Kırşehir Şeker Fabrikası'nın yapımı sırasında müteahhide 16.1 trilyon lira fazla ödeme yapıldığı belirlendi. TBMM KİT Komisyonu, bugünkü rakamlarla 40 trilyon liraya denk geldiği belirtilen Kırşehir Şeker Fabrikası'nın inşaatı sırasında yapılan fazla ödeme, yolsuzluk ve usulsüzlüklerle ilgili, Başbakanlık Teftiş Kurulu ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı müfettişlerince soruşturma açılmasını istedi. TBMM KİT Komisyonu'na sunulan Türkiye Şeker Fabrikaları'nın (TÜRKŞEKER) 2002 yılı hesaplarına ilişkin Yüksek Denetleme Kurulu (YDK) raporuna göre, Kırşehir Şeker Fabrikası'nın inşaat işleri, yüzde 44.45 indirimle, 3 trilyon 55 milyar lira ihale bedeli üzerinden 9 Kasım 1999 tarihinde yapılan sözleşme ile Oba İnşaat firmasına verildi. İşin bitiş tarihi, 15 Eylül 2001 olarak belirlendi. 10 Nisan 2001'de, iş artışları sonucu, ihaleye esas keşif bedelinin yüzde 40 arttığı tespit edilirken, bu durumun sözleşmenin feshini gerektirdiğine dikkat çekildi. Rapora göre, müteahhidin talebi üzerine, ilave yüzde 40 üzerinde kalan tamamlanmamış inşaat işlerinin ve yeni ilave işlerin de aynı fiyat ve koşullarda söz konusu müteahhide yaptırılması konusunda 2001 yılı Mayıs ayında TÜRKŞEKER Yönetim Kurulu karar aldı. Müteahhit firma ile yeni protokol yapılarak 15 Aralık 2001'e kadar süre verildi.

Gecikmeli olumsuz görüş

YDK raporuna göre, 28 Aralık 2001'de düzenlenen kesin hak ediş raporunda, firmanın 10.8 trilyon lira alacağının doğduğu ortaya çıktı. Söz konusu alacak, 2001/3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi'ne dayanarak ödenirken, 24 Haziran 2002'de DPT'ye bilgilendirme yazısı yazıldı. DPT ise 16 Haziran 2003'te, söz konusu Bakanlar Kurulu Kararnamesi'ne göre yapılan ödemenin uygun görülmediğine, dolayısıyla ödeneksiz harcama yapıldığı yolunda görüş bildirdi. YDK raporunda, ihaleye konu işlerde ortaya çıkan iş artışları nedeniyle proje revizyonuna gidilmemesinin gerçek ödenek ihtiyacının tespit edilmemesine yol açtığına dikkat çekildi. İşletme binasının dış cephe kaplamasının değiştirilmesinin 685 milyar lira ek maliyet getirdiğine de dikkat çekildi.

Müfettişlerin tespitleri

TBMM KİT Komisyonu'na sunulan bilgiye göre, TÜRKŞEKER Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın Kırşehir Şeker Fabrikası'nın inşaat işleri ile ilgili yaptığı inceleme sonucunda, toprak çamur havuzları ünitesinin tamamen granit-kaya olması gereken zemininin sadece yüzde 50'sinin çok sert kaya olduğu ve TÜRKŞEKER'in 2 trilyon 57 milyar 14 milyon lira zarara uğratıldığı belirlendi. Müfettiş raporunda, 2001 yılında, ödenek olmamasına karşın, OBA İnşaat firmasına 12 trilyon 817.3 milyar lira ödeme yapıldığı, şikayetlerin dönemin TÜRKŞEKER Genel Müdürü tarafından dikkate alınmadığı kaydedildi.

Konuya ilişkin inceleme dosyası ve müfettiş raporu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na gönderilirken, bakanlık müfettişlerince düzenlenen teftiş raporunda, çamur havuzu ile ilgili 2.1 trilyon liralık zararın zemin klas tutanaklarını düzenleyen personel ve müteahhitten tahsil edilmesi yönünde dava açılması, bu amaçla suç duyurusunda bulunulması istendi. TÜRKŞEKER, ilgili şahıslar aleyhine dava açtı. Bakanlık müfettişlerinin raporunda ayrıca, ödeneksiz harcama konusunda sorumluluğu bulunanlar hakkında "uyarma cezası" talep edilirken, düzenlenen ön hazırlık raporu nedeniyle zamanın genel müdürü ve genel müdür yardımcısına "kınama cezası " verildiği kaydedildi.

Bilirkişi heyetinin tespitleri

KİT Komisyonu'na verilen bilgiye göre, TÜRKŞEKER, Kırşehir Şeker Fabrikası'nın inşaat işlerinin proje ve ihale aşamasından itibaren incelenmesi için Ankara Bayındırlık İl Müdürlüğü'nde görev yapan mühendislerden oluşan bilirkişi heyeti görevlendirdi. Bu heyetin inceleme ve değerlendirmeleri sonucunda, "müteahhide toplam olarak 16 trilyon 128.6 milyar lira fazla ödeme yapıldığı, müteahhide verilen bazı ilave işlerle ilgili proje ve keşif özetlerinin bulunmadığı, ana fabrika, kazan dairesi, türbin dairesi, ikinci şeker ambarı çatı ve dış cephe kaplamaları daha pahalı imalatlarla değiştirilerek ilave maliyet getirildiği" belirtildi. KİT Komisyonu, sözkonusu tespitler nedeniyle TÜRKŞEKER'in 2002 yılı hesaplarını ibra etmedi.