Kamu bankalarındaki hortum her geçen gün büyüyor. Yeniden yapılandırma programı kapsamında, 20 milyar dolarlık görev zararı Hazine tarafından devlet iç borçlanma senetleri ile kapatılan kamu bankalarının, sözkonusu görev zararlarının yaklaşık yarısının "sahte" ödemelerden oluştuğu ortaya çıktı.

Sayıştay Denetcisi Şeref Efe'nin, yıllardır tartışma konusu olan Ziraat Bankası'nın Kütlü Pamuk Destekleme Primleri ile ilgili yaptığı araştırma, görev zararları skandalını gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, dönemin hükümeti, 1993 yılında çıkardığı 93/4725 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile pamuk üreticisine kilogram başına 3 bin lira destekleme primi verilmesini kararlaştırdı. Ziraat Bankası da bu karar uyarınca pamuk üreticilerine 1993 yılından itibaren kilogram başına 3 bin lira ödemeye başladı.

Destek üretimden fazla...

Sayıştay Denetçisi Efe'nin yaptığı araştırmaya göre, Ziraat Bankası'nın hesaplarında görülen destekleme primi tutarları ile Türkiye'nin yıllık pamuk üretimi birbirini tutmuyor. Örneğin, 1993 yılında Türkiye'deki pamuk üretiminin 2,5 katı destekleme primi verildiği tespit edildi. Araştırmada, bu çarpıklık şöyle anlatıldı:

"Türkiye'nin 1993 yılı pamuk üretimi 602 bin tondur. Bu üretim miktarının tamamına prim verilecek olsa Ziraat Bankası'nın kilogram basına 3 bin liradan toplam 1,8 trilyon lira destekleme primi ödemesi gerekiyor. Oysa banka aynı yıl 4,6 trilyon lira prim ödedigini beyan etmektedir ki bu tutar 1,5 milyon tonu aşan bir pamuk üretimine karşılık gelir. Destekleme primi ödenen pamuk miktarı Türkiye'nin toplam pamuk üretiminin 2,5 katıdır."

Dünya üretimini desteklemişler...

Şeref Efe araştırmasında, Ziraat Bankası hesaplarında görülen Kütlü Pamuk Destekleme Primi desteklerinin, uygulanan faizlerle birlikte 2000 yılı sonuna kadar toplam 18,6 milyar dolara ulaştığına dikkat çekerek, "Bu destek miktarı, 1999-2000 döneminde dünya pamuk üretiminin toplam bedeline eşittir" dedi.

Ziraat Bankası'ndaki destekleme ile "Yolsuzluga açık bir prim sistemi uygulanmıştır" denilen araştırmada, "Esasen bir bütçe gideri niteliginde olan destekleme uygulamasının bankaya yaptırılması gizlilige ve kayıt dışılığa zemin olusturmuştur. Prim uygulamasının yapıldığı yıllarda Hazine Kontrolörlerince yapılan incelemelerde ödemelerin yaklaşık yüzde 40 civarında sahtecilik ve yolsuzluk içerdiği tespit edilmiştir" denildi.

Kaynaklar tarım kesimine gitmemiştir...

Şeref Efe araştırmasında, kamuoyuna tarım kesiminin desteklenmesinde kullanıldığı açıklanan görev zararlarının çok düşük bir kısmının, tarım kesimine gittiği, geri kalanların ise yolsuzluklar sonucu oluştuğunu vurguladı.