YAKUP KOCAMAN / İSTANBUL
Global Su Haberalma Derneği (GWI) tarafından yayınlanan rapora göre, başta Ortadoğu ülkeleri olmak üzere su sıkıntısı çeken ülkeler, atık sulardan ve deniz suyundan içme suyu ve tarımsal su elde etmek için 2015 yılına kadar 12 milyar dolarlık yeni yatırımlar yapacak. Çin, Suudi Arabistan, Amerika ve Avrupa devletlerinin başını çekeceği yatırımlarla atık su sektörünün pazar büyüklüğü şu anki 11 milyar dolar seviyesinden 23 milyar dolara çıkacak. Uzmanlar, 10 yıl içinde yüzde 168 oranında büyümesi beklenen dünya atık su yatırımlarının, Türk müteahhit şirketleri için özellikle Ortadoğu'da yeni bir açılım oluşturabileceğini belirtiyor.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Genel Müdürü Dursun Ali Çodur, global kuraklık yıllarına hazırlık yapan dünya devi su firmalarının doğal kaynak sularını yurtdışına satış amacıyla özellikle İstanbul'da yeni su şirketleri kurmaya başladığını söyledi. Çodur, Türk su sektörüne yabancı ilgisinin suyumuzu yurtışına satış amacı taşımasından kaynaklandığını belirterek, "Gelişmiş ülkeler gelişmemiş ülkelerdeki su kaynaklarını bir an önce ele geçirmek gibi stratejik planlamalar yapıyorlar. İstanbul'da ıstırancalarda su şirketlerinin oluştuğunu görüyoruz. İstanbul'un su problemi yaşamadığı bir dönemde bu tip şirketler kurmaları Türkiye'ye ve İstanbul'a yönelik değil yurtdışına yönelik satışlarla ilgilidir" dedi. Çodur, bu yıl dolulukta yüzde 90'lara kadar ulaşıldığını dolayısıyla su sıkıntısının olmadığını söyledi.

"2025'e kadar su sıkıntımız yok"

Türkiye'nin 2025 yılına kadar su sıkıntısı çekmeyeceğini belirten İSKİ Genel Müdürü, "Dünyada global bir ısınma ve kuraklık olacak. Bu gidiş, 2025- 2030 yılllarında dünya nüfusunun yarısının sağlıklı içme suyu bulamayacağı riskini ve tehlikesini ortaya koymaktadır. Şu anda dünyada 1,1 milyar insan zaten sağlıklı içme suyu bulamamaktadır. Bu sebepten ölenlerin sayısı savaşlarda ölenlerden çok daha fazla" diye konuştu.

AB, Dünya Bankası gibi kurumlardan altyapı yatırımları için finansman desteği almayı düşünmediklerini de kaydeden Çodur, "94'te geldiğimizde Ömerli'de dış kredi ile yapılmış bir arıtma tesisi vardı. Kumu Fransa'dan geldi. Kumun tamamı kredinin verildiği ülkeden. Oysa Karadeniz sahillerinde daha kalitelisi var" dedi.

İsrail Türkiye'den 20 yıl su alacak

2004'te imzalanan anlaşma ile Türkiye İsrail'e 20 yıl boyunca Manavgat suyundan yılda 50 milyon metreküp içme suyu satılacak. Washington Institute's adlı düşünce kuruluşunun raporuna göre, ülkemizde kişi başına düşen su miktarı bin 850 metreküp ile İsrail'den yaklaşık 6 kat, ABD'den ise 2 kat daha fazla. İsrail'de kişi başına sadece 325 metreküp su düşüyor. Manavgat'taki su arıtma ve yükleme tesisini özelleştirme kararı alan Türkiye, Yunanistan, Suriye ve Ürdün'e de su satmayı hedefliyor.

"İSKİ, suda dünya üçüncüsü"

İSKİ Genel Müdürü Dursun Ali Çodur, İSKİ'nin abone sayısı, hizmet kalitesi ve bir çok bakımdan dünyadaki 13 metropol arasında Tokyo ve Paris'ten sonra üçüncü büyük su organizasyonu olduğunu belirterek, "New York ve Londra'dan da ilerideyiz verdiğimiz hizmetlerde. Ancak, Madrid bizden sadece müşteri hizmetleri konusunda daha iyi" dedi.

Dünya devi kolacılar, sucu oldu

Kola içeceklerinin şişmanlığa yol açması nedeniyle insanların doğal içme suyuna yönelmesi üzerine dünya devi kola firmaları da başta Amerika olmak üzere tüm dünyada su pazarlarına yöneldi. Türk ambalajlı içme suyu pazarının üçte birinden fazlasını elinde tutan yabancı su firmaları arasında Coca-Cola'ya ait Turkuaz, Pepsi'ye ait Aquafina, Nestle'ye ait Pure Life ve Danone'ye ait Hayat Su markaları bulunuyor.

Küresel rekabeti Türkiye'de de sürdüren Pepsi ve Coca-Cola firmaları doğal kaynak suyu yerine kuyudan çektikleri suyu işleyerek satmayı tercih ediyorlar. Kuyu suyunun saflaştırma yöntemleri ile rafine edilmesiyle elde edilen bu sular Coca-Cola'nın 2001 senesinde Sağlık Bakanlığı'ndan alınan izinden bu yana "işlenmiş su" ve "sofra içeceği" sıfatıyla piyasaya çıkıyor. Böylece bu şirketler, doğal kaynak suyu kullanımı için gereken vergilerden kurtuluyor, diğer yük getiren maliyetleri de azaltıyor.

Dünyada su stratejisinin önemi hızla artıyor