Türkiye'nin yakın komşularıyla olan ticarette son derece başarısız bir yol izlediğini belirten eski Dış Ticaret Müsteşarı Kürşad Tüzmen, yüzde 11'e çıkan komşularla dış ticaretin ek kapasite artırmadan %30'lara getirilebileceğini söyledi.

Bürokraside başarı dolu yılların ardından neden siyaset ve neden AK Parti?

Şimdi biliyorsunuz benim en başarılı olduğum dönemler 1999-2000-2001 yılları. Bu dönemlerin en başarılı bürokratı olarak seçildim. Fakat bu dönemde görevden alınmamı uygun gören bazı makamlar en başarılı olduğum dönemde benim böyle bir tercih yapmama neden oldular. Dış Ticaret Müsteşarlığı'nda 1500 kişiyle helalleştim ve Türkiyede ilk defa 1500 kişilik teşkilat dışarıda müsteşarını uğurladı. Eximbank için de aynı şekildeydi, ihracatı Geliştirme Merkezi için de. Makro çerçevede bütün Türkiye'ye yararlı olabilmek için siyaset en doğru yoldu. Neden AK Parti sorusuna gelince; AK Parti de Türkiye sevdalısı bir parti.

Dış ticarette önümüzdeki 5 yıl içerisindeki hedefleriniz nelerdir?

Türkiye şu anda mevcut kapasitesini kullanamamaktadır. Türkiye şu anda mevcut ithalat- ihracat rakamlarıyla ilk 35 ülke arasına giriyor. Önümüzdeki sene ilk 20'ye hatta ilk 15'in arasına girmeyi hedefliyoruz. Bizim stratejimiz budur. 5 yıl içerisinde ilk 15'e girmek, ondan sonra da ilk 10'a girerek devam etmek ve bu kapasite bizde var.

Komşularla ticarette ek kapasite gerekmiyor

5 yıllık öngörü içerisinde komşularla ticaretin yeri nedir ?

Türkiye komşularıyla olan ticarette son derece başarısız bir yol izledi. 3 sene içerisinde çok ciddi bir çalışmayla bu rakamların %5.5 seviyesinden toplam ticaretten alıp yaklaşıp %11'ler seviyesine çıkarılmasını sağladık. Almanya'ya bakıyorsunuz dünya ticaret devi, ABD dünya ticaret devi. Bunlar yakın komşularını kullanıyor. Almanya ticaretin % 80'ini komşularıyla yapıyor.

ABD ticaretin % 40'ını sadece iki komşusu Meksika ve Kanada'yla yapıyor. İskandinav ülkelerinde bu oran % 60'lar seviyelerinde. Türkiye kısa dönemde komşularıyla olan ticaretin ağırlığını genel ticaret ağırlığı içerisinde %30'lara getirmelidir. Etrafımızdaki ülkelerin yaklaşık 80 milyar dolar toplam ithalatı olduğunu düşünürsek ve burada Türkiye'nin % 30'luk bir ağırlığı olursa 24 milyar dolarlık bir ihracat yapmış olur ki bu da bize çok güzel bir katkıdır. Bunu yapmak içinde ek kapasiteye gerek yoktur. Türkiye mevcut sanayisiyle bunu yapabilir.

Irak'a birçok kez gittiniz ve ticaretin geliştirilmesinde büyük katkılarınız oldu. ABD'nin olası Irak operasyonunun dış ticaretimize vereceği zararları değerlendirir misiniz?

Burada Türkiye çok acı bir film seyretti. Bu filmi bir daha seyretmek istemiyor. Körfez Krizi'nde 1990-2000 yılı arasında 10 sene zarfında Türkiye'nin toplam kaybı 40 milyar dolar. İhracatında ve ticaretinde artı turizmi ve alternatif maliyetleri de eklediğin zaman Türkiye'ye toplam 80 milyar dolara mal oldu. O dönemde şiddetli ağırlığını devam ettiren terörde 100 milyar dolar harcandı. Türkiye toplam bu işte 180 milyar dolar para harcadı. 180 milyar dolarla birlikte 30 bin insanımızın kaybı da var ki bunu da parayla ölçmek mümkün değil.

Şimdi ben size 6 tane rakam vereyim ve yorumu da isterseniz halkımıza bırakalım.

1990 Türkiyesi'nde GSMH kişi başına 3000 dolar, 1990 ABD'sinde 20000 dolar, 1990 İngilteresi'nde GSMH kişi başına 16000 dolardı. 2000 Türkiyesi'nde GSMH 2000 dolarlara düşmüş, ABD'de 30000 dolara çıkmış, İngiltere'de 16000'den 25000 dolara çıkmış. Yani dev ekonomiler yaklaşık % 50 oranında büyümüşler. Türkiye ekonomiside % 50 oranında daralmış.

Türk ekonomisi doğru yönetiliyor mu?

Doğru yönetilseydi bugün içinde bulunduğumuz sıkıntılar yaşanmazdı. Türkiye 1983-87 döneminde 4 sene ciddi bir ivme kazanan ekonomi yönetimi gerçekleştirdi ama ondan sonra o da dejenere olmaya başladı. Türkiye 83'te nasıl bir ivme kazandıysa 2002-2006 ve 2007 arasında da benzeri büyümenin çok daha yükseğini sağlayabilir. Türkiye 99 Aralıkı'nda yaklaşık % 16'lık bir devalüasyon yapmayı başarabilseydi o dönem için ihracata ivme kazadırırken ithalatı da patlatmayacaktı.

2000'de ithalat patladı, ihracat da başaşağı gidince ortalık toz duman oldu. ABD Merkez Bankası Başkanı ülkesinde 0.25 ile 0.75 arasındaki faiz oranlarında ufak ufak ayarlamalarla ekonominin dengesini nasıl sağlıyorsa Türkiye de aynı şekilde ihracatçısının yanında yeralmalı. Merkez Bankası yönetimiyle, yani tamamıyle özerk olması lazım, tamamıyla dışarıda olması lazım. Biz ekonominin yönetiminde güven unsurunu getirmeyi hedefliyoruz ki bu, faizlerin otomatik olarak düşmesini sağlayacaktır.

Gaziantep'le ilgili projeleriniz var mı?

Aslında bizim Türkiye'yle ilgili, baştan beri söylediğimiz "T" açılımlı projelerimiz var. Bunlardan bir tanesi Gaziantep'i Türkiye'nin komşularıyla olan ticaretinin merkezi haline getirmek. İkinci "T"miz, tarım ve hayvancılığa ağırlık vermektir. Üçüncü "T"miz taşımacılık sektörü. Son "T"miz de turizm olacaktır. Gaziantep olağanüstü turizm imkanları olan bir ilimiz olmasına rağmen turizmden yeterince faydalanamamaktadır. Zeugma'nın su altında kalan değerlerinin dalış turizmine açılması bir gelir kapısı açacaktır.

'Dürüstlük' tekrar moda olacak

Olası bir AK PARTİ hükümetinde ekonomi yönetimi nasıl olmalı ve sizce önceliklerinde neler bulunmalı?

Türkiye'yi biz tamamen rekabet avantajına göre yapılandırmak istiyoruz yani faktör şartları dediğimiz işgücünün uzmanlaşmış işgücü haline gelmesi sektörlerin sıkıntısını çektikleri girdi malietlerinin dünya fiyatlarına indirilmesi yani elektriğin (enerjinin) suyun dünya maliyetlerine indirilmesi ve işgücünün maliyetinin işgücü maliyeti derken prodüktiviteyi, verimliliği kastediyoruz. Bu faktör şartlarından en önemlilerinden birisi de finansmandır. Finansmanın dünya fiyatından temin edilmesi lazım. İç piyasa dinamiklerinin tekrar canlandırılması lazım.

Seçmene bir mesajınız var mı?

Dürüstlük 21. yüzyılda Türkiye'de tekrar moda olacaktır. Dürüst, liyakatli kadroların işbaşında olması lazım. Seçmenimiz zaten ne yapacağını biliyor açıkçası. Ben onları son derece kararlı görüyorum. Güçlü bir iktidar hem içeride güven duyulan, hem de dünyanın güven duyduğu bir Türkiye'yi yapabilir.

YAŞAR YAVUZ GAZİANTEP