Bir daha yaşanmasın!

Şüphesiz büyük Marmara depremi Türkiye'nin yaşadığı ilk felaket değildi. Ancak tüm eski depremlerde olduğu gibi Marmara'da da, "Devletimiz her şeyin üstesinden gelecek güçtedir" açıklamaları vatandaşa, "Biz bu filmi daha önce de seyrettik" dedirtiyordu.

03.02'de zaman durdu

Tarih 17 Ağustos 1999. Saat gecenin 03.02'si. Türkiye'nin batısı yüzyılın en büyük depremiyle sarsıldı. Merkez üssü Kocaeli'ye bağlı Gölcük Donanma Komutanlığı olan deprem Adapazarı, İzmit, Yalova, Gölcük ve İstanbul'da onbinlerce insanın ölümüne neden olurken, daha sonra meydana gelen artçı şoklar ve 12 Kasım tarihli Düzce depremi hâlâ devam eden ve tüm ülkeyi saran bir kâbusa yolaçtı.

İlk günler ve devletin felci

Depremden hemen sonra TÜPRAŞ'ın alev alması tüm İzmitliler'i yollara döktü. Bu da deprem merkezlerine giden yolların tıkanmasına yolaçtı. Elektrik ve telefon hatlarının kopukluğu iletişimi felç ederken, yolların tıkanması da afet bölgeleriyle bağlantıyı tümüyle kesti. Yollar ancak 20 Ağustos'ta TÜPRAŞ yangını kontrol altına alındıktan sonra açılabildi.

Yabancı kurtarma ekipleri

ABD, İsrail, Yunanistan, Almanya, Fransa, İtalya, Rusya, Mısır ve daha pekçok dünya ülkesinden gelen yardım ve kurtarma ekipleri unutulmaz anlar yaşanmasına yolaçtı.

Neden milat?

Devletin birimleri, bu büyük deprem karşısında tam bir acziyet içine düştü. Bu aşamada sivil kuruluşların önemi bir kez daha ortaya çıktı. Devletin sivil yardımlara valilikler aracılığıyla getirilen kısıtlama, yüzün üzerinde sivil toplum kuruluşunun altına imza attığı ortak bildiriyle cevaplanacaktı. Sivil toplum örgütleri 17 Ağustos'un artık her açıdan bir milat olarak kabul edilmesi gerektiğinin altını çiziyordu.

Ölü sayısı hiç bilinemedi

Devletle vatandaş arasındaki anlaşmazlık ölü sayısında da kendini belli ediyordu. Adapazarı, Gölcük ve Yalova'dan hergün yüzlerce insan toplu mezarlara gömülürken, ağır ilerleyen Başbakanlık Kriz Merkezi verileri ise tüm Marmara'da toplam ölü sayısını 18 bin olarak gösteriyordu. Halk bu rakama hiçbir zaman inanmadı.

Basına sansür: Kanal 6 kapatıldı

Hükümettin felaket karşısındaki gocunması medyada çıkan görüntüler ve Sağlık Bakanı'nın kırdığı potla had safhaya ulaşınca, Osman Durmuş aleyhinde yayın yapıldığı gerekçesiyle 6 televizyon kanalını RTÜK'e şikayet ediyordu. Şikayet üzerine RTÜK Kanal 6'ya 6 gün süreyle kapatma cezası verdi. Türk medyası "Bir tuğla da sen koy" denilerek vatandaşları yardıma çağrıyordu. Kampanya boyunca milyonlarca dolar yardım toplandı.

Kızılay'ın dinozoru Kemal Demir

Öte yandan Kızılay beceriksizlikleriyle "yüz kızartıyordu". Kurumun Demirel'e yakınlığı ile bilinen Başkanı Kemal Demir, basının üstü üste gelen eleştirileri ve yine Demirel'in telkinleriyle istifa edecek, daha sonraki günlerde kurum ile ilgili trilyonluk yolsuzluk davaları açılacaktı.

Deprem Baba

Kandilli Rasathanesi Müdürü Ahmet Mete Işıkara ülkenin en çok ekrana çıkan ve en popüler ismi oldu. Işıkara'nın yönetimindeki Kandilli Rasathanesi, depremin büyüklüğünü 6.7 olarak açıklarken, NASA ise bunun hiç de doğru olmadığını ortaya koydu. NASA doğru rakamı veriyor ve depremin büyüklüğünün 7.4 olduğunu bildiriyordu.

Mahruki rüzgarı

Depremden önce adı duyulmayan AKUT halkın gönlünde taht kurdu. Ekibin lideri Nasuh Mahruki'nin popülerliği o derece arttı ki genç kızlar imza almak için yarışır oldu. Akut, yaptığı çalışmalarla göz doldurdu. Akut ekibi enkaz altından 200 kadar insanı canlı kurtardı. Akut'un başarısını örnek alan ve sonu "kut"la biten onlarca kurtarma ekibi kuruldu.

Veli Göçer göçtü

Veli Göçer depremde en çok tartışılan, daha doğrusu kin duyulanlar arasında yeraldı. Göçer'in Çınarcık'ta inşa ettiği yazlıklar birer kum yığınına dönmüştü. Göçer saklandığı yerden deniz kumu kullandığını belirttikten sonra "Ne yapayım, devlet engel olsaydı. İçim sızlıyor" diyordu. Uzun süre saklandıktan sonra bir süre tutuklu kalan Göçer tahliye edildi.

"Züğürdün kibri"

Vatandaş, "yardım yardım" diye inlerken Sağlık Bakanı Osman Durmuş, "Bizim yabancı kana ihtiyacımız yok, yardımlar yeterli" deyiverdi. Bu talihsiz sözler belki de insanlığa örnek teşkil edecek derecede büyük çapta başlayan yabancı yardımları kesti. Alman gazeteleri "Züğürdün kibri" başlığıyla Durmuş'a ve temsil ettiği geleneğe güzel bir cevap verdi.