Her fırsatta 'Kasamız döviz dolu' diye övünen Merkez Bankası Başkanı Erçel, 9 günde akıttığı 5,4 milyar dolarla kasanın dibini görünce gece yarısı IMF'yi yardıma çağırdı.

Piyasalarda son günlerde yaşanan dalgalanma, uygulanan sıkı para politikasına gelen eleştirileri 'Kasamız döviz dolu' diyerek geçiştiren Merkez Bankası Gazi Erçel'i yalancı çıkardı.

Son 9 günde piyasaya akıttığı 5,4 milyarlık döviz ile paniğe kapılan Merkez Bankası çareyi IMF'de buldu. IMF yetkililerini geceyarısı arayan Erçel ve Hazine Müsteşarı Demiralp, rezervlerin erdiğini ve bir krizlik para kaldığını belirterek acil yardım kredisi istediler. Böylece döviz rezervinin bir kriz anında Başkan Erçel'in övündüğü kadar fazla olmadığı ortaya çıktı.

Gerçek rezerv 12 milyar dolar

Bu arada yakın geçmişe kadar Türkiye'nin döviz rezervlerinin 24 milyar dolar olduğu söylenerek pembe tabloların çizen Merkez Bankası Başkanı Erçel'in söyledikleri yalan çıktı. Bir haftada 6 milyar dolar gitti. IMF'ye yapılan açıklamalarda gerçek rezervin 12 milyar dolar olduğu ortaya çıktı.

Para ve döviz piyasalarında yaşanan dalgalanmalar Merkez Bankası'nın döviz fazlasını 5.5 milyar dolara kadar düşürdü. Bugüne kadar döviz fazlasında en hızlı gerileme, Rusya krizinin patlak verdiği 1998 yılında yaşanmıştı. Döviz fazlası, krizin etkisiyle 5.2 milyar dolar azalmıştı.

Merkez Bankası verilerinden yapılan hesaplamaya göre, piyasalardaki dalgalanmanın başladığı geçen hafta Banka'nın dış varlıkları 3 milyar 198 milyon dolar azalarak 25 milyar 332 milyon dolara, döviz yükümlülükleri de 69 milyon dolar azalarak 19 milyar 786 milyon dolara indi. Böylece, 17 Kasım'da 8 milyar 675 milyon dolar olarak gerçekleşen döviz fazlası, bir haftalık dönemde 3 milyar 129 milyon dolarlık düşüş kaydederek 5 milyar 546 milyon dolara kadar geriledi.

Sözkonusu gerilemede, mali piyasalarda geçen hafta başlayan krizi aşmak için Merkez Bankası'nın müdahalede bulunması önemli rol oynadı. Bankaların döviz pozisyon açıklarını kapatmaya yönelmeleri ve yabancı yatırımcıların piyasalardan çekildiğine ilişkin iddialar nedeniyle dövize olan talep artmıştı. Bu talebi karşılamak ve piyasayı rahatlatmak amacıyla döviz satışını hızlandıran Merkez Bankası, sekiz günde 5.4 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirdi.

1994 krizinde de erimişti

Öte yandan Banka'nın döviz pozisyonunda devalüasyonun yapıldığı 1994 yılında ise 3 milyar 659 milyon dolarlık erime yaşanmıştı. 1993 yılı sonunda 2 milyar 42 milyon dolar olan döviz açığı, devaülasyonun yapıldığı ve etkilerinin büyük ölçüde devam ettiği ondört haftalık dönemde hızla azalarak 8 Nisan'da 5 milyar 701 milyon dolar olmuştu. Bu dönemde döviz rezervi 3 milyar 238 milyon dolarlık düşüş gösterermişti.

Yine 1997 yılında yaşanan Asya krizinin etkisiyle ise döviz fazlasında 3 milyar 268 milyon dolarlık küçülme yaşanmıştı. Krizin etkilerinin hissedilmeye başlandığı 24 Ekim'de 5 milyar 87 milyon dolar olan döviz fazlası, hızlı bir düşüş göstererek 19 Aralık'ta 1 milyar 819 milyon dolara indi.