KİTAP

Omurgasını yitirmiş gemiye deniz yok

Kim ki ölümünü bir adım ardında, kürek kemiklerinin arasında duymuyor ve çocukluğunu bir adım önünde, ufuk çizgisinde görmüyor, gündeliğin çorak toprağına saplanıp kalır. Teoman Duralı'nın son kitabı “Omurgasızlaştırılmış Türklük”ün hülasası: Omurgasını yitirmiş gemiye deniz meniz yok!

Ali Duman Yeni Şafak

“Bana karanlık biri dediler ve sözcüklerim denizdendi…”

St. John Perse

Ben 1991 yılında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün “karanlık dehlizleri andırır koridor[una]” girdiğimde Teoman Hoca akademik kariyerinin zirvesindeydi. Bu kırklı yaşlarının hemen başındaki genç profesör, deniz tutkusunun bilediği kâşif gezginlik merakı ve bu merakın tozakladığı “felsefe-bilim” birikimiyle derslerde âdeta devleşiyor; öğrencileri etrafında bir hayranlık halesi oluşturuyordu. Teoman Hoca, sanki “gurup vaktinde limanı terkedip açılan [bir kılavuz] gemi” idi de biz gençler -belki de çocuklar demeliyim- onun düşüncelerinin dümen suyuna takılıp giden hayalperest âşıklardık. Hoca, bir denizci gibi bir ân gözlerini boşluğa, deyim yerindeyse gökle denizin buluştuğu oynak ufuk çizgisine diker ve o davudî sesiyle ihtiyaç duyduğumuz ganimetleri çıkarır, cömertçe ortaya sererdi. “Görünmeyenin eşiğini aştığımız” bu kısacık ânlarda, Teoman Hoca'nın samimiyetini, inancını ve söyleyecek sözü olduğunu derinden hissederdik. Nitekim felsefe eğitimi süresince hiçbir zaman çalışkan bir öğrenci olmayan bendeniz bile, içinde bilgeliğe benzer bir şeyin filizlendiği bu kısacık kristal ânların Hoca'yı muhayyilemizde diğer meslektaşlarından ayrı, “özel” bir yere taşıdığını söyleyebilirim.

Ruh-akıl soylusu

Teoman Hoca, “Hasret” adlı yazısında, keşif amacına yönelik gezginliğin amansız bir hastalık, bir maraz olduğunu; bu yüzden çocukluk ve ilkgençlik yıllarında keşif gezisine çıkmak için birçok defa 'baba ocağı ile okuldan' kaçmaya kalkıştığını; bu teşebbüslerden ilkinde de anne babası tarafından 'tehlikelidir' gerekçesiyle kesinlikle yasaklanmış tepelerde dolaşıp Çatalağzı'nı (Zonguldak) “kuşbakışı seyret[tiğini]” belirtiyor ve ekliyor: “Kuşbakışı seyretme ateşi, o gün bu gün gönlüm ile kafamda sönmemiş olmalı ki, zamanla keşif gezilerine Eflâtun el-İlahî'nin bizlere işâret ettiği olabilir dünyaların en yücesi, ilgi çekicisi İdea âleminin gölgeleri evreninde çıkmağa heveslendim.” Teoman Hoca'ya göre kâşif, “karanlığı aydınlatmağa yeminli bir ışık taşıyıcı”, bir “ruh-akıl soylusu”dur. Bu nedenle “kâşifin seyyâhlığını, günümüz rant zengininin eğlenme maksatlı süflî gezileriyle (turism) karıştırmak ruh-akıl soyluluğu ile yiğitliğe ihânet olup birincinin sâiki salt merakken öbürününki yalınkat can sıkıntısıdır. İnsanlığın geçmiş parlak çağlarının örnek şahsiyeti addedilebilecek kâşif gezginine, tarihin kılınc artığı günümüzün harap zihniyetini tam tamına temsîl eden özelliksiz, renksiz, suyuna tirit 'gezen-tozan'ı (turist) kadar ters düşebilecek kişilik yapısını bulmak gerçekten de zordur.”

Çocuk ve ırmak için...

Teoman Hoca, “Bayağı küçüktüm” diyor “harita uzmanı kesildiğimde. Henüz keşfedilmemiş yahut pek az kişinin ayak bastığı yörelerin koordinatlarını çıkarırdım. Nitekim, ilkokul sonu, beşinci sınıftayken bir baba dostunun bana hediye ettiği irice bir Almanca atlasta Güneydoğu Asyanın açıklarındaki Yeni Gine Adası'nın ortaları ile Amerika kıtasının kuzey doğusunda bulunan Grönland'ın kimi kesimlerinin ak lekelerle işâretlendiğini daha dün tesbit etmişcesine hatırlıyorum. Bunlar, o tarihlerde henüz keşfedilmemiş bölgelerdi. Ne var ki, büyüyüp gezgin olabilecek yaşa gelinceye değin o lekeler silinip 'keşfedilmiş mıntıkalar'ın 'mutât renkler'ine dönüşüverdiler.” Evet, haritalar öyledir; “bir çocuğun zevkle düş kurabileceği, keyif verici bir gizemle dolu” beyaz lekeler, gün gelir “karanlık yer”lere dönüşürler. Ama Teoman Hoca gibi “çocukluk denizlerinin tortusu”na sadık kalan her kâşif gezgin, her denizci bilir ki suların havada asılı kaldığı, karanlığa, uçuruma,“dipsiz bir boşluğa” döküldüğü sanılan ufuk çizgisinin ilerisinde de keşfedilecek ülkeler; kumsallar, ırmaklar, ormanlar ve özge çocuklar bulunur.

Biz öğrencileri, Teoman Hoca'yı, hissedip de dile getiremediğimiz bütün bunlar için; insanın yıldız ve fırtına, çocuk ve ırmak, kitap ve yaprakla birlikte çarpan kalbi için severdik.

Hemdertlerine ışık taşıdı

Yanılmamışız. Teoman Hoca, son on beş-yirmi yıl içinde ardarda yayınladığı telif eserlerle samimiyetini, inancını, söyleyecek sözü olduğunu ele güne ispatladığı gibi eşe dosta, öğrencilerine, “hemdertlerine” ve “kader yoldaşlarına” ışık taşıdı. “Eser verme[nin] bir diriliş işlemi” olduğunu, incinin karanlığın yüreğinden çıkarıldığını ama kararmadığını gösterdi.

En gözüpek denizcinin bile ürktüğü, Karadeniz gibi azgın, fırtınalı sular vardır. Düşüncenin, şiirin ve 'hayat'ın denizleri çok zaman bu fırtınalar ve yalnızlıklarla köpürür, çalkalanır. Kim ki ölümünü bir adım ardında, kürek kemiklerinin arasında duymuyor ve çocukluğunu bir adım önünde, ufuk çizgisinde görmüyor gündeliğin çorak toprağına saplanıp kalır. Teoman Duralı'nın son kitabı “Omurgasızlaştırılmış Türklük”ün hülasası: Omurgasını yitirmiş gemiye deniz meniz yok!

Yorum

"100 Yüze İmza ve Söyleşi" etkinliği

"100 Yüze İmza ve Söyleşi" etkinliği

1

Yazar Sibel Eraslan, Zeytinburnu Belediyesince düzenlenen "100 Yüze İmza ve Söyleşi" programında son kitabını imzaladı.

Dünyada 15 bizde 5 kilo

Dünyada 15 bizde 5 kilo

2

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Süleyman Özdemir, kişi başına yıllık ortalama balık tüketiminin dünyada 15 kilogram, Türkiye'de i..

Tolga Çevik turneye çıktı

Tolga Çevik turneye çıktı

3

'Arkadaşım' karakteriyle büyük beğeni toplayan Tolga Çevik, işinin 10'uncu yılında turneye çıktı.

Hem yağlı hem kalp dostu

Hem yağlı hem kalp dostu

4

Doç. Dr. Cesarettin Alaşalvar, yüzde 60’ı yağ olan fındığın bünyesinde birçok faydalı biyoaktif bileşik barındırdığını belirtti. Günde 30-40 gram doğa..

Suriyeli çocuklardan liderlere mektup var

Suriyeli çocuklardan liderlere mektup var

5

Kilis’te eğitim gören Suriyeli çocukların dünya liderlerine yazdığı mektuplar kitaplaştırıldı. Kilis Belediyesi tarafından hazırlanan 'Suriyeli Çocukl..

Nobel'i üniversitesine bağışladı

Nobel'i üniversitesine bağışladı

6

DNA onarımıyla ilgili çalışmasıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü alan Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Madalyası ve Sertifikasını mezun olduğu İstanbul Üniver..

Cilt tipine göre bakım önerileri

Cilt tipine göre bakım önerileri

7

Dermatoloji Uzmanı Dr. Ata Nejat Ertek, doğru cilt bakımı için önerilerde bulundu. Cilt bakımının yalnızca güzellik için değil sağlık için de çok önem..

Yönetmeni Seksenler dizisinden ayrıldı

Yönetmeni Seksenler dizisinden ayrıldı

8

5 yıldır TRT ekranlarında izleyicisiyle buluşan Seksenler dizisinin yönetmeni Müfit Can Saçıntı diziyi bıraktığını açıkladı. Twitter hesabından 'Veda ..

Hindistan cevizinden topraksız çileğe

Hindistan cevizinden topraksız çileğe

9

Eskişehir'de seracılık yapan Rıza Tek, hindistan cevizi kabuğu liflerinden oluşan özel maddede yetiştirdiği çilekten yılda 4-5 kez ürün alıyor. Normal..

Dansöz oynatan Acun'a rekor ceza

Dansöz oynatan Acun'a rekor ceza

10

O Ses Türkiye'nin geçtiğimiz aylarda yayınlanan final bölümlerinden birinde yarışmacıların birkaç dakika arayla sahneye semazen ve dansöz çıkarması RT..

Rusya'dan gelen tepkiler kuru gürültü

Rusya'dan gelen tepkiler kuru gürültü

11

Tarihler 1944 yılını gösterdiğinde Sovyet Rusya, Kırım Tatarları'nı göçe zorlamış ve bu sürgünde 30 bin kişi ölmüştü. Yıl 2016'ya geldiğinde bu soykır..

'Erişilemeyen ilaç' ortadan kalkıyor

'Erişilemeyen ilaç' ortadan kalkıyor

12

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ile SGK, 'erişilemeyen ilaç sorununun çözümü için yeni düzenleme yaptı. Yeni düzenlemeye göre Sağlık Uygulama Tebli..

Tombak miğfer 1 milyon 200 bin lira

Tombak miğfer 1 milyon 200 bin lira

13

Osmanlı dönemine ait 16. yüzyıldan kalma sade işçilikli tombak miğfer, Nişantaşı Müzayedenin gerçekleştireceği 60. müzayedede, 1 milyon 200 bin lira a..

TRT'nin sevilen dizisi veda ediyor

TRT'nin sevilen dizisi veda ediyor

14

Yunus Emre: Aşkın Yolculuğu dizisi 44. bölüm ile final yapma kararı aldı.

Havuç ye sıhhat bul!

Havuç ye sıhhat bul!

15

Obezite doktoru Dr. Fevzi Özgönül, havucun son yıllarda erken bunama, alzheimer, kalp krizi, kronik baş ağrısı, deri ve akciğer kanserine karşı kullan..

Abdülmecit 8 yaşında yaşlandı

Abdülmecit 8 yaşında yaşlandı

16

Batman’da ikamet eden ve “Erken yaşlanma hastalığına” yakalanan 8 yaşındaki Suriyeli Mehmet Adem Abdulmecit’in dramı yürek burkuyor. Yaşından oldukça ..

'8 köşe kasket'leri temsil ediyor

'8 köşe kasket'leri temsil ediyor

17

Malatya'da 13 yaşında başladığı, unutulmaya yüz tutmuş kasketçilik mesleğini 55 yıldır sürdüren Tatu, kasketlere yoğun ilginin olduğu, her gün yaptığı..

Kendini onaran asfalt ürettiler

Kendini onaran asfalt ürettiler

18

Gazzeli kadın mühendisler, kendi kendini onaran asfalt üretti. “Nasır bin Hamad Al Halife Genç Mucit” Ödülü'nü kazanan asfaltı üreten mühendislerden R..

Çiçek gibi ikili

Çiçek gibi ikili

19

Osmanlı tarihi ve kültürü üzerine yaptıkları çalışmalarıyla bilinen Prof. Dr. Nurhan Atasoy ve araştırmacı- yazar Dr. Seyit Ali Kahraman, yıllardır pe..

Koltuğa sığmayınca 68 kilo verdi

Koltuğa sığmayınca 68 kilo verdi

20

Denizli'de oturan 28 yaşındaki Ezgi Çetin, iş başvurusu için gittiği kurumda yöneltilen "Koltuğa sığmıyorsun, nasıl çalışacaksın?" sorusu ardından tüp..

+