Yakın zamana kadar sadece sivil toplum kuruluşlarının hatırladığı 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü, dün pekçok resmi etkinlikle kutlandı. Ancak, resmi makamların İnsan Hakları Günü'ne olan ilgisi, Türkiye'nin insan hakları açısından olumsuz olan tablosunu değiştirmedi. İnsan hakları alanında çalışan kuruluşların verilerine göre, Türkiye 2001 yılını da insan hakları açısından olumsuz bir yıl olarak geride bıraktı.

2001 yılında yaşanan ve uluslararası alanda da büyük tepkilere neden olan gelişmelerden biri ölüm oruçları oldu. 19 Aralık 2000 tarihinde düzenlenen ve çok sayıda mahkumun hayatını kaybettiği "Hayata Dönüş" operasyonlarının ardından, F Tipi cezaevlerini protesto için yürütülen ölüm oruçlarında arka arkaya ölümler gelmeye başladı. 2001 yılında bugüne kadar ölüm oruçlarında ölenlerin sayısı 40'a ulaştı.

Parti kapandı

Türkiye bu yıl içinde yine bir parti kapatmaya şahit oldu. Fazilet Partisi Anayasa Mahkemesi'nce kapatılırken, partinin eski ve yeni milletvekilleri Nazlı Ilıcak, Merve Kavakçı, Bekir Sobacı, Ramazan Yenidede ve Mehmet Sılay'a 5'er yıl siyaset yasağı getirildi. 2001 yılında siyasi hayata katılan AK Parti'nin 6 başörtülü kurucu üyesi hakkında ise Yargıtay Başsavcısı Sabih Kanadoğlu tarafından partiden ihraç istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yapıldı. Başörtülülere yönelik kamuda, üniversitelerde ve diğer okullarda yapılan ayrımcılık bu yıl daha da arttı. Üniversitelerde yaygın olarak uygulanan başörtüsü yasağı bir yıldır İlahiyat Fakülteleri'nde de uygulanmaya başladı. 2001-2002 öğretim döneminde Marmara, Ankara ve Sivas Atatürk Üniversiteleri'nin İlahiyat Fakülteleri'nde başörtülü öğrenciler hiç okula gidemediler.

İnsan Hakları Derneği'nin verilerine göre bu yıl işkence olaylarında da artış yaşandı.

İhlallere göz yumuluyor

İnsan Hakları Günü olması dolayısıyla dün hak ihlalleri masaya yatırıldı. Mazlumder İstanbul Şubesi ise 2001 yılında şubelerine yapılan başvurudan yola çıkarak 2001 yılı Hak İhlalleri Raporu'nu açıkladı. Geçen yıllara oranla bu yıl faili meçhullerde belirgin bir azalma olduğunu söyleyen Mazlumder İstanbul Şubesi Başkanı Av.Ahmet Selamet, "Bu yıl çok sayıda yargısız infaz olayıyla karşılaşıldığı halde gözaltına alınan bazı şahısların intihar ettikleri söylendi, ancak tatmin edici açıklamanın yapılmadığını gördük. Bu arada ülkemizde işkence ve kötü muamele yaygın bir şekilde bu yıl da devam etti. Öte yandan bir sorgu yöntemi olarak kullanılan kaba dayak ve hakaret sıradan bir uygulama olarak karakollarda devam etmekte. Gebze Belediye Başkanı ve yöneticilerine, Albayraklar Şirketler Grubu mensuplarına ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin eski bürokratlarına gözaltında uygulanan işkence ise bu tür ihlallerin son örneğidir"dedi.

YILMAZ: UYGULAMA İYİLEŞMELİ

ANAP Genel Başkanı, ve Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz, "İnsan haklarını sadece söylemimizin değil, yaklaşım ve uygulamalarımızın da ortak paydası haline getirmeliyiz" dedi. Yılmaz, İnsan Hakları Günü dolayısıyla yayınladığı mesajda, İnsan Hakları Günü'nün, insanlık tarihinin en karanlık günlerinin ardından yine insanlık vicdanının bir haykırışı olarak ortaya çıktığını belirtti. BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin artık ortak dili haline geldiğine işaret etti.

CEM: ULUSAL SINIRLAR AŞILDI

Dışişleri Bakanı İsmail Cem, günümüzde insan haklarının evrensel özelliğinin her türlü tartışmanın ötesinde olduğunu belirtti. Cem, İnsan Hakları Bildirgesi'nin kabul edilişinin 53. yıldönümü dolayısıyla yayınladığı mesajda, İnsan Hakları Bildirgesi'nin evrenselliği nedeniyle artık her ülkenin bu konuda uluslararası değerlendirmelere ve eleştirilere açık olmayı kabul ettiğini belirterek: "İnsan hakları sadece ahlaki bir yükümlülük değil, siyasi anlam ve içerik de kazanan bir değerler bütünüdür" dedi.

BAŞÖRTÜSÜ İHD GÜNDEMİNDE

İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Dünya İnsan Hakları Haftası nedeniyle Sultanahmet Parkı'nda basın açıklaması yaptı. Ellerinde bazı talepleri içeren pankartlar taşıyan çoğu kadın bir grup İHD'li parkta bir araya geldi. Burada açıklama yapan İHD İstanbul Şube Başkanı Eren Keskin, Türkiye'de "insan hakları" ihlallerinin yaşandığını ifade ederek "Türban taktıkları gerekçesiyle genç kızların okuma hakları ellerinden alınıyor" dedi. Keskin, dünyada 'insan hakları' adı altında sınırsız şiddet kullanıldığını söyledi.

BAKAN ARSEVEN: İHLALLER AZALDI

İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı Arseven insan haklarına saygının bundan sonra devlet memurları sicillerinin doldurulmasında aranılacak bir davranış notu haline getirildiğini söyledi. Arseven "tüm il ve ilçelerde ihlal iddialarında azalma görüldüğünü hedeflerinin işkence ve kötü muamelenin tamamen ortadan kaldırılması olduğunu belirtti. Arseven, görüşlerini dün Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde dile getirdi.