ASLIHAN ALTAY KARATAŞ / ANKARA
Sağlık Bakanlığı, sağlıksız ve güvenliksiz çevre şartlarından kaynaklanan çocuk hastalıklarını önlemek amacıyla "Ulusal Çocuk Çevre Sağlığı Eylem Planı" hazırlıyor. Türkiye, temmuz ayında Budapeşte'de yapılan "Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Çevre ve Sağlık Bakanları" konferansında imzaladığı anlaşma doğrultusunda kendi 'Ulusal Çocuk Çevre Sağlığı Eylem Planı'nı hazırlıyor. Sağlık Bakanlığı, sağlık şartlarına uygun su temin edilmesi, kazaların önlenmesi, iç ve dış ortam kirliliğinin azaltılması ve çocukların zararlı kimyasal, fiziksel ve biyolojik maddelerden korunması amacıyla bir ulusal eylem planı oluşturacak. Budapeşte'de imzalanan uluslararası anlaşmayı esas alarak bir taslak plan hazırlayan Bakanlık, taslak plana son şeklini vermek üzere otuz üniversiteden yetmişe yakın bilim adamını Ankara'ya davet etti. 23-24 Aralık'ta yapılması planlanan toplantıda ulusal eylem planının yol haritası belirlenecek.

Hastalıkların üçte biri sağlıksız çevreden

Sağlık Bakanlığı'ndan Yeni Şafak'a verilen bilgi notunda, çevresel tehlikelere maruz kalan çocuklarda, yetişkinlik döneminde de etkisini sürdüren kalıcı hasarların oluşabildiğine dikkat çekildi. Avrupa'da yapılan 'Çocuk Çevresel Hastalık Yükü Çalışması'na göre, doğumdan 18 yaşına kadar çocukların karşılaştıkları hastalıkların üçte birinin olumsuz çevre koşullarından kaynaklandığı ve bunların önlenebilir hastalıklar olduğu belirtildi. Çocukların, toprakla daha sık temas ettikleri ve özellikle ilk birkaç yılda ellerini sık sık ağızlarına götürdükleri için sağlıksız koşullara ve tehlikeli maddelere daha çok maruz kaldıkları ifade edildi. Bakanlık açıklamasında dünyada çevresel nedenlere bağlı çocuk hastalıklarının doğrudan ya da dolaylı maliyetlerinin milyarlarca doları bulduğu, buna karşılık alınacak önlemlerin maliyetinin çok daha az olduğu vurgulandı.

Sağlık Bakanlığı'na göre, Türkiye'de çevresel nedenlerden kaynaklanan hastalıklar grubunun başında ishal geliyor. Su ve besinlerle bulaşan ishalli hastalıkla özellikle yaz aylarında salgın boyutuna ulaşırken, Türkiye'de ishalli çocuk ölümlerinin oranının toplam çocuk ölümleri içindeki payı yüzde 3 olarak açıklandı. Bakanlığın hazırladığı bilgi notunda Türkiye'de su kaynaklarının kirliliğinden kaynaklanan bulaşıcı hastalıkların varlığını sürdürdüğü, buna kimyasal kirliliğin eklendiğini gösteren veriler de olduğuna dikkat çekildi. Çevre faktörlerinin kişilerin ruh sağlığı üzerindeki etkisine de değinilirken, 1996'da yapılan Ruh Sağlığı Profili araştırmasının 2-18 yaş grubundaki ruhsal bozukluğun yüzde 17 olduğu hatırlatıldı.

Sağlık Bakanlığı'nın taslak planı üç gruba ayrılırken, ilk grupta çevre sağlığının temel unsurlarına bağlı olumsuz etkilenimlerinin önlenmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda herkesin temiz içme suyuna ve güvenilir gıdaya ulaşması, atıkların güvenilir şekilde imhası, hava kirliliğinin kontrolünün sağlanması, kazaların önlenmesi, arazi kullanımının planlanması ve afetlerin önlenmesine yönelik düzenlemeler bulunuyor. İkinci grupta, orta ve uzun vadeli önlemler yer alırken, endüstriel atıkların ıslahı, tarımda kullanılan kimyasalların kontrolü, radyasyon ve kimyasalların kontrolü gibi faaliyetler öne çıkıyor. Üçüncü gruba ise, sürekli iyilik hali ve ruhsal sağlığın korunmasına yönelik düzenlemelerin alınması öneriliyor.