Hiperaktif çocukların özelliklerini aşırı hareketlilik ve dikkat eksikliği olarak tanımlayan Çocuk Psikoloğu Hande Sinirlioğlu, bu çocukların bilgilerini oturtmakta zorluk çektikleri için zekalarını tam kullanamadıklarını söylüyor.

Evde, arkadaş çevresinde ve okulda yerinden duramayan her türlü yaramazlığı yapan herkesin şikayetçi olduğu çocuklar vardır. Anne ve babalarını yaptıkları aşırı yaramazlıklarla zor duruma düşüren bu tür çocukları uzmanlar 'hiperaktif çocuklar' olarak adlandırıyor. Hiperaktif çocuğun özelliklerini aşırı hareketlilik, dikkat eksikliği ve dürtüselliğin bir arada görüldüğü psikiyatrik bir bozukluk olarak tanımlayan Çocuk Psikoloğu Hande Sinirlioğlu, şu yorumu yapıyor: "Ailelerine, okul arkadaşlarına ve çevrelerindeki diğer kişilere göre hiperaktif çocuklar bitip tükenmek bilmeyen bir enerjiye sahip, aktiviteler arasında kaybolmuş izlenimi verirler. Kimi zaman yaramaz, kimi zaman usandırıcı, kimi zamansa kontrol edilemez olarak değerlendirilen zor çocuklardır onlar. Yerlerinde duramaz, belirli bir konu veya uyarana odaklanamaz, görevlerini sonuna kadar yerine getiremezler." Hiperaktif çocuklarla ilgili tıbbi çalışmaların ilk olarak 19. yüzyılda yapılmaya başlandığını söyleyen Sinirlioğlu, "Yapılan bir araştırmanın sonucunda aşırı hareketlilik, dürtüsellik ve bilişsel yetersizlik saptanan çocukların beyin fonksiyonlarında da farklılık olduğu fark edilmiş, hiperaktivitenin organik boyutu da ortaya çıkmıştır" diyor.

Zekalarını kullanamazlar

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukları Sinirlioğlu şöyle tanımlıyor: "Bu çocuklar, aceleci ve sabırsızdır. Çok konuşur, söz keser, dikkatsizdir, ani tepki gösterir. Durup dururken yola fırlar, istediği şeyin hemen olmasını ister, kurallara uymaz ve başı sık derde girer. Motor takılmış gibi hareketlidir. Az uyur, unutkandır. Arkadaşlarınca dışlanır. Hiperaktif çocukların yaşadığı problemlerin en önemlisi dikkat eksikliğidir. Dikkat süreleri çok kısa olduğundan bilgileri oturtmakta güçlük çekerler. Normal ve normalin üstünde zekaya sahip olmalarına rağmen, başarıları, sosyal ilişkileri, kendilerine güvenini azalır. Dikkatini toplayamadığı için zekasını kullanamaz. Sınıfta birinci olabilecekken 5'inci, 10'uncu olur. Dersten sıkılır, çıkar, sınıfta dolaşır, uzun süre kitap okuyamaz. Ama görsel ve işitsel hafızaları iyidir; televizyonda gördüğü, duyduğu şeyleri daha kolay aklında tutar. Sosyal uyumda da güçlükler yaşarlar; kurallara uymadıkları için sürekli eleştirilirler. Bu yüzden depresyona girerler. Çok fazla kazaya maruz kalırlar."

Erkekte ve ilk çocukta daha fazla rastlanıyor

Hiperaktif çocukların bu hastalıklarının 4-5 yaşlarında belirgin hale geldiğini söyleyen Sinirlioğlu, bu çocukların bebeklilerinde çok ağlayan, huzursuz ve az uyuyan tipler olduğunu ve sonraki yaşlarda da kolay sıkılan, sık oyun değiştiren, hareketli çocuklar oldukları dile getiriyor. Sinirlioğlu, ailelerin öncelikle 'yaramazlık' diye nitelendirdikleri bu belirtilerin çocuk okul çağına geldiğinde okula uyumsuz göstererek soruna dönüştüğünü sözlerine ekliyor. Bu hastalığın görülme sıklığının yüzde 3-5 arasında değiştiğini söyleyen Sinirlioğlu, hiperaktif çocuklara genellikle ilk çocuklarda ve erkek çocuklarda daha sık rastlandığını, kız çocuklarında ise dikkat eksikliği problemiyle görüldüğünü anlatıyor. Sinirlioğlu, hiperaktivitenin nedenini ise bilimsel anlamda şöyle açıklıyor: "Nedenleri araştırılırken biyolojik ve psikososyal etkenler öne çıkıyor. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda beynin ön bölgesinde hücreler arası bağlantıyı sağlayan nörotransmitterlardan Dopamine'nin eksik olduğu ve durumun dikkat problemleri ile aşırı hareketliliğe yol açtığı bilinmektedir. "

Güzel şeyler yaptığında övün

Hastalığın tedavi edilmediğinde ve zamanında müdahale edilmediği taktirde; ileriki yaşlarda; unutkanlık, organize olamama sorunları yanında 12-15 yaşlarından itibaren dürtüsellikte artış, davranış bozuklarının görüldüğünü söyleyen Psikolog Hande Sinirlioğlu, ailelere şunu öneriyor: "Yanlış yaptığında ceza yerine oyundan mahrum etme, güzel şeyler yaptığında da ödüllendirme kullanılmalı: aferin demek, öpmek gibi. İlaçlarla dikkat eksikliği giderilebilir. Şans yüzde 90'dır."

HİPERAKTİF ÇOCUK NASIL ANLAŞILIR

Çocuğunda dikkat eksikliği ve hiperaktivite olduğunu düşünen ailelerinin özellikle şu hususlara dikkat etmesi gerekiyor:

Düşünmeden konuşur.

« Geri Dön