HayatŞairlerin İstanbulu

Şairlerin İstanbul’u

Boğaziçi’nin akşamını, sabahını, mevsimlerini muhteşem üslubuyla adeta renkli tablolar halinde anlatan Abdülhak Şinasi Hisar, eylül sonlarının Boğaziçi’ni şöyle resmeder: “İhtimal ki hiçbir şey eylül sonlarının bu yumuşak ve ancak bazı tecrübeli kadın gözlerine ve yüzlerine benzetilecek munis günlerinin gönlümüze döktüğü şefkat ve şiir tadına erişemez.”

Haber MerkeziYeni Şafak
Şairlerin İstanbul’u
Şairlerin İstanbul’u

İstanbul’un darası alınsa geriye koca bir aşk kalır. Çünkü İstanbul’un özü, mayası aşktır: Tarih aşkı, tabiat aşkı, medeniyet aşkı, insanlık aşkı ve bunların toplamı ilahi aşk. Bu aşk, herkesin aşk beklentisine cevap verecek denli zengin ve çeşitlidir. O kapıyı çalan eli boş dönmez, gönlü boş dönmez. İstanbul’un her semti aşkın farklı cephesini, farklı bir rengini barındırır. Kaside-i tannâne’de “Sitanbul cümle âlemden ibâret başka bir âlemdir” diyen Sünbülzâde Vehbî, onun büyüklüğünü ve ihtişamını böyle dile getirir. Philip Mansel, bu ihtişamın kaynağını Topkapı Sarayı olarak görür ve şunları der: “Konstantiniyye demek imparatorluk ihtişamı demekti. Bu ihtişamın kaynağı, yarımadanın Boğaziçi, Haliç ve Marmara Denizi’nin buluştoğo doğu ucuna inşa edilmiş olan saraydı. Avrupa’nın kıyısına oturtulmuş olan sarayın Asya’ya da hâkim bir manzarası vardı. Bulunduğu yer ‘Cihan Fatihi’ne yakışır bir beldeydi.” (Konstantiniyye, Dünyanın Arzuladığı Şehir 1453-1924, s.75) Evet, dünyanın arzuladığı bir şehir İstanbul, özellikle de şairlerin: İstanbul başlıbaşına bir dil mozaiğidir. Onunla yıkanmadıkça onu anlayamayız. İstanbulsuz insanımızı da anlayamayız.” diyen İlhan Berk, İstanbul’un şiirinin büyük bir atardamarı olduğunu söyler. “İstanbul bin göz dudak halinde ayakta.” der. Cemal Süreya: “Şurda senin gözlerindeki bakımsız mavi, güzel laflı İstanbullar.” derken, onu sevgiliye benzetir. Sezai Karakoç ise “Öyle büyüyor öyle çoğalıyorsun / İstanbul kalmıyor.” diyerek sevgiliyi İstanbul’la özdeş kılar, onu İstanbul’un yerine koyar.

YETER Kİ RUH OLSUN İNSANDA

İstanbul’u, özellikle de Boğaziçi’ni en güzel anlatan yazarlardan biri hiç kuşkusuz Abülhak Şinasi Hisar’dır. Fehim Bey Ve Biz’de “İstanbul, dünya güzeli bir kadın gibi, dünya güzeli olan bu şehir, her zaman gönül alıcı İstanbul...” diyerek ondaki aşkı işaret eder. İşte Boğaziçi Yalıları’ndan bir bölüm: “Boğaziçi akşamı ne kadar güzel! Sevdiğimiz ve bize bir aşk vaat eden bir yüz kadar güzel! Uzaktan, sevgilinin doyulmamış mavi, parlak ve ıslak bakışlarına benziyor. Mevsimler geçti. Fakat bu tatlara doymuş değiliz. Dağlar koyu kadifelerini giydiler. Akşam güya her şeyin üstüne ağır bir ihram örterek bütün şekilleri bize birer büyüklük timsali gibi gösteriyor. Tenha Boğaziçi’nde ölen akşam, aşkın ve güzelliğin inleyen yalnız suları, muhteşem musikîleriyle parıldıyor!” (Boğaziçi Yalıları, s.29) O parıltıya bir de sevgilinin gözleri değmeyegörsün “Işıldar baştanbaşa Boğaziçi” der, Nuri Pakdil. Çünkü, Sezai Karakoç “Yeryüzüne ayı indir o bir şehir olsun” dediği İstanbul’dur bu ışıltının kaynağı. Bu ışıltı Melih Cevdet Anday’ın şiirinde ayın ondördüne dönüşür: “Yamandır Boğaziçi’nde ayın ondördü yaman / Çileden çıkarır adamı dinden imandan eder / Komaz zengin fakir farkı / Kör eder, sağır eder, dilsiz eder. / Kimi der ki, “Gel de inanma Allah’a / İspatı işte ortada / Bu şehrayin, bu nur... / Yeter ki ruh olsun insanda. / Ruh ruh...üst tarafı yalan / Para mal mülk han hamam yalan” Necip Fazıl Kısakürek “Boğaz gümüş bir mangal, kaynatır serinliği” derken, mangalla serinlik kaynatmak gibi harika bir imge düşürür şiirimize.

Yahya Kemal’in ‘Aziz İstanbul’u, Necip Fazıl’da daha içtenlikli bir söyleyişle ‘Canım İstanbul’ olur. İstanbul’a ‘Canım İstanbul’ diyenlerden biri de Bedri Rahmi Eyüboğlu’dur: “Yeditepeye kurulmuş / pul pul / Gümüş gümüş balıkları / Pul pul / Işıktan sudan örülmüş / Canım İstanbul.” Yine Abdülhak Şinasi Hisar’a kulak verelim: “Göklerinin yıldızları birer birer sönmüş gibi başka yerlerin karanlığına döndüklerini gördüm. Ancak bir Boğaziçi var ki hayatı güzellik için sayarak, sanat için sanat yapan, ruhun ihtiyacını süsleyen güzel ve hüzünlü bir ses gibi, insana inanılmaz sihirli güzellikler duyurmaktadır.” (Boğaziçi Yalıları, s.25)

Ahmet Hamdi Tanpınar “Boğaz’ın mazisi belki de aradıklarmızı yerlerinde bulamadığımız için bizi öbürlerinden daha fazla çekiyor.” (Beş Şehir, s.234) derken, önemli bir hususa parmak basar. Boğaziçi bir bakıma İstanbul’un beşerî yanını içinde barındırır. Hislerin, arzuların, tutkuların, çılgınlıkların en yoğun yaşandığı yerdir Boğaziçi. İnsanın bu özelliklerine, bu hallerine tanık olmadan onu anlamış olmayız. Aliya İzzetbegoviç’in şu sözünde olduğu gibi: “Bir insan fikirleri ile değil duyguları ile tarif edilir.” Yahya Kemal bu duyguların İstanbul’un semtlerinde derece derece olduğunu belirttikten sonra şunları der: Boğaziçi’nde bazı vadilerde ve körfezlerde, havanın tecelli ettirdiği bazı saatlerde, yalnız hayatın şedit bir şevki belirirdi. Heveslerinin peşinde koşan bir İstanbul genci, Endurûnî Vâsıf, yüz otuz sene evvel, Boğaziçi’nin iki yakasında, iki köşeyi, neş’enin bir fıskiye yükselişiyle: ‘Baharın bu şeb emvâc-ı safâ aştı boyundan / Vâsıf gidelim Göksu’ya İstinye Koyu’ndan.” mısralarında terennüm ediyordu.”

BOĞAZİÇİ’NİN GÜZELLİĞİYLE GÜZELLEŞİR SEVGİLİ

Boğaziçi’nin akşamını, sabahını, mevsimlerini muhteşem üslubuyla adeta renkli tablolar halinde anlatan Abdülhak Şinasi Hisar, eylül sonlarının Boğaziçi’ni şöyle resmeder: “İhtimal ki hiçbir şey eylül sonlarının bu yumuşak ve ancak bazı tecrübeli kadın gözlerine ve yüzlerine benzetilecek munis günlerinin gönlümüze döktüğü şefkat ve şiir tadına erişemez. Ruh ve his dünyaları sanki bize daha iyi görünür. Arzu ve hülyalarla hakikatin bir türlü birleşmeyen arası belki dha çok açılır.” (Boğaziçi Yalıları, s.27) Nuri Pakdil’in “Işıldar baştanbaşa Boğaziçi / Değmeyegörsün gözlerin sulara”beyitindeki bu ışıltıda, arzu ve hülyalardan çok, hakikatin aydınlığı vardır bence. O, İstanbul’u, medeniyetimizin başşehri olarak daha çok manevi yönünden yansıyan güzellikleriyle resmeder. Boğaziçi sevgilinin güzelliğiyle ışıldar. Tersinden bakıldığında da Boğaziçi’nin güzelliğiyle güzelleşir sevgili. Kısacası aşk denen duygunun en ihtişamlı yaşandığı bir mekan olarak “Boğaziçi, İstanbul’dan ayrı, kendi çerçevesi içinde görünen, yalnız kendine benzer, iki sahil boyunca parça parça, lakin yekpare bir şehirdi.” der, Yahya Kemal. Kanunî’nin Boğaz’da yaptığı gezintilere Bakî ile beraber gitmesi boşa değilmiş meğer. Tanpınar, Boğaz’ı zevklerimizin, duygularımızın büyük düğümü olarak görür. Bu düğümü elbette Bakî gibi bir şair çözer ancak. “Boğaz bana daima zevklerimizin, duygularımızın büyük düğümlerinden biri gelmiştir. Öyle ki, onun bize külçelenmiş manasını çözdüğümüz zaman büyük hakikatlerimizden birini bulacağız sanmışımdır. Bu bir hayal olabilir. Birçok güzellikler insana kainatın eşi veya eşiti oldukları vehmini verirler. Onlarla karşılaştığımız zaman bizde büyük, kendi kendine yetebilecek bir hakikat karşısında imişiz hissi uyanır. Bazı tarikatlerin güzel insan yüzünde, güzel insan vücudunda Tanrı’yı aramalarının sırrı bu değil midir?” (Beş Şehir, s.79)

Gelin Esrar Dede ile nokta koyalım yazıya: “Yarin kademi bastığı yer olmasa anda / Bir dâhi harâm idi bana bûy-ı Sıtanbûl / (...) Gelmez mi aceb gül-i handan dahi Esrâr / Gülmez mi bugünlerde yine rûy-i Sıtanbûl"

ARİF AY

İstanbul - VIII

Işıldar baştanbaşa Boğaziçi

Değmeyegörsün gözlerin sulara (*)

ÖNERİLEN VİDEOLAR
İsrail polisinden Filistin bayrağı açan göstericilere müdahale
İsrail polisi, Doğu Kudüs'te Filistin bayrağı açarak gösteri düzenleyen Filistinlilere müdahale etti. Ellerindeki Filistin bayraklarını sallayan çocukların üzerine ses bombası atan İsrail polisi, halkın elindeki bayrakları zorla alarak karakola götürdü. Bunun üzerine Kudüslüler, uçan balonlara astıkları Filistin bayrağını gökyüzüne bıraktı.



Ellerinin üstünde Kudüs müdafaası
2008 yılında işgalci İsrail'in saldırısında bacaklarını kaybeden ve engelli haliyle 11 kardeşinin geçimini sağlayan 29 yaşındaki İbrahim Ebu Süreyya, Gazze'nin simge isimlerinden biriydi. Ebu Süreyya, protestolar sırasında elektrik direklerine tırmanıp Filistin sancağını en yükseğe dikmesiyle tanınıyordu. Kudüs gösteriler sırasında İsrail askerlerinin kurşunu başına isabet etti ve şehit oldu.



‘Kudüs’ zirvesine tepki gösterenlere muhteşem yanıt
Gazeteci Abdurrahman Uzun, İstanbul'da gerçekleştirilen Kudüs Zirvesi'ne 'Neden Doğu Kudüs?' şeklinde tepki gösterenlere yanıt verdi.
Ali Tekintüre'yi kaybettik
Arabesk müziğin duayen ismi tedavi gördüğü hastanede vefat etti. Hangimiz Sevmedik, Dilek Taşı, Sürünüyorum gibi popüler şarkıların söz yazarı Ali Tekintüre'yi Türk müziğine olan katkıları nedeniyle unutmayacağız.


Bilime Yön Veren Müslüman Alimler: El Biruni
Dünyanın 'Orta Asya'da yaşamış deha' olarak kabul ettiği, coğrafya ve tıpta henüz 11. yüzyılda yaptıkları ile çığır açan Biruni'yi Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.



Futbolun renkli düşü: Zinedine Zidane
Fransa topraklarında Cezayir asıllı bir ailenin beşinci çocuğu olarak doğup, bugün bile birilerine ilham olmaya devam eden Zidane ya da namı-diğer Zizou'nun kariyerinin satır başları...
Down sendromlu taraftara sürpriz doğum günü
Lüleburgazspor'un iç sahadaki maçlarını tribünden takip eden ve takımının formasını hiç çıkarmayan down sendromlu Tarık Göntürk için Lüleburgaz taraftarları sürpriz doğum günü kutlaması yaptı.
İsrail bu çocuklardan korkuyor
Kudüs'ün sokaklarında üç Filistinli çocuğun hep bir ağızdan 'Allahu ekber' diye haykırdığı görüntüler sosyal medyada, 'Bu inanca kim engel olabilir ki?' notuyla paylaşıldı.
İsrail zulmünün boyutu: Ambulanstaki yaralıları tutukladılar!
Filistin'in El Halil şehrinde İsrail askerleri, yaraladıkları iki Filistinli genç kızı ambulansta tutuklayarak gözaltına aldı.
Yahudilerin Filistin nefretini böyle görüntüledi
İnsan hakları aktivisti Robert Martin, Kudüs'teki Yahudilerle sordu: "Filistinliler hakkında ne düşünüyorsun?" İşte o nefret dolu cevaplar…
Otobüste çalışan belediye başkanı öğrencileri şaşırttı
Şanlıurfa Belediye Başkanı Nihat Çiftçi'yi otobüste gören öğrenciler şaşkınlıklarını gizleyemedi. Çiftçi öncülüğünde başlatılan uygulama kapsamında, Belediye başkanı ve yöneticiler halk otobüsüne binip halkın sorunlarını yakından dinleyecek.
Eski Kudüs Müftüsü Sabri Erdoğan’a teşekkür etti
Eski Kudüs Müftüsü Şeyh İkrime Sabri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a Kudüs zirvesini gerçekleştirdiği için teşekkür etti.
Yahudiler Mescid-i Aksa'ya girdi
Bugün Hanuka bayramının ikinci gününü kutlayan onlarca Yahudi yerleşimci, İsrail polisinin yardımıyla Mescid-i Aksa'nın avlusuna girdi.
Ürdünlü pilotun ‘Kudüs’ anonsu ABD’yi panikletti!
Ürdün'den New York'a giden yolcu uçağının pilotu, Kudüs üzerinden geçerken, Şu anda Filistin topraklarının başkenti Kudüs üzerindeyiz” sözleri sebebiyle ABD John Keneddy Havalimanı'nda gözaltına alındı. Yousuf Da'aja adındaki Ürdünlü pilotun sefer sırasındaki anonsu sosyal medyada yayınlanmıştı.
Seyyar hikayeler: Simitçi
Seyyar Hikayeler'de bu hafta, sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi, ara öğünlerin kurtarıcısı simidin fırından tezgaha olan yolculuğu ele alınıyor.
Kudüs zirvesi sonrası Erdoğan'dan tarihi konuşma
Cumhurbaşkanı Erdoğan Kudüs Zirvesi'nin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında İslam dünyasına seslendi. Erdoğan, "Müslümanlar çaresiz değildir. İman varsa imkan da vardır. Rabbimizin inayetiyle bu mücadelemizi başarıya ulaştıracağız" dedi.
Jandarma'nın yüz tanıyan yeni gözlüğü 'takbul'
Türkiye'de bir firma tarafından güvenlik hizmetleri için üretilen ve "takbul" adı verilen gözlük, yüz tanıma teknolojisi ve daha bir çok özelliği ile şüphelileri tanımada yüksek oranda kolaylık sağlıyor.
Erdoğan'ı Patani'de canlı takip eden yaşlı adam
Tayland'ın güneydindeki Patani'de bir minibüste yolculuk yapan yaşlı adamın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı cep telefonundan izlediği anlar sosyal medyada büyük ilgi gördü. Tayland hükümetinin Müslümanlara yaptığı zulümle sık sık gündem olan Patani'deki yaşlı amcanın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kudüs için İstanbul'da acil toplanan İslam Konferansı Örgütü'ndeki konuşmasını izlediği anları kaydedip twitter hesabından paylaşan Fatih Öke şu yorumu yaptı: "Önümdeki amca Reis'i canlı takip ediyor. Dünya ile nasıl bütünleştiğimizin en canlı kanıtı."
Erdoğan'dan net mesaj: Kudüs Filistin'in başkentidir
Cumhurbaşkanı Erdoğan İslam İşbirliği Teşkilatı toplantısında konuştu. Erdoğan, ABD Başkanı Trump'a tepki gösterdiği konuşmasında, "Kudüs'ü Filistin devletinin işgal altındaki başkenti olarak tanımaya davet ediyorum" dedi.
Filistin bayrağını indirmek isteyen işgalci Yahudinin küstahlığı
Filistin'in El Halil şehrinde bir Yahudi yerleşimcinin küstahca Filistin bayrağını indirmeye çalışması kameraya böyle kaydedilmişti.