FAHRİ SARRAFOĞLU İSTANBUL
İstanbul Sanayi Odası Ekonomik Durum Tespit Anket Çalışması'nın 2005 yılı ilk yarı sonuçları ve ikinci yarı beklentileri'nin açıklandığı toplantıda ihracatın hız kesmesinin en önemli sebeplerinden birinin de döviz fiyatlarının düşük seyretmesi olduğu ifade edilerek "Merkez Bankası'nın faizleri yüksek tutması, döviz fiyatlarının düşmesine sebep oldu, dolayısıyla ihracatın büyümesine de olumsuz etki yapmıştır" dendi. İSO Başkanı Tanıl Küçük, işletmelerin geçmiş dönemlere göre büyük bir bölümünün dış satışlar konusunda karamsar olduğunu bunun de sebebinin YTL'nin ABD doları ve EURO karşısında giderek değerlenmesinden kaynaklandığını tekrarladı.

Faizler hâlâ yüksek

Ekonomik Durum Tespit Anket Çalışması'nın 2005 yılı ilk yarı sonuçları ve ikinci yarı beklentileri'nin yer aldığı rapordan ortaya çıkan bir diğer sonuçun ise faizlerin hala yüksek olduğunu söyleyen İSO Başkanı Küçük, faizlerin daha da düşmesi halinde yatırımların hızla arttığına değindi.

Küçük açıklamasını şöyle sürdürdü: "Araştırma soncuna göre 2003 yılı ilk yarısında ticari kredi kullananların oranı yüzde 41.3 iken 2004 yılının ilk yarısında yüzde 52.6, 2005 yılı ilk yarısında ise bu oran yüzde 57'ye çıkarak 1999 yılından beri en yüksek seviyesine ulaştı." İşletmelerin kullandıkları ticari krediler arasında yüzde 24 ile Leasing(kiralama) yüzde 29.9 ile eximbank(ihracat) kredileri takip ettiğini de ifade eden Küçük, kiralamanın, yatırımların finansmanında en çok tercih edilen ve sürekli artan oranda kullanılan bir araç konumunda olduğunu bildirdi.

Sanayici yine de iyimser

İSO Başkanı Küçük, sıkıntılar bulunmasına, üretimdeki sorunların devamına rağmen anketin yüzde 70.7 gibi yüksek bir oranla işletmelerin iyimserliklerini hala koruduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Sanayide görünüm bozuluyor

İstanbul Sanayi Odası'nın yaptığı ankete göre, yılın ilk yarısında üretimini azaltan şirketlerin oranı yüzde 24.4'ten 37.4 düzeyine çıktı. Yurtiçi satışların azaldığını açıklayanların oranı ise yüzde 4'ü buldu. İstanbul Sanayi Odası tarafından yapılan Ekonomik Durum Anketi'nin 2005 yılı ilk yarı sonuçlarına göre, sanayi şirketleri yılın ilk yarısını 2004'ün ikinci yarısında oranla daha kötü geçirdi. Yurtiçi satışların azaldığını açıklayan firmaların oranı yüzde 27.8'den 39.5'e yükselirken, ihracatın azaldığını açıklayanların oranı yüzde 35.6 düzeyine yükseldi.

Yüzde 34'ün siparişleri azaldı

Frmalardan yüzde 34'ü yeni siparişlerin azaldığını ifade ederken, istihdamda azalma bildiren firmaların oranı yüzde 28.8 düzeyine çıktı. Sanayicilerin geleceğe yönelik olumlu beklentileri ise zayıfladı. Yıl sonu büyüme hedefi yüzde 6.4'ten 5.4 düzeyine geriledi. Ankette yıl sonu Tüketici Fiyatları Endeksi hedefi yüzde 8.2 ile hükümetin yüzde 8'lik hedefinin üzerinde kalırken, yıl sonu dolar kuru tahmini yüzde 1.44 YTL düzeyine geriledi.

2005 yılı sonu için 1.554 YTL olan dolar kuru tahmini ilk yarı sonunda 1440'a geriledi. Bu sonuç doların yıl sonuna kadar değer kazanacağı beklentisini ortaya koydu. Euro kuru tahmini ise yıl sonu 1.744 YTL . Yine tahminlere göre 1 Euro'nun 1.21 ABD dolarına gerileyeceği öngörülüyor.

Ekonomide büyüme beklentisi devam ediyor

İSO Başkanı Küçük, 2005 yılı ikinci yarısına yönelik olarak, işletmelerin büyük bir bölümünün, hızı yavaşlasa da ekonomideki büyümenin önümüzdeki dönemde de bekliyor olmalarının sevindirici olduğunun altını çizerek şunları söyledi:" 2005 yılı için büyüme hedefi yüzde 5'dir. Bu hedef büyük bir ihtimalle gerçekleştirilecektir." İşletmelerin enflasyonun düşmesi konusunda iyimserliklerinin de devam ettiğini açıklayan Küçük, işletmelerin enflasyon oranı konusunda TÜFE ve ÜFE'nin 2005 yılında iki temel göstergenin birbirine eşit olacağının tahminini yaptıklarını da dile getirdi. 2004 yılında ÜFE, TÜFE'ye göre oldukça yüksek düzeyde gerçekleşmişti. Küçük, büyümenin kesintisiz devam etmesi gerektiğini vurgulayarak 2006 yılının önemli bir yıl olacağını da hatırlattı.

'Yatırım yaparım' diyenlerin oranı düşüyor

2005 yılı ilk yarı sonunda araştırmaya katılan firmaların yüzde 44.3'ü ilk yarıda yatırım yapmadıklarını veya yapamadıklarını belirtiklerini aktaran Küçük, 2004 yılı sonunda bu oranın yüzde 36'olduğunu dolayısıyla işletmelerde bir durağanlığın görüldüğünü dile getirdi. Küçük, 2005 yılının ilk yarısında tüm ölçeklerde işletmelerin ağırlık vermeyi planladığı alanların sıralamasında verimliliği artırmaya önem verdiklerini bununda işletmelerin geleceğe umutla bakmalarına yol açtığını kaydetti. Küçük, işletmelerin 2005 yılının ilk yarısında ürünün kalitesinin yükseltilmesi, maliyetler ve işgücü verimliliği olmak üzere birçok alanda iyileşme kaydetmesinin de sevindirici olduğunu sözlerine ekledi.

Kazanan rant ve ithalat