ZEKERİYA GÜLÜN / İSTANBUL
İstanbul'daki gecekondu sayısı 54 yılda 175 bin arttı. İstanbul'da sanayileşmenin başladığı dönemlerde, 1951 yılında 8 bin 500 olan kayıtlı gecekondu sayısı, günümüze gelindiğinde 21 kat aratarak 183 bine yaklaştı. İstatistiklere göre, İstanbul'a ilk göç dalgasıyla gelenler, Kağıthane ve Zeytinburnu'nda ilk gecekondu mahallelerini oluşturdu. Aynı yıllarda Anadolu yakasındaki gecekondulaşma da, Ankara Asfaltı (E5 Karayolu) üzerindeki sanayi kuruluşları çevresinde başladı.

İlk gecekondu Zeytinburnu'nda

İlk gecekondu mahallelerinin oluştuğu Zeytinburnu, 1957'ye gelindiğinde 60 bin nüfusa ulaştı. Zeytinburnu'nun ardından Eyüp - Rami bölgesinin yakınlarında, ikinci büyük gecekondu mahallesi olan Taşlıtarla ortaya çıktı. Önceleri, 1950'lerde Bulgaristan ve Yugoslavya'dan gelen göçmenlerin yerleştirildiği Taşlıtarla, Anadolu'dan gelen göçlerle daha da büyüdü. 1950'li yıllardaki üçüncü büyük gecekondu alanı ise Kağıthane çevresinde gelişti. Yeni sanayi bölgeleri ortaya çıktıkça Halkalı, Maltepe gibi denetim eksikliği olan yerler de gecekonducuların gözdesi haline geldi.

Sanayileşmeyle paralel artış

Sanayileşmeye bağlı iç göç, 1962'de 78 bin olan gecekondu sayısını, 10 yıl sonra 195 bine çıkardı. Hızla gelişen sanayi, yasadışı yerleşmelerin oluşmasına da yol açtı. 1980 yılından sonra çıkarılan imar affı kanunları (2805, 2981, 3290 ve 3366 sayılı Yasalar), gecekonduların affedilmesini gündeme getirdi. Gecekondulaşmanın ilk başladığı Zeytinburnu ilçesi, gecekondu yoğunluğu açısından da başı çekiyor. Rakamlar, ilçede kayıtlı 87 bin 369 adet gecekondunun bulunduğunu ortaya koyuyor. Kayıtlı gecekondu sayısının 10 binin üzerinde olduğu diğer ilçeler ise Kağıthane, Gaziosmanpaşa, Beykoz, Maltepe, Sarıyer, Eyüp ve Ümraniye şeklinde sıralanıyor.