KİTAP

Omurgasını yitirmiş gemiye deniz yok

Kim ki ölümünü bir adım ardında, kürek kemiklerinin arasında duymuyor ve çocukluğunu bir adım önünde, ufuk çizgisinde görmüyor, gündeliğin çorak toprağına saplanıp kalır. Teoman Duralı'nın son kitabı “Omurgasızlaştırılmış Türklük”ün hülasası: Omurgasını yitirmiş gemiye deniz meniz yok!

Ali Duman Yeni Şafak

“Bana karanlık biri dediler ve sözcüklerim denizdendi…”

St. John Perse

Ben 1991 yılında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün “karanlık dehlizleri andırır koridor[una]” girdiğimde Teoman Hoca akademik kariyerinin zirvesindeydi. Bu kırklı yaşlarının hemen başındaki genç profesör, deniz tutkusunun bilediği kâşif gezginlik merakı ve bu merakın tozakladığı “felsefe-bilim” birikimiyle derslerde âdeta devleşiyor; öğrencileri etrafında bir hayranlık halesi oluşturuyordu. Teoman Hoca, sanki “gurup vaktinde limanı terkedip açılan [bir kılavuz] gemi” idi de biz gençler -belki de çocuklar demeliyim- onun düşüncelerinin dümen suyuna takılıp giden hayalperest âşıklardık. Hoca, bir denizci gibi bir ân gözlerini boşluğa, deyim yerindeyse gökle denizin buluştuğu oynak ufuk çizgisine diker ve o davudî sesiyle ihtiyaç duyduğumuz ganimetleri çıkarır, cömertçe ortaya sererdi. “Görünmeyenin eşiğini aştığımız” bu kısacık ânlarda, Teoman Hoca'nın samimiyetini, inancını ve söyleyecek sözü olduğunu derinden hissederdik. Nitekim felsefe eğitimi süresince hiçbir zaman çalışkan bir öğrenci olmayan bendeniz bile, içinde bilgeliğe benzer bir şeyin filizlendiği bu kısacık kristal ânların Hoca'yı muhayyilemizde diğer meslektaşlarından ayrı, “özel” bir yere taşıdığını söyleyebilirim.

Ruh-akıl soylusu

Teoman Hoca, “Hasret” adlı yazısında, keşif amacına yönelik gezginliğin amansız bir hastalık, bir maraz olduğunu; bu yüzden çocukluk ve ilkgençlik yıllarında keşif gezisine çıkmak için birçok defa 'baba ocağı ile okuldan' kaçmaya kalkıştığını; bu teşebbüslerden ilkinde de anne babası tarafından 'tehlikelidir' gerekçesiyle kesinlikle yasaklanmış tepelerde dolaşıp Çatalağzı'nı (Zonguldak) “kuşbakışı seyret[tiğini]” belirtiyor ve ekliyor: “Kuşbakışı seyretme ateşi, o gün bu gün gönlüm ile kafamda sönmemiş olmalı ki, zamanla keşif gezilerine Eflâtun el-İlahî'nin bizlere işâret ettiği olabilir dünyaların en yücesi, ilgi çekicisi İdea âleminin gölgeleri evreninde çıkmağa heveslendim.” Teoman Hoca'ya göre kâşif, “karanlığı aydınlatmağa yeminli bir ışık taşıyıcı”, bir “ruh-akıl soylusu”dur. Bu nedenle “kâşifin seyyâhlığını, günümüz rant zengininin eğlenme maksatlı süflî gezileriyle (turism) karıştırmak ruh-akıl soyluluğu ile yiğitliğe ihânet olup birincinin sâiki salt merakken öbürününki yalınkat can sıkıntısıdır. İnsanlığın geçmiş parlak çağlarının örnek şahsiyeti addedilebilecek kâşif gezginine, tarihin kılınc artığı günümüzün harap zihniyetini tam tamına temsîl eden özelliksiz, renksiz, suyuna tirit 'gezen-tozan'ı (turist) kadar ters düşebilecek kişilik yapısını bulmak gerçekten de zordur.”

Çocuk ve ırmak için...

Teoman Hoca, “Bayağı küçüktüm” diyor “harita uzmanı kesildiğimde. Henüz keşfedilmemiş yahut pek az kişinin ayak bastığı yörelerin koordinatlarını çıkarırdım. Nitekim, ilkokul sonu, beşinci sınıftayken bir baba dostunun bana hediye ettiği irice bir Almanca atlasta Güneydoğu Asyanın açıklarındaki Yeni Gine Adası'nın ortaları ile Amerika kıtasının kuzey doğusunda bulunan Grönland'ın kimi kesimlerinin ak lekelerle işâretlendiğini daha dün tesbit etmişcesine hatırlıyorum. Bunlar, o tarihlerde henüz keşfedilmemiş bölgelerdi. Ne var ki, büyüyüp gezgin olabilecek yaşa gelinceye değin o lekeler silinip 'keşfedilmiş mıntıkalar'ın 'mutât renkler'ine dönüşüverdiler.” Evet, haritalar öyledir; “bir çocuğun zevkle düş kurabileceği, keyif verici bir gizemle dolu” beyaz lekeler, gün gelir “karanlık yer”lere dönüşürler. Ama Teoman Hoca gibi “çocukluk denizlerinin tortusu”na sadık kalan her kâşif gezgin, her denizci bilir ki suların havada asılı kaldığı, karanlığa, uçuruma,“dipsiz bir boşluğa” döküldüğü sanılan ufuk çizgisinin ilerisinde de keşfedilecek ülkeler; kumsallar, ırmaklar, ormanlar ve özge çocuklar bulunur.

Biz öğrencileri, Teoman Hoca'yı, hissedip de dile getiremediğimiz bütün bunlar için; insanın yıldız ve fırtına, çocuk ve ırmak, kitap ve yaprakla birlikte çarpan kalbi için severdik.

Hemdertlerine ışık taşıdı

Yanılmamışız. Teoman Hoca, son on beş-yirmi yıl içinde ardarda yayınladığı telif eserlerle samimiyetini, inancını, söyleyecek sözü olduğunu ele güne ispatladığı gibi eşe dosta, öğrencilerine, “hemdertlerine” ve “kader yoldaşlarına” ışık taşıdı. “Eser verme[nin] bir diriliş işlemi” olduğunu, incinin karanlığın yüreğinden çıkarıldığını ama kararmadığını gösterdi.

En gözüpek denizcinin bile ürktüğü, Karadeniz gibi azgın, fırtınalı sular vardır. Düşüncenin, şiirin ve 'hayat'ın denizleri çok zaman bu fırtınalar ve yalnızlıklarla köpürür, çalkalanır. Kim ki ölümünü bir adım ardında, kürek kemiklerinin arasında duymuyor ve çocukluğunu bir adım önünde, ufuk çizgisinde görmüyor gündeliğin çorak toprağına saplanıp kalır. Teoman Duralı'nın son kitabı “Omurgasızlaştırılmış Türklük”ün hülasası: Omurgasını yitirmiş gemiye deniz meniz yok!

Yorum

Judith Liberman’dan ‘Queloğlan’ masalı

Judith Liberman’dan ‘Queloğlan’ masalı

1

Masal kahramanı Keloğlan, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Lidya Yolunda Masallar” projesi kapsamında Fransız hikâyeci Judith Liberman’ın kaleminden ye..

Osmanlı İstanbul'u anlatılacak

Osmanlı İstanbul'u anlatılacak

2

4. Uluslararası Osmanlı İstanbul'u Sempozyumu, yurtiçinde ve yurtdışında İstanbul üzerine çalışan 69 araştırmacıyı bir araya getirecek. 3 gün boyunca ..

101 yıl sonra Türkiye’de

101 yıl sonra Türkiye’de

3

Çanakkale Savaşı’nda 101 yıl önce vatan topraklarını savunan Balkanlar’daki Osmanlı torunları, “Uluslararası Çanakkale Buluşması” projesi çerçevesinde..

Anadolu’nun kokusu dünyaya yayılacak

Anadolu’nun kokusu dünyaya yayılacak

4

Türkiye’de kemane çalan tek kadın icracı Mehtap Demir, Türk Halk Müziği’ni dünyada temsil etmek için “Anadolu Kokusu” adlı bir albüm çıkarttı. 1900’lü..

Miraç Kandili yarın idrak edilecek

Miraç Kandili yarın idrak edilecek

5

Hazreti Muhammed'in Allah'ın huzuruna yükseldiği gece olarak kabul edilen Miraç Kandili, yarın idrak edilecek.

İkinci memleketim Türkiye

İkinci memleketim Türkiye

6

Geçmişinde birçok kültürü barındıran Yasmin Levy; Manisa, Kudüs, İspanya ve İsrail’den topladığı köklerini dünyaya saldı. Türkiye’de ilk konserini v..

Adalet hepimize lazım

Adalet hepimize lazım

7

1980 darbesinde haksız yere tutuklanarak idam edilen Mustafa Pehlivanoğlu’nun acı hikayesini anlatan “Ankara Yazı:Veda Mektubu” 6 Mayıs tarihinde vizy..

Chopin sussun salâ okunsun

Chopin sussun salâ okunsun

8

Resmi törenlerde çalınan Chopin'in Funeral Marşı'na şehit Mustafa Sezgin'in cenaze töreninde tepki gösterildi ve naaşı tekbirlerle uçağa taşındı. Bu t..

Çalışanlara çay ve kahve uyarısı!

Çalışanlara çay ve kahve uyarısı!

9

Ofiste masa başı çalışanların en sevdiği şeylerden biridir çay ve kahve keyfi yapmak. Fakat her besinin olduğu gibi çay ve kahvenin de fazlası zararlı..

Gezdim gördüm İslam'ı anladım

Gezdim gördüm İslam'ı anladım

10

Diş hekimliği ile başladığı kariyerine yazarlık ile devam eden yazar Sevim Asımgil, 25 yıldır ailesiyle dünya turu yapıyor. Gittiği ülkelerde farklı i..

Tasarım Bienali’nde moda rüzgârı esecek

Tasarım Bienali’nde moda rüzgârı esecek

11

Bu yıl 3'üncüsü düzenlenecek İstanbul Tasarım Bienali'nde moda rüzgarları esecek. 22 Ekim-4 Aralık tarihlerinde 'BİZ İNSAN MIYIZ? : Türümüzün Tasarımı..

Şehir Rehberi

Şehir Rehberi

12

Hobbit House’ta imece usulü iyilik

Hobbit House’ta imece usulü iyilik

13

Murat ve Sinem Asilcan çiftinin kurduğu Hobbit House Balat'ta ihtiyaç sahipleri için 7/24 açık gardrop, kitap okumayı seven çocuklar için açık kütüpha..

İİT zirvesi ve Türkiye'nin vizyonu

İİT zirvesi ve Türkiye'nin vizyonu

14

Bütün ilkeler Türkiye’nin, İslam dünyasının birlik ve beraberlik içerisinde hareket etmesi noktasında gösterdiği ihtimamı net bir şekilde ortaya koydu..

20. kez 'İstanbul Tiyatro Festivali'

20. kez 'İstanbul Tiyatro Festivali'

15

İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından bu yıl 20'ncisi düzenlenen "İstanbul Tiyatro Festivali", 3 Mayıs'ta "Godot'yu Beklerken" oyunuyla başlayacak.

İbrahim Kalın besteledi Zara söyledi

İbrahim Kalın besteledi Zara söyledi

16

Türk Halk Müziği'ni seven Cumhurbaşkanı Sözcüsü İbrahim Kalın, 2 türkü besteledi. Kalın'ın bestelediği türküleri ise Zara seslendirdi. Klarnet sanatçı..

Bedenim İstanbul'da ruhum Şam'da

Bedenim İstanbul'da ruhum Şam'da

17

Savaştan kaçarak İstanbul'a gelen Suriyeli müzisyen Maisa Elhafez, "Beynim ikiye bölünmüş durumda. Yarısı gündelik hayatını yaşıyor yarısı ise Suriye'..

Sigortasız bağımlılar tedavi edilecek

Sigortasız bağımlılar tedavi edilecek

18

Hükümet, uyuşturucuyla mücadele seferberliği kapsamında yeni yapılanma ve tedbirler için düğmeye bastı.

Manevi danışmanlığın özü Allah'ı hatırlamaktır

Manevi danışmanlığın özü Allah'ı hatırlamaktır

19

Sufi Şeyhi Muzaffer Ozak'ı tanıdıktan sonra Museviliği bırakarak Müslüman olan Amerikalı psikoloji profesörü Robert Frager, manevi danışmanlık hizmeti..

Üstad’ın cenazesinde Özal detayı

Üstad’ın cenazesinde Özal detayı

20

Edebiyat ve fikir dünyasının önemli isimlerinden merhum Necip Fazıl Kısakürek'in 1983 yılındaki cenaze namazına, bir süre sonra başbakan olacak olan T..

+