HayatHristiyanlıkta tasvir yasağı

Hristiyanlıkta tasvir yasağı

Nuh Yılmaz’ın İslam’da Resim Yasağı Söylemi adlı kitabı resmin sadece Müslüman çevrelerde tartışma konusunu olmadığını aynı şekilde Hristiyan dünyasının da tartışma konularının başında geldiğine dikkat çekiyor. Yılmaz’a göre resim düşmanlığının kaynağı aslında Avrupa.

Haber Merkezi
Hristiyanlıkta tasvir yasağı
Hristiyanlıkta tasvir yasağı

YAKUP ÖZTÜRK

Nuh Yılmaz’ın İslam’da Resim Yasağı Söylemi başlıklı çalışması, İslam ve görsel sanatlar ilişkisine birkaç açıdan farklı yorumlar getirmesiyle dikkate değer görülmeli. Şimdiye kadar İslam’ın tasvir, imaj, imge, ikon vs. unsurlara yaklaşımı, doğrudan İslam nazariyatı içerisinde değerlendirilmişken, bu kitapta meselenin bir İslam meselesi olmadığı, batının kendi varlık sahasını genişletmek için İslam üzerinde tahakküm kurmak üzere İslam’ın ikonografiye düşman olduğu tezini ürettiği ileri sürülür. Avrupamerkezci söylem, tarihe, edebiyata, siyasete bakışımızda nasıl kurtulamadığımız bir paradigma inşa etmişse İslam’da resim söz konusu olduğunda da aynı çerçeveden bakmaya bizi zorlamıştır. Nuh Yılmaz, Müslümanların imge ile ilişkisini Avrupamerkezci sanat anlayışında İslamî ikonoklazma etrafında ele alınmasından duyduğu rahatsızlığı göstermek adına bu çalışmayı gerçekleştirmiştir. Farklı dinlere mensup kişilerin, milletlerin resme bakışı, kültürel, siyasî, sosyal bakış açıları üzerinden değerlendiriliyorken, İslam sanatının ya da Müslümanların sanatla ilişkilerinin teolojiyle sınırlandırılarak konuşulması bu Avrupamerkezci anlayışın bir neticesidir. İslam’da Resim Yasağı Söylemi, bu açıdan, Kur’an ve hadislerde resim ve tasvire bakış nasıldı, ulema, fukahanın görüşleri nelerdi benzeri sorulara cevap arayan bir kitap değil. Bilakis, meselenin İslam’ın bir meselesi olmadığını söyleyen, batının kendi ürettiği ve kendisine hapsedilmesi gerektiğini ileri süren bir kitap var karşımızda.

İKONLAR İBADETE ENGEL TARTIŞMASI

Antik Yunan, Bizans ve Avrupa Hıristiyan topluluklarının ikonografiye bakışında sürekli değişimler görülmüştür. Aydınlanma sonrası ortaya çıkan mezheplerde ayrışmanın temelinde, ikonların ibadetleri gölgeleyecek biçimde çevreyi kuşatması vardır. Protestanlığın, Katoliklere bakışındaki sert tutumun esasında, resim ve görsel unsurların, boyutlu nesnelerin tanrının yüceliğini gölgelediği düşüncesi görülür. Nuh Yılmaz, İslami İkonoklazma Tezi kavramsallaştırmasıyla batının İslam sanatlara bakışını yorumlar. Bu yorumların dikkat çekici cephelerinden biri de sömürgecilik sonrası batının doğu ile karşılaşmasıdır. Sömürgeciliğin Müslüman coğrafyalara ilerlemesi neticesinde kendi sanatlarına benzemeyen birtakım çalışmalarla karşılaşan batılıların bu çalışmaları tanımlamak için kullandıkları kavrama İslam sanatı sorunu demişlerdir. Bu tezin kökeninde, Müslüman sanatçıların imge ile sorunu olduğu, evrensel sanat üretmeyi bu sebepten gerçekleştirmelerinin mümkün olmadığı, ancak “dekoratif” eşyalar yapabilecekleri söylenerek “Hıristiyan ve Müslüman arasındaki ontolojik farkı pekiştirme” hedeflenmiştir.

Aydınlanma öncesi dönemde batının yasakçı tutumunu gösteren ikonoklazma, Yılmaz’ın vurguladığı üzere batının kendisine yakıştıramadığı bir gerçekliğin Müslümanlara atfedilmesi amacından başka bir şey değildir. Bütün bu manzaraya rağmen daha tehlikeli olan ise İslami İkonoklazma Tezinin Müslümanlar tarafından kabullenilmiş olmasıdır. “İslami İkonoklazma Tezi, performatif anlamda küresel Müslüman kimliğinin tecrübe ettiği problemleri içselleştirerek tersinden bu söylemin asli bir parçası hâline gelmiş görünmektedir.”

RESİM DÜŞMANLIĞININ KAYNAĞI AVRUPA

Afganistan’ın Bamyan şehrinde Bamyan Budaları adıyla anılan dünyanın en yüksek iki Buda heykelinin Taliban tarafından yıkılması, 2005’te Danimarka’da bir gazetede Hz. Muhammed’e saldıran ve hakaret eden karikatürlerin yayımlanması İslam’ın ikonoklast (ikonları ortadan kaldırma) yani put, imaj, ikon, imge kırıcı bir din olduğu söyleminin yeniden konuşulmasına sebep olmuştur. Nuh Yılmaz’ın çalışması bu hadiseleri kendisine kaynak almıştır. İslam’ın ikon düşmanı ve tasviri yasaklayan bir din olduğu düşüncesi, bu kitapta Avrupamerkezci düşüncenin bir ürünü olarak tarif edilmekte, İslam’da tasvir yasağının olduğuna dair söylemin batı icadı olduğu dile getirilmektedir.

İslamda Resim Yasağı SöyleminNuh YılmaznDoğan KitapnMayıs 2017n178 sayfa

Nuh Yılmaz, İslamî ikonoklazma tezini tartışırken ikonoklazma ve İslamî ikonoklazma kavramlarını birbirinden ayrı iki düşünme biçimi olarak ele almak gerektiğini söyledikten sonra bu tezin nasıl inşa edildiğini göstermek için ikonoklazmanın “soykütüğünü yapmak” gerektiğini dile getirir. İkon, zaman içerisinde önünde ibadet edilen imge anlamına kavuşmuş bir kavramdır. İmge ve kırmak kelimelerinden meydana gelen ikonoklast 720 yılına ait bir mektupta bir papazın kilisesinden dini portreleri çıkarmasını tasvir eder.

Müslümanlarla ilgili ikonoklazma kavramı Reform hareketlerinden sonra ortaya çıkmıştır. Kitap, İslam’da belli tasvirlere karşı bir yasak olmadığını iddia etmiyor ya da İslam tarihinde hiç ikonoklazmayla karşılaşılmadığını söylemiyor ancak Müslümanların tasvirle aralarındaki ilişkinin “sorunlu” bir ilişki olmadığına dikkat çekiliyor. İslamî ikonoklazma etrafında cereyan eden tartışmaların İslam ve ikonoklazmayla değil, “Avrupa’nın kendisini modern dünyada inşa etme biçimiyle ilgili” olduğunun söylenmesi bu çalışmanın temel iddiasıdır: “Bu söylem Müslümanlara ya da İslam’a indirgenemez.”

HRİSTİYAN MEZHEPLERİN İKONA BAKIŞI FARKLI

İslamî ikonoklazmanın hiyerarşi, ayrıcalık, baskı, barbarlık gibi kavramlarla düşünüldüğünü hatırlatan Yılmaz, bunun kontrol etme, bastırma, yönetme çerçevesinde hatırlandığını dile getirir. İslam’da Resim Yasağı Söylemi, İslam’da ikonoklazma tezinin Avrupa’da sanat ve din tartışmaları merkezinde inşa edildiğini bundan dolayı da tarihî bir gerçeklik değil Avrupamerkezci bir gerçeklik olduğunu dile getirir. Avrupamerkezcilik, Yılmaz’ın vurgusuyla, Müslümanların kelime dağarını değiştirmeye ve tercüme yoluyla sunulan hazır kelime kalıplarını içselleştirmeye zorlar. Bu da Müslümanların kendi sorunlarını kendi lügatıyla değil ithal bir dil üzerinden konuşmalarına sebep olur. Avrupamerkezci söylem sanatın ne olduğunu tarif etme cüretini kendisinde gördüğü için İslam’ın sanatla irtibatını da adlandırmaya çalışır.

Bu tez, İslam’dan kaynaklanan bir iddiadan daha çok Aydınlanma sonrası sekülerliğin sınırlarını tayin etmek için ortaya atılmıştır. Bu tezin elini kolaylaştıran, ona malzeme devşiren disiplin ise oryantalizmdir. Bu disiplin ve yüklendiği misyon kitapta “İslam’ı ve Müslümanları zamansal ve mekânsal olarak şimdiden uzaklaştıran” bir söylem biçiminde tarif edilir. İslam’ın radikal söylemlere indirgenip, küçük bir topluluğun dini olduğunu göstermeye çalışan söylem ve hareketlerle İslami İkonoklazma Tezi’nin ortaya çıkışı arasında bir fark yoktur.

Hıristiyan mezheplerinin ikona bakışı da kitapta ele alınan konulardan. Protestanların ikonoklazmaya yaklaşımı batı dünyasındaki en meşhur ikon tartışmalarındandı. Kitabın bu kısımları, batı ve Hıristiyan tarihi hususunda bir hafıza yenilemesidir. Martin Luther, Calvin, Karlstadt ve akstivist bazı ikonoklastların görüşlerine bu kısımda rastlamak mümkün.

ÖNERİLEN VİDEOLAR
Hız yapmak insanların hayatını nasıl karartır?
Hollanda'da hız yapan sürücüler polis tarafından durduruluyor. Ceza yiyeceklerini sanan sürücülerse bunun yerine araçlarına binen bir insanla karşılaşıyorlar Karşılarındaki insan selam verip kendini tanıttıktan sonra işler değişiyor ve bunun sıradan bir polis durdurması olmadığı ortaya çıkıyor.
İsrail eşkıyalığı: Filistin bayrağı astığı için…
Filistin'in El Halil şehrinde İsrail askerleri eşkıyalık yaptı. Dükkanlarındaki Filistin bayrağını kaldırmayan 16 yaşındaki Ahmet'e silahıyla saldıran işgalci askerin insanlık dışı müdahalesi kameraya kaydedildi.
Filistinli çocuklara 'İsrail’in başkenti' soruldu: İşte cevaplar…
Filistin'de geçtiğimiz yıllarda çocuklara 'İsrail'in başkenti neresidir?' diye soruldu ve 'Kudüs' demeleri sonucunda ödül verileceği söylendi. Sizce ne cevap verdiler?
Bu ağaçlar elektrik üretecek
Balıkesir'de bir grup öğrenci, geliştirdikleri "Solar Ağaç" projesiyle vatandaşların telefonlarını ağaçta şarj edip ücretsiz wifi sisteminden faydalanmasını sağlayacak.
Buz tutan göle ilk balık ağları atıldı
Doğu Anadolu Bölgesi'nin ikinci büyük gölü olan Ardahan'daki Çıldır Gölü, soğuk havayla birlikte buz tuttu. Yüzeyi buz tutan göl, muhteşem bir görüntü oluştururken, çocuklar buzda kaymanın keyfini yaşadı.
İsrail polisinden Filistin bayrağı açan göstericilere müdahale
İsrail polisi, Doğu Kudüs'te Filistin bayrağı açarak gösteri düzenleyen Filistinlilere müdahale etti. Ellerindeki Filistin bayraklarını sallayan çocukların üzerine ses bombası atan İsrail polisi, halkın elindeki bayrakları zorla alarak karakola götürdü. Bunun üzerine Kudüslüler, uçan balonlara astıkları Filistin bayrağını gökyüzüne bıraktı.



Ellerinin üstünde Kudüs müdafaası
2008 yılında işgalci İsrail'in saldırısında bacaklarını kaybeden ve engelli haliyle 11 kardeşinin geçimini sağlayan 29 yaşındaki İbrahim Ebu Süreyya, Gazze'nin simge isimlerinden biriydi. Ebu Süreyya, protestolar sırasında elektrik direklerine tırmanıp Filistin sancağını en yükseğe dikmesiyle tanınıyordu. Kudüs gösteriler sırasında İsrail askerlerinin kurşunu başına isabet etti ve şehit oldu.



‘Kudüs’ zirvesine tepki gösterenlere muhteşem yanıt
Gazeteci Abdurrahman Uzun, İstanbul'da gerçekleştirilen Kudüs Zirvesi'ne 'Neden Doğu Kudüs?' şeklinde tepki gösterenlere yanıt verdi.
Ali Tekintüre'yi kaybettik
Arabesk müziğin duayen ismi tedavi gördüğü hastanede vefat etti. Hangimiz Sevmedik, Dilek Taşı, Sürünüyorum gibi popüler şarkıların söz yazarı Ali Tekintüre'yi Türk müziğine olan katkıları nedeniyle unutmayacağız.


Bilime Yön Veren Müslüman Alimler: El Biruni
Dünyanın 'Orta Asya'da yaşamış deha' olarak kabul ettiği, coğrafya ve tıpta henüz 11. yüzyılda yaptıkları ile çığır açan Biruni'yi Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.



Futbolun renkli düşü: Zinedine Zidane
Fransa topraklarında Cezayir asıllı bir ailenin beşinci çocuğu olarak doğup, bugün bile birilerine ilham olmaya devam eden Zidane ya da namı-diğer Zizou'nun kariyerinin satır başları...
Down sendromlu taraftara sürpriz doğum günü
Lüleburgazspor'un iç sahadaki maçlarını tribünden takip eden ve takımının formasını hiç çıkarmayan down sendromlu Tarık Göntürk için Lüleburgaz taraftarları sürpriz doğum günü kutlaması yaptı.
İsrail bu çocuklardan korkuyor
Kudüs'ün sokaklarında üç Filistinli çocuğun hep bir ağızdan 'Allahu ekber' diye haykırdığı görüntüler sosyal medyada, 'Bu inanca kim engel olabilir ki?' notuyla paylaşıldı.
İsrail zulmünün boyutu: Ambulanstaki yaralıları tutukladılar!
Filistin'in El Halil şehrinde İsrail askerleri, yaraladıkları iki Filistinli genç kızı ambulansta tutuklayarak gözaltına aldı.
Yahudilerin Filistin nefretini böyle görüntüledi
İnsan hakları aktivisti Robert Martin, Kudüs'teki Yahudilerle sordu: "Filistinliler hakkında ne düşünüyorsun?" İşte o nefret dolu cevaplar…
Otobüste çalışan belediye başkanı öğrencileri şaşırttı
Şanlıurfa Belediye Başkanı Nihat Çiftçi'yi otobüste gören öğrenciler şaşkınlıklarını gizleyemedi. Çiftçi öncülüğünde başlatılan uygulama kapsamında, Belediye başkanı ve yöneticiler halk otobüsüne binip halkın sorunlarını yakından dinleyecek.
Eski Kudüs Müftüsü Sabri Erdoğan’a teşekkür etti
Eski Kudüs Müftüsü Şeyh İkrime Sabri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a Kudüs zirvesini gerçekleştirdiği için teşekkür etti.
Yahudiler Mescid-i Aksa'ya girdi
Bugün Hanuka bayramının ikinci gününü kutlayan onlarca Yahudi yerleşimci, İsrail polisinin yardımıyla Mescid-i Aksa'nın avlusuna girdi.
Ürdünlü pilotun ‘Kudüs’ anonsu ABD’yi panikletti!
Ürdün'den New York'a giden yolcu uçağının pilotu, Kudüs üzerinden geçerken, Şu anda Filistin topraklarının başkenti Kudüs üzerindeyiz” sözleri sebebiyle ABD John Keneddy Havalimanı'nda gözaltına alındı. Yousuf Da'aja adındaki Ürdünlü pilotun sefer sırasındaki anonsu sosyal medyada yayınlanmıştı.
Seyyar hikayeler: Simitçi
Seyyar Hikayeler'de bu hafta, sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi, ara öğünlerin kurtarıcısı simidin fırından tezgaha olan yolculuğu ele alınıyor.