ABD Başkanı George Bush'un, bugünkü Filistin yönetiminin tasfiye edilmesi ve yeni bir liderin seçilmesi durumunda 'geçici' Filistin devletini destekleyeceklerini söylediği Ortadoğu konuşması, İsrail tarafında zafer olarak görülürken, Filistin tarafında büyük öfkeye neden oldu.

İsrail parlamentosu Arap milletvekili Ahmed Tibi, "Bush'un konuşması, şiddetin düzeyini düşürmemekle kalmayacak, artıracaktır. Çünkü Filistin'in cevabı, Yasir Arafat'a olan desteği artırmak olacaktır. Bush bu konuşmasından sonra, Filistinliler arasında en nefret edilen kişi. Bush, bu unvan için Şaron'la yarışıyor" dedi. İsrail'in Yedioth Ahronot gazetesinden Nahum Barne, "Ağız Bush'undu, ancak açıklamayı yazan Şaron'undu" derken, Gazze'de Arapça öğretmeni olan Süleyman Berberi, "Vallahi, konuşma Şaron tarafından yazılmış ve yollanmıştır" ifadesini kullandı.

Son günlerde Şaron ile Beyaz Saray arasında gizli telefon görüşmeleri yapılıyordu. Yediot Aharonot gazetesi, perşembe günü Bush'un Şaron'a '"Pazartesi günü konuşmamı yapacağım fakat seni küçültmek gibi bir niyetim olmadığına söz veririm" dediğini iddia etti.

Peres: Bölge kan gölüne dönecek

İsrail eski Dışişleri Bakanı Şılomo Ben Ami, "Ne yazık ki Bush'un dış politikadan anlamadığı ve sorunları derinine bilmediği anlaşılıyor'' dedi. İşçi Partisi genel başkanlığına aday Hayim Ramon, Bush'un konuşmasının, "Başkanın İsrail-Filistin çatışmasından bir şey anlamadığını gösterdiğini'' söyledi. Dışişleri Bakanı Şimon Peres, Bush'un konuşmasını büyük bir öfke ile dinledi. Peres, Bush'un Filistin devletinin kurulması için lider değişikliğini önkoşul olarak öne sürmesini, "Bu ölümcül bir hata. Bu konuşmadan sonra bölge kan gölüne dönecektir'' dedi. Konuşmanın tamamını yayımlayan The Washington Post gazetesi Bush'un yaptığı açıklamları yanlı olduğunu ve bu yaklaşımın beraberinde yanlış sonuçlar getireceğini açıkladı.

Herkes kızdı, Arafat temkinli

Filistin Yönetimi ve Devlet Başkanı Yaser Arafat ise, Bush'un "barış sürecinin yeniden başlatılmasına ciddi katkıda bulunabilecek fikirlerini" olumlu karşıladıkları bildirildi. Resmi bildiride, "Devlet Başkanı Yasir Arafat ve Filistin yönetimi, Bush'un konuşmasında önerdiği ve barış sürecinin yeniden başlatılmasına ciddi katkıda bulunabilecek fikirleri olumlu karşılamaktadır" denildi.

Filistinli arabulucu Saib Erakat, Bush'un "Yeni bir Filistin yönetimi" çağrısını "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Erakat, "Filistin Devlet Başkanı, Filistin halkının lideridir. Devlet Başkanı Arafat, Filistin halkı tarafından seçildi ve çok yakında yeni seçimler yapılacak" dedi. Bush'un ve dünyanın, Filistin halkının seçimine saygı göstermesi gerektiğini ifade eden Erakat, "Filistin liderlerini Washington'un ya da başkasının atayabileceğini sanmıyorum" diye konuştu. Suriye, Ortadoğu barışının, İsrail'in işgal ettiği topraklardan çekilmesini, Filistin devletinin mevcudiyetini ve göçmenlerin evlerine dönebilmelerini kapsamasını istedi.

ABD'nin Ortadoğu'daki en yakın müttefikleri olan Ürdün ve Mısır, Bush'un önerilerini olumlu karşıladı.

İsrail basını: Konuşma bizim için bir zafer

İsrail'de dün yayımlanan gazeteler, Bush'un Ortadoğu siyasetiyle ilgili konuşmasını İsrail için zafer olduğu şeklinde yorumladılar. Maariv gazetesi, "Bush'tan Filistinlilere: Bir devlet istiyorsanız Arafat'tan kurtulun" başlığını atarken, Yedioth Ahronoth, "Başbakan'ın konuşmadan memnun olduğunu" yazdı. Haaretz gazetesi de, "Bush'un, Ortadoğu siyasetinin ilk ilkesi olarak Filistin liderliğinin değiştirilmesi çağrısıyla İsrail'in görüşünü benimsediğini" duyurdu. Gazete, "Bush'un, İsrail'in kriz yorumunu tamamen kabul ettiğini" yazdı. Şaron, Bush'un, Ortadoğu konuşmasındaki sözlerini tekrarlayarak, yeni bir Filistin devleti çağrısında bulundu.

Kimi seçeceklerine Filistinliler karar verir

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, Bush'un, İsrail ile Filistin devletinin yanyana olması fikrini teyit etmesini memnuniyetle karşıladı, ancak Filistin liderliğini belirleme yetkisinin, Filistin halkının elinde olduğunu vurguladı. BM sözcüsü Fred Eckhart, "Filistin halkını kimin yöneteceği sorunu, sadece onların kendilerinin karar verebileceği bir konudur" dedi ve Arafat'ın, "Filistin halkının lideri olduğunu ve yeni seçimler yoluyla başa kimin geçeceğini belirleme yetkisinin de halka ait olduğunu" söyledi.

İşgal el-Halil'e yayıldı

İsrail ordusunun, Batı Şeria'nın Beytüllahim, Ramallah, Cenin, Nablus, Tulkarim, Kalkilya ve el-Halil kentlerini işgali sürüyor. İsrail tanklarının, el-Halil'de Filistinlilerin üzerine ateş açması sonucu 4 Filistinli polisinin öldüğü belirtildi. 4 Filistin polisinin ölmesinin ardından karargah İsrail askerlerinin denetimine geçti. Filistinli kaynakları İsrail askerlerinin, aralarında el Halil bölgesinin güvenlik komutanı Nizam Jaabri'nin de bulunduğu 150 Filistinliyi tutukladığını kaydettiler. İsrail birliklerinin, el-Halil'eki Filistin Yönetimi karargahını da ele geçirdiği belirtildi. Kentte sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Gazze şeridinin orta kesimlerinde bir Filistinli öldürüldü. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, İsrail'in, Batı Şeria kentlerini tekrar kuşatma altına almasını ve Gazze'de Filistinli militanların öldürülmesini kınadı.