'Yaşamak beni öldürüyor' diyor Fransa'da kimlik yani varolma sorunu yaşayan Arap kökenli iki kardeşten daha savunmasız olanı. Çünkü yanlış yöntemlerle de olsa hiçbir şekilde hayata dokunamıyor, değersizlik duygusuyla baş edemiyor, varlığına bir anlam veremiyor ve sonunda yaşayamadan ölüyor.

Önceki yıl İstanbul Film Festivali'nde gösterilen, Fransız yönetmen Jean-Pierre Sinapi imzalı film de adını onun bu sözünden alıyor: Yaşamak Beni Öldürüyor. Yine Fransız bir yönetmenin, Tony Gatlif'in, Fransa'daki Cezayirli gençlerin neler yaşadıklarını anlatan bir filmi gösterildi bu yılki Film Festivali'nde. Yönetmenine Cannes Film Festivali'nde 'en iyi yönetmen' ödülünü kazandıran Sürgündekiler, sürgündekilerin Fransa'ya gidenler mi, Cezayir'de kalanlar mı olduğunu anlamaya çalışıyordu.

Mağribli çocukların ateşe verdiği Paris sokaklarında yaşanan tam da bu değil mi?

Kendilerini ne kolonileştirilip 'Fransız Cezayiri' olarak adlandırılmış vatanlarını; Cezayir'i kurtarmaya adamış dedelerinin özgürlük mücadelesine, ne de vatanlarından kopup Fransa'ya yerleşmiş ve 'Fransız Cezayirlisi' olmayı kabul etmiş anne babalarının hayata tutunma, hayatta kalma çabasına yakın hissetmeyen, var olamayan hayal dahi kuramayan çocuklar bunlar.

Hapsoldukları gettoların sınırlarını aşamayan, görünmez barikatlar içinde sürdürdükleri yalıtılmış hayatlardan haklı olarak memnun olmayan ve değersizlik, anlamsızlık, hiçlik duygusunun pençesinde hiçbir şey yapamamaktansa 'intihara yakın bir isyan'ın ateşiyle tutuşan çocuklar.

İsyanları intihara yakın çünkü 'kendini imha' iması taşıyor. Yaşadıkları sokakları, kullandıkları arabaları ateşe veriyor bu çocuklar. Başka türlü fark edilmeyen varlıklarını görünür kılmaya çalışıyorlar. İçinden çıkamadıkları çemberi tutuşturarak kendilerine reva görülen hayatın yaşanmaz, bahşedilen yaşam alanlarının çekilmez olduğunu alevden bir çığlıkla duyuruyorlar. Bakın buradayız diyorlar, buradayız ve hiç memnun değiliz.

Eylemlerin nedeni yoksulluk ve yoksunluk. Yani hem işsizlik ve eğitimsizlikten kaynaklanan ekonomik nedenleri hem de kimliksizlik ve aidiyetsizlikten kaynaklanan; dışlanma, ikinci sınıf tutulma, yalıtılma gibi ırkçı; aşağılama, değersizleştirme, yok sayma ya da dönüştürme gibi sömürgeci bir bakıştan, bir insanın kendini var edebilmesi için ihtiyaç duyduğu moral değerlere sahip olamamaktan kaynaklanan psikolojik nedenleri var.

Araba yakma eyleminin sembolik anlamı ise özgürlük. Ama tersinden. Çünkü araba özgürlüğün simgesi. Bu eylem ise özgürlüğün imkansızlığını vurguluyor. Çünkü yaktıkları arabalar kendi arabaları. Ve bu arabaların onları yaşadıkları hayattan çekip çıkaramayacağını, onlara alıp başını gitmek gibi bir imkanı sunamayacağını biliyorlar.

Yüz hatta elli yıl önce lüks bir hayatı, tüketimi ve özgürlüğü simgeleyen arabanın, artık bu ayrıcalığı sağlamadığı gibi kaçma kurtulma gibi bir imkanı bile sunmadığını biliyor, 'ne kalınacak ne gidilecek yerleri olmadığını bilmenin acısı'yla kendi bindikleri arabaları, kullandıkları mekanları ateşe veriyorlar.

İki eşik arasında kalmaya isyanın müziği rai müziği de yetmiyor artık bu hırçın çocuklara. Sömürgeci bakışın uzantısı kültürsüzleştirme artık olgun bir melezleşme dönemine girdi dendiği bir vakitte, 1983'de, Batı Cezayir'in sınırlarını aşıp bir yıl içinde dört milyonluk satış rakamına ulaşan, yasakları ve ahlaksızlık olarak nitelenen şeyleri tabu olmaktan çıkarmayı amaçlayan bir müzik rai müziği. Rai ateşini yakan ilk şarkının sözleri de anlamlı: "Bira Arap, viski Avrupa / yazık, artık uykuya değer vermiyorum / türban Cezayir, bere Fransız / deniz ve kayalık arasında çırılçıplak / ben her gece kaynamaktan çabuk yaşlanıyorum / plajda uyuyakaldık, su sürükledi bizi..."

Suyun sürüklediği bu çocuklar boğulmaktansa yanmayı tercih ediyorlar işte! Bayrağı 'eşitlik' 'kardeşlik' ve 'özgürlük'ün renkleriyle donatılmış eski bir sömürgeci ülkenin başkentinde yapıyorlar bunu. Evet 'bu bir intikam'. Ama tam da bu yüzden 'bu bir intihar'.

FADİME ÖZKAN

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan