Fire

Cumhurbaşkanı seçiminin gerçekleşen ilk turu dolayısıyla haber bültenlerinde sıkça işitmek zorunda kaldığımız bir kelime oldu fire. Grekçe'den dilimize geçen bu kelimenin ne anlama geldiğini sözlükler şöyle açıklıyor: "Çürümek, kurumak yahut dökülmek yüzünden eksilen kısım. Her türlü ticarî malda kuruma, dökülme, bozulma gibi sebeplerle eksilme, ağırlık yitimi." Zihnimizin sözlüklerde yalnızca ticarî mallar hesaba katılarak yapılan açıklamayla tatmin olması mümkün değil. Bir de imalat sırasında karşılaştığımız fire var. Meselâ bildiğim kadarıyla kitapların basımı sırasında kullanılan kâğıt toplarının ne kadar fire vereceğini hesaba katmak lâzımdır.

Fakat cumhurbaşkanı seçimi sırasında fireden bahsedilirken kastedilen ne ticarî, ne de sınaî bir malın veya hammaddenin uğradığı kayıptır. Burada fireyi hasıl eden insanlar söz konusu. Hem de bunlar birer parlamenter. Meraka değer olan şudur: Acaba TBMM'nin bazı üyeleri seçimin ilk turunda fire verilmesine mi yol açmıştır; yoksa onların bizzat birer fire olduklarına mı hükmetmek isabetlidir? Eğer ikincisi ise, kimi parlamenterlerin çürüdüklerini, kuruduklarını, bozulduklarını düşünemeyeceğimize göre TBMM üyeleri bir yerden bir yere topluca götürülürken yolda bazılarının "döküldüklerini" kabul etmemiz gerekecek. İkinci turun dökülenlerin toplandıklarını (belki de toparlandıklarını) kanıtlamaya hasredileceği şimdiden söylenebilir.

İlginç olan fire dolayısıyla ortaya bir kutuplaşmanın çıktığıdır. Tahminler TBMM'nde biri ençok fire veren, diğeri en az fire veren olmak üzere iki siyasi parti olduğu yolundadır. Bu kutuplaşmanın konjonktüre atfedilen gerekçesi tek gerekçe değilse Türkiye'nin siyasi geleceğini hem 'fire'nin bu saatten sonra hangi tavrı benimseyeceği, bir tavır benimseyip benimsemeyeceği ve hem de 'fire' karşısında hangi tavrın takınılacağı belirleyecektir.

Ya firesiz bir parlamentoya kavuşmak hedef ittihaz edilecektir ki bu marjinal siyasi partilerin genel seçimlerden birinci çıkabildiği bir düzenekte ulaşılması zor bir hedef sayılmaz; veya bugün fire verebilen bir parlamentonun yarın başka bir şey verebileceği göz önüne alınarak her türlü muhalif dolayısıyla ülkede siyasi düzeyi yükseltici bir etki doğacağı, giderek bununla yapıcı, üretken, güven telkin edici bir siyaset ahlâkı kazanılacağı düşünülerek insanlardan bahsedilirken 'fire' kelimesi kullanılmaktan vazgeçilecektir. Elbette bugün fire olarak algılananların yarın kendilerini fasulye gibi nimetten sayıp saymayacakları çok önemlidir. Bir ülkede yaşayan insanların ister parlamento içinde, isterse dışında olsunlar o ülke için nimet haline gelip gelmemeleri kendi ellerindedir.