Atama krizini doğru anlamak gerekiyor

Doğal ömrünü tamamladığı halde bir türlü çözülemeyen hükümetin bu durumundan yararlanan bürokrasi başına buyruk davranıyor. Bunun en göze çarpan örneği, MİT müsteşarı Şenkal Atasagun'un son çıkışıydı. O çıkışla, devletin istihbarat birimi, üzerine vazife olmayan alanlarda kamuoyu oluşturmaya karar vermiş gibi davranmış, dahası, devlet gelenekleriyle yakından ilişkili atama konusunda, 'kendi kendine gelin-güvey olma' görüntüsü vermekten de çekinmemişti.

Şimdi, temelde bu sebeple meydana gelen bir 'atama krizi' ile karşı karşıyayız: Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, MİT müsteşar yardımcısı Mikdat Alpay'ın Washington'a atanmasıyla ilgili kararnameyi geri çevirmiş bulunuyor... Bu işlemi yaparken hiçbir gerekçe bildirmemesi, girişimin yeniden denenmemesi uyarısı anlamına alınabilir.

Hükümet, Sezer'in kamuoyundaki 'güvenilirlik' kat sayısından duyduğu rahatsızlığını, cumhurbaşkanının atama yetkilerini budayarak çıkarma hazırlığında. Beklenen olur ve yetki budayan düzenleme Meclis'ten geçerse, müsteşar yardımcısı düzeyindeki atamaların, yürürlüğe girmek için Çankaya'ya sunulması gerekmeyecek. Ancak, o zamana kadar, MİT dahil her kurumda, hassas koltuklar, ancak Sezer onaylarsa boşalıp dolabilir...

Başka kurumlarda da bürokratların başına buyrukluğu fark ediliyor; ancak MİT'teki durum, o kurumun özellikleri açısından, daha fazla dikkat çekiyor. Bir yandan iç istihbaratı Emniyet'e bırakıp dış istihbaratla meşgul olma arzusu taşıdığını ifade ediyor MİT müsteşarı, bir yandan da başında bulunduğu kurumun gücünü demokratik ülkelerde pek rastlanmayacak biçimde kullanıyor. Kurumda ağırladığı gazeteciler konusunu biliyorsunuz: Bir ay kadar önce düzenlediği 'basınla tanışma toplantısı'na bazı basın kuruluşlarını dâvet etmeyebildi MİT müsteşarı; son tartışmaların odağındaki bilgilendirmeyi de sadece dört gazete aracılığıyla gerçekleştirdi.

Bunlar 28 Şubatçı refleksler...

28 Şubat sürecinin en önemli unsurlarından birinin MİT olduğunu -bilmesek bile- tahmin edebiliyoruz. Elindeki muazzam teknik imkânlarla toplum mühendisliği niyetlerine destek veren kurumlar arasında MİT de vardı. Televizyon ve gazetelerde yer alan bazı haberlerin malzemesini MİT'in sağladığı sıkça duyuldu süreç içerisinde. Pıtrak gibi bitip aynı hızla sönen nice 'irticai örgüt' ile kurum arasında irtibat kuranlar da çıktı. Bu tür spekülasyonların gerçeklik derecesini bilmek zor; zaten bu yüzden, MİT'in, spekülasyonlara güç kazandırmamak için çok daha titiz davranması gerekiyor...

MİT'in bazı meslek mensuplarıyla kabul edilemeyecek yakınlığı 'ajan gazeteciler' tartışması sırasında ortaya çıktı. Tartışmanın başında "İlgimiz yok" diyen kurumun, sonradan ortaya dökülen gerçekler karşısında şaşkınlık yaşadığı görüldü. Kurumun içindekiler farkında olmayabilir, ancak gerçekleri bütün boyutlarıyla paylaşmadığı için, MİT, kamuoyunu yönlendirme amaçlı ilişkiler kurma ithamını üzerinden tam atabilmiş değil.

Oysa, bir istihbarat kurumunun kamuoyuna sürekli olumsuz profil vermesi hoş bir şey değil. Bugünkü MİT yönetiminin kitleler önündeki imajından çok bazı siyasiler tarafından beğenilmeyi ön plana aldığı anlaşılıyor. Bu ise kurumu yaralayan bir etkiye sahip.

Cumhurbaşkanı Sezer'in atama kararnamesini geri çevirmesinde, yurtdışına gönderilecek müsteşar yardımcısıyla Hukuk Fakültesi'nden arkadaş olması gibi unsurların rol oynadığı söyleniyor. Kurumun iç yapısında seri etkisi olacağını bile bile, mektep arkadaşlığı sebebiyle bir atamayı durdurması düşünülemez Cumhurbaşkanı Sezer'in... Acaba, onu bu davranışa iten, 'ajan gazeteci' tartışmaları sırasında gündeme gelen, 'ajan' olmakla itham edilen tiplerin cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde ve sonrasında Sezer'e karşı takındıkları tutum olmasın? Eğer bu ihtimal doğruysa, atamanın bu biçimde geri çevrilmesi, Mikdat Alpay'ın da içinde yer aldığı MİT yönetimine bir tür 'güvensizlik oyu' sayılabilir...

Kararnamenin reddinin ortaya koyduğu gerçek ışığında, cumhurbaşkanı ile güven ilişkisi zedelenmiş istihbarat örgütünü yönetenlerin konumlarını âcilen gözden geçirmelerinde yarar var.