ABD'nin operasyonu sonrasında Irak'ta oluşturulacak rejimle ilgili tartışmaların Kuzey Irak'taki halkın gündemine yansıyan ana maddelerinden birini ekonomik gelecek kaygısı oluşturuyor. Şu günlerde savaş olasılığı nedeniyle dolar karşısında bile giderek yükselen Irak dinarının basımıyla ilgili Kuzey Irak'ta kurulan Merkez Bankası tarafından yeni politikalar belirlenmesi bekleniyor. Ancak savaş sonrası ekonomisinin nasıl biçimleneceği hala meçhul.

Bugüne kadar Bağdat'tan gelen dinarları kullanan Kuzey Iraklı Kürtler IKDP lideri Mesut Barzani'nin babası Mustafa Barzani'nin resminin konulduğu yeni dinarlarla tanışmaya hazır. Şu anda Kuzey Irak'ta Erbil gibi büyük kentler başta olmak üzere piyasada eski dinarlar dolaşıyor.

Petrol dinarın değerini arttırdı

Bağdat'ın Körfez Savaşı'ndan sonra uyguladığı para ambargosu nedeniyle Kuzey Irak piyasasında yeni basılmış dinara rastlamak mümkün değil. Bu yüzden halkla esnaf arasındaki alışverişlerde paraların yıpranmış, yırtık ya da eksik olması bir sorun teşkil etmiyor.

Savaş öncesinde dinarın değerinin giderek yükselmesinin nedenlerinden biri petrol fiyatlarında yaşanan artış. Kuzey Irak'la Türkiye arasında ticari faaliyet gösterenler son bir ay içinde mazot fiyatlarının yüzde yüz arttığını söylüyorlar.

Olası savaş, Kuzey Irak'tan Türkiye'ye yönelik petrol ticaretini de ciddi şekilde etkilemiş. Çok değil, bir iki ay öncesine kadar Habur'dan başlayıp Cizre ilçesine kadar uzanan uzun tır kuyruklarına rastlanmıyor pek. Körfez Savaşı sonrasında Türk lirasını tedavüle sokmaya hazır görünen Barzani ve Talabani yönetimindeki Kuzey Irak'ta bugün Türk lirası hiç itibar görmüyor dense yeridir. Kuzey Irak'a geçerken parasını Dolar'a çevirme imkanı bulamayan ve Türk lirası ile alışveriş yapmaya çalışan gazeteciler özel koşullarından dolayı lirayı mal ya da hizmet satanlara kabul ettirirken normal koşullarda lira ile alışverişin mümkün olmadığı belirtiliyor.

1 Dinar 250 bin lira değerinde

Şu anda Kuzey Irak içindeki işlemlerde 1 Dinar 250 bin lira değerinde. Ancak benzin ve su alışverişinde Dinar fiyatının daha düşük olduğu ileri sürülüyor. Erbil'de para değiştirme işlemini 'exchange büroları' yerine pazarda seyyar satıcılar yapıyor.

Kuzey Irak'ta işler durdu

Öte yandan Türk müteahhitlerin Kuzey Irak'ta başladığı inşaat projelerinin büyük bir kısmının savaş olasılığı nedeniyle durduğu ve müteahhitlerin paralarını kurtarmaya çalıştıkları belirtiliyor. Cizre'den Süleymaniye'ye giden bir müteahhit, "Projeyi hazırlamış ve yapıma başlamıştık. Ancak savaş olasılığı nedeniyle kriz patlak verince paramızı tahsil edemeyeceğimizi anladık ve işi durdurduk. Hiç olmazsa şu ana kadar ki masraflarımızı almaya çalışıyoruz" diyor.