir'

Reel sektörün finans krizini aşması için neler yapılabilir?

Bütün ülkelerin Exim'leri uzun vadeli krediler vermekte. Bunlardan Zorlu Holding olarak biz kullanıyoruz. Yurtdışından; Almanya'dan, Fransa'dan, İtalya'dan... 7,8, 10 sene vadeler var. Sanayinin desteklenmesi için, önünün açılması için böyle destekler lazım. Yani kurda kuşa teslim etmemek lazım sanayiciyi. Reel sektör mali sıkıntı içerisindeyse, devletin bazı tedbirler alması lazım.

Peki yeni hükümetin böyle bir adım atabileceğine inanıyor musunuz?

Sayın Başbakan Gül olsun, Tayyip Bey olsun, sanayici başımızın tacıdır diyorlar. Zaten sanayiciye el bebek, gül bebek bakmamız lazım. Çünkü istihdam oluşturan, ihracat yapan, vergi veren sanayici. Tayyip Bey bunu, bilerek konuşuyor. Sanayisiz Türkiye düşünemeyiz. Krizde yüzbinlerce insan işsiz kaldı, hâlâ devam ediyor.

İhracattaki artışa rağmen, biraz karamsar bir tablo oldu sanki?

Tekstildeki ihracat 8-9 milyar dolar. Toplam ihracatımızın dörtte biri. Büyük bir rakam ama yetmez. Rakiplerimiz neler yapıyor ona bakmak lazım. Örnek alınacak çok ülke var. 70 milyon nüfusla 36 milyar ihracat yapmışız. Güney Kore, 35 milyor nüfuslu 165 milyar dolar ihracat yapıyor. Bu kadar basit. Bunları da önümüze koyalım. Devlet-millet, millet-sanayici, sanayici-devlet elele verip, neleri nasıl yapmamız gerektiğini artık açık ve net olarak belirlememiz lazım. '

Önümüzde fırsatlar yok mu?

Türk tekstili olarak potansiyelimiz var, insanımız var, işçimiz var ama yapılması gerekenler var. Japonya'da Türk Yılı var. Tamam da kardeşim, sen bir şey üretmiyorsan, gidip orada neyini tanıtacaksın. Sanayicimiz zaten dökülmüş. Bunu açık ve net olarak söylüyorum. Önce devletçi mantıktan kurtulmalıyız.

İsterseniz biraz da Heim Tekstil Fuarı'ndan söz edelim.

Fuarlar hem firmaların hem de ülkelerin gücünü ortaya koydukları bir organizasyon. Bundan 16-17 yıl önce 28 metrekare bir alanla katılmıştık Heim Tekstil Fuarı'na, bugün bin 500 metrekarenin üzerinde bir stand alanı. O zaman neredeyse hiç yoktuk, şimdi bir Zorlu Grubu olarak katılıyoruz. Bu ülke açısından da önemli.

'Devletçilikle bir yere gidemeyiz'

Sayın Zorlu, devletin reel sektöre yaklaşımı nasıl olmalı?

Bu yıl 36 milyar dolar ihracat yaptık. Ama 4 milyar dolar daha fazla ihracat yaptıysak, özel sektör sayesinde. Devletçilikle bir yere gidilmeyeceğini artık dünya alem anlamış. Bizde ekonominin yüzde 65'i devletin elinde. Biz hâlâ ülkeyi devletçilikle yönetmeye kalkıyoruz. Devlet ne yapıyor? Üretmiyor. Piyasalardan para topluyor ve öbür tarafta da dağıtıyor. Yapa, yapa, yapa 10 yıl içerisinde iç borç 100 milyar dolar. Kimin parasını yedin. Hazır parayı faizle yedin, borçla. Borcu borçla ödemeye çalıştın. Bilimde, iktisatta, mantıkta böyle bir şey yok.

Peki sizce devletin ne yapması lazım, devletin de yapması gereken şeyler vardır herhalde?

İhracatın desteklenmesi lazım. Bunun birçok yolu var. Bugün bakıyorsunuz Uzakdoğu'da, Çin'de, Hindistan'da, Pakistan'da ihracata büyük teşvikler var. Bunu şunun için söylüyorum; tekstilde sorun yok ama imalat olarak sorun yok, üreticilerden kaynaklanan bir sorun yok. Bizim karşımızdaki rakip ülkeleri çok iyi etüd etmemiz lazım. Bizde gerekli mercilerle görüşmeye başladığınız vakit, zannediliyor ki, sanayici kendisini için bir şeyler istiyor. Hayır, rekabet için bir şeyler istiyor. Enerji ve işçilik maliyetleri, vergiler büyük handikap oluyor. Eğer bu olumsuzluklar giderilirse Türkiye'de ihracat daha çok ileriye gider.

200 milyon dolarlık yatırım

2002 yılını 2.3 milyar dolar ciro ve 1.3 milyar dolar ihracatla kapatan Zorlu Holding, 2003 yılını 2.7 milyar dolar ciro ve 1.6 milyar dolar ihracatla kapamayı hedefliyor. Öz sermayesi 2.5 katrilyon liraya ulaşan Zorlu Holding, 2003 yılında yurt içi ve yurt dışında 200 milyon dolarlık yeni yatırım planlıyor. Geçen yıl 7 milyon adet TV, 250 bin adet klima üreten grup, yeni yılda da 11 milyon TV ve 500 bin klima üretmeyi hedefliyor. ABD, Rusya, G. Afrika ve İran'da yatırımları bulunan Zorlu Holding'in sadece Tekstil Grubu, Lienens markasıyla yurtiçi ve yurtdışında 60 mağaza ile hizmet veriyor. Ürünlerinin yüzde 90'ını, başta AB ülkeleri olmak üzere 50 ülkeye ihraç eden Zorlu Tekstil Grubu, geçen yıl 250 milyon dolar olan ihracat rakamını bu yıl 300 milyon dolara çıkarmayı planlıyor.

Teknoloji için para lazım

Rekabette teknoloji de önemli bir faktör. Teknoloji konusunda sektör üyelerine önerileriniz nedir?

Napolyon demiş ki: "Harp 3 şeyle olur; para, para, para." Teknolojiyi satın almak için para lazım. Türkiye'de para pahalı. Daha 1-1.5 yıl öncesine kadar reel faiz, dolar bazındaki faiz yüzde 30'lardaydı. Şimdi yüzde 30'la hangi işadamı teknolojiye yatırım yapabilir. Bu yüzden devletin desteği önemli. ABD'de, AB'nin göbeğinde, kalkınmakta olan ülkelerde destekler var. İstihdama prim ödüyor devlet. Teknoloji tabii ki önemli. Teknoloji olmadan kaliteyi yakalayamazsın.