AYŞE OLGUN
En büyük dertleri yaşadıkları geçim sıkıntısını biraz olsun hafifletmek. Kadınlar, bunun için çalışmaları gerektiğini biliyorlar ama onların bir çoğunun sokağa hatta ev dışına bile çıkmaları yasak. Durum böyle olunca doğup büyüdükleri yoksul mahalleler 'girişimci ruhlu işverenler' sayesinde kısa sürede birer fabrikaya dönüştürülüyor. Kimi zaman ev işlerini bile yapmaya vakitleri olmayan bu yoksul kadınlar, başörtü kenarları katlamaktan, tükenmez kalem yapmaya, gece elbiselerine inci dizmekten ev aksesuarları hazırlamaya kadar akla gelebilecek her türlü işi büyük bir maharetle kah kapılarının önünde kah pencere kenarında oturarak gerçekleştiriyorlar.

Her ülkede bu kadınların emeği var

Alibeyköy'de açtıkları atölyede dünyanın dört bir yanına nazar boncuklu ev aksesuarı ve takı ihraç eden Sevgi Erim ve Gülşen Eryüksel adlı kardeşlerin en büyük yardımcıları Alibeyköy'deki yoksul kadınlar. İlk başta hobi olarak nazar boncuğu işine giren kardeşlerin Alibeyköy'de açtıkları atölye şimdi 30 kadar kadının geçim kaynağı. Çalışan kadın sayısınının bazen iki, hatta üç katına çıktığını ifade eden firma sahibi Sevgi Erim, "Kadınlar evlerinden gelip mallarını alır evlerine giderler; bir hafta sonra yaptıkları işleri teslim eder ve paralarını alırlar" diyor. Siparişleri yetiştirmek için gece gündüz evhanımlarıyla çalıştıklarını söyleyen Erim, başta Almanya, Yunanistan, İran, ABD olmak üzere onsekiz ülkeye nazar boncuğu ihraç ettiklerini belirtiyor.

Boncuğu züccaciyeye taşıdık

Onbir yıldır nazar boncuğu yaparak ihrac eden kardeşlerden Erim, aynı zamanda nazar boncuğunu züccaciye sektörüne ilk kez taşıdıklarını ifade edip, "Eskiden nazar boncuğu ülkemizde ham olarak üretiliyordu. Kullanıldığı tek alan kolyeydi. Nazar boncuğunu tabak süslemesinden bibloya kadar pek çok aksesuarda kullanarak züccaciye sektörüne soktuk. Bugün bin 700 ürün çeşidimiz var" diyor.

NAZAR BONCUĞU RENGİNİ MAVİ GÖZDEN ALIYOR

Nazar değmesi inancı hemen bütün ülkelerde, kendine has özellikler içinde görülüyor. Dün olduğu gibi bugün hâlâ Avrupa'da özellikle İtalya, Balkanlar ve Rusya'da rastlanıyor. Ülkemizde de, her bölgede nazar inancı yaygındır. Gök mavisi rengindeki gözün bakışının değmesi ihtimalinin daha büyük olduğuna inanılır. Bunun için de gök mavisi şeylerle nazar değmesinden korunulacağı düşünüldüğünden mavi boncuğa önem verilir. Mavi boncuk, nazarlık olarak kullanılır. Bundan başka ülkemizde nazar değmesinden korunmak için yeşil kahve tanesi, eski para ve at nalı gibi şeyler de nazarlık olarak kullanılır.

NAZARA İNANIYORUZ

Nazar boncuğu ile yaptıkları aksesuarlara gösterilen ilginin salt nazardan korunmak düşüncesiyle satın alınmadığını söyleyen firma sahibi Gülşen Eryüksel, müşteriler arasında nazara inanmayanların da bulunduğunu ve dekoratif amaçlı satın aldıklarını belirtiyor. Kendisinin ise nazara inandığını dile getiren Eryüksel, "Ancak nazar boncuğunun koruma gücü olduğunu düşünmüyorum" diyor. Nazar boncuğu yapan Esma Hanım ise nazara inandığını belirterek, "Nazar elbette var. Nazar boncuğunun özellikle çocuklarda etkili olduğuna inanıyorum" diye konuşuyor.

Evler atölye oldu

Nazar boncuklu aksesuarları mahalledeki kadınlarla birlikte üreten Erim ve Eryüksel kardeşler Alibeyköy'ün dışında oturan kadınlardan da talep geldiğini belirtiyor. Ama başvuran herkese iş vermediklerini de sözlerine ekleyen Erim, "Gerçekten ihtiyaç sahiplerini belirlemeye çalışıyoruz. Çünkü amacımız kadınlara destek olmak. Atölyeye gelemeyecek olan kadınların evlerinde birer çalışma masası kuruyoruz ve onlar işlerini evlerinde sürdürüyorlar. Zaman zaman mal alıp evde yapmak isteyenlar arasında ortaokul ve lise öğrencileri de oluyor. Fason iş yaparak harçlıklarını çıkarmaya çalışıyorlar" diyor.

Nazar mı çatlatıyor?

Birbirinden güzel nazar boncuklarından yapılan ev aksesuarlarına gösterilen ilginin sebebini nazar inancıyla açıklayan Erim, yurtdışında da bu amaçla rağbet gördüğünü söylüyor. "Peki bu boncuklar nazar karşısında gerçekten çatlıyor mu?" şeklindeki sorumuzu ise Erim şöyle cevaplıyor: "Nazar boncukları yapılırken oluşan hatadan dolayı patlar, nazardan değil. Taş, yapım aşamasında belli bir ısıda kalmaz tansiyonu çıkarsa bu üretimden kaynaklanan hatadan çatlar."