KİTAP

Laleli'den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız

Sınıra Yakın, geniş yelpazeli, büyük bir roman. Her büyük roman gibi insanın evrensel hallerinden alıyor enerjisini. Bir coğrafyayı toplumsal ve kültürel yönleriyle başarıyla ele alan Sınıra Yakın, aynı zamanda yaşadığımız coğrafyanın/sınırın iki yanında sistem eliyle ezilen insanların görünüşte farklı olsa da mahiyet olarak birbirine çok benzeyen trajedilerini gözler önüne seriyor

İrem Ertuğrul Yeni Şafak

Yola çıkmaya hazır mısınız? Bir kaç yedek kıyafet, tırnak çakısı, ıslak mendil, diş macunu, fırçası... Tayler Durden olsa tek kullanımlık yol arkadaşları, diye eklerdi. Bu iki günlük bir yolculuk, zaten biz de Amerikalı değiliz; tek kullanımlık olamaz bizde bir insan. İnsan en iyi yolculukta tanınır, diyen bir gelenekten geliyoruz nihayetinde. Bu konuda anlaştıysak yola çıkabiliriz. Cihan Aktaş'ın pasaportsuz davetlisi olarak.

Cihan Aktaş'ın üçüncü romanı Sınıra Yakın, Laleli'den Tahran'a giden bir İran otobüsünde geçiyor. Roman, Azeri asıllı bir Tahranlı olan Efsane'nin gözünden anlatılıyor. Yolculukla eş zamanlı ilerleyen olay örgüsü, Efsane'nin flashbacklerle anlattığı kendi hikâyesinin yanı sıra isimli isimsiz diğer yolcuların, dinlenme tesislerinde karşılaşılan insanların hikâyeleriyle de zenginleşerek büyük bir tabloya dönüşüyor. Neler yok ki bu tabloda! İran'ı devrime götüren sürecin ve devrim sonrasının insan odaklı katmanları, Laleli'den Sivas'a, Doğubayazıt'a birbirinden farklı Türkiye manzaraları, Köln'den Amerika'ya gurbetçiler; mülteciler, dağılan aileler ve aşk.

Öykü ve romanda olduğu kadar inceleme-araştırma türünde de önemli eserler vermiş; kadın sorunlarından sinemaya, İran Devriminden Türkiye'deki başörtüsü sorununa birçok konuda çalışmış, düşünmüş çok yönlü bir yazar Cihan Aktaş. Sınıra Yakın, yazarının tüm bu meziyetlerinden nasibini almış bir roman olarak çıkıyor karşımıza. Hikâyeci bakışı, araştırmacı yorumu, romancı titizliği ve disiplini; hepsiyle beraber Cihan Aktaş'ın neredeyse altıyüz sayfa boyunca pürüzsüz ilerleyen akıcı dili.

Bir devrim gazisi

Romanın baş karakteri Efsane, bir devrim gazisi. Dokuz yaşında katıldığı mitingde kendisine isabet eden kurşunla sol kolu hissizleşmiş. Buradan başlayarak “kayıp” metaforunu romanın odak noktası olarak okumak mümkün. Efsane'nin kayıp kolu, kaybettiği aşkı Selman, kaybettiği annesi Pervin Hanım, devrim zamanında İran'dan kaçıp Köln'e yerleşen komünist ablası Mina, otobüsteki pasaportu kayıp yolcu, Kızını Arayan Adam, kızını geride bırakan Süreyya Hanım...

İki günlük otobüs yolculuğu, boşlukları doldurma misyonu üstlenmiştir bir bakıma: Efsane pasaportsuz yolcu Kuruş'u sebepsizce, aşık olduğu Selman'a benzetir. Müjgan Hanım ikide bir Efsane'yle kızı arasındaki ortak özelliklerden söz eder. Yine Efsane, Mehsa'yı arkadaşı Zehra'yla özdeşleştirir.

Cihannema Tur'un yolcuları, yolculuk boyunca kendi eksiklikleriyle, kayıplarıyla yüzleşirken Aktaş'ın hünerli anlatımı sayesinde İran ve İranlılar ile ilgili bilgisi “Türkiye İran olsun/olmasın” paranoyasından ibaret olan biz Türkiyeli okurlar da kendi kaybımızın izlerine rastlarız.

Ve hesaplaşmalar... Efsane'nin kendi içindeki hesaplaşmaları, İran'ın iç hesaplaşmalarıyla karışır. Ciddi eleştiriler yapar Cihan Aktaş, Efsane'nin gözünden. Koyu bir devrim yanlısı olan Efsane, gümrükten Almanca kitaplarını, Metallica cdlerini geçirmekte zorlanacaktır. Kendisi isteyerek örtündüğü, hatta devrim gazisi olduğu hâlde, pantolon eteğinin üzerine giydiği uzun bol ceketin alttan bir düğmesinin açık olduğunu görüp “Düğmeni ilikle hanım,” diye kendini uyaran görevliye tahammül edemeyecektir.

Son özgürlük saatleri

İran sınırından geçmeden son özgürlük saatlerini doyasıya geçirmek isteyen yolcular, otobüsün dar koridorlarında dans etmeye çalışıyorlardır. Sınırdan önceki son mola yerinde dahi başını örtmeyen, geciktiren kadınlar vardır etrafında.

“Yaldızlı mavi bir far sürmüş Zoya, dudakları da çingene pembesi renginde. İkide birde elini başının üzerine doğru atıyor, geri çekiyor. Başında kaymış bir örtü bulunduğunu sanıyor, başı açıkken bile o örtüyü benliğinde taşıyor, kayıtsızca. Gümrük kapısında çantasındaki buruşuk şalı çıkartıp bir kahırla başının üzerine konduracaktır.”

Efsane'nin henüz lise öğrencisiyken, videonun yasak olduğu dönemde film tutkunu annesine el altından film temin ettiği için polise şikayet ettiği Müjgan Hanım da tesadüfen otobüstedir. Baskından sonra sinir hastası olan, evini barkını terk edip uzaklara taşınan Müjgan Hanım, Efsane'nin geçmişiyle yüzleşmesini gerektiren bir sınavdır artık.

Sınıra Yakın, geniş yelpazeli, büyük bir roman. Her büyük roman gibi insanın evrensel hallerinden alıyor enerjisini. Bir coğrafyayı toplumsal ve kültürel yönleriyle başarıyla ele alan Sınıra Yakın, aynı zamanda yaşadığımız coğrafyanın/sınırın iki yanında sistem eliyle ezilen insanların görünüşte farklı olsa da mahiyet olarak birbirine çok benzeyen trajedilerini gözler önüne seriyor. Romanın finalinde sınırdan içeri girmeyi reddeden çocuk ve onu aramak için Ağrı Dağı eteğindeki ovaya dağılan yolcular başka bir göçmen yazar olan Nabokov'un otobiyografik romanı Konuş Hafıza'nın misafiri oluyorlar adeta: Beşik bir uçurumun üzerinde sallanır ve sağduyumuz bize, varoluşumuzun iki ebedi karanlık arasındaki kısa bir ışık çakmasından başka birşey olmadığını söyler.

Yorum

Ölmeden kendi mezarını da yaptı

Ölmeden kendi mezarını da yaptı

1

Bartın'da mermerden mezar yapan 77 yaşındaki Mehmet Fazlıoğlu, özel ve farklı olmasını istediği kendi mezar taşını hazırladı. 23 torun sahini Fazlıoğl..

Azra Resort Hotel

Azra Resort Hotel

2

Bu yaz, beton yığınları arasında geçen boğucu ve stresli günleri geride bırakıp, yeşilin koynunda uyumaya ne dersiniz? Hem de 5 yıldızlı bir otelde, ç..

Hayranının hediyesini kabul etmeyince bıçaklandı

Hayranının hediyesini kabul etmeyince bıçaklandı

3

Japonya'da yaşanan olayda Tomohiro Iwazaki isimli genç, ünlü popçu Mayu Tomita'ya hediye olarak bir saat gönderdi. Tomita'nın hediyeyi kabul etmeyere..

Çok kısa filmler seyircisiyle buluşuyor

Çok kısa filmler seyircisiyle buluşuyor

4

Antalya Sinema Derneği, ATSO Vakfı ve Antalya Kültür Sanat işbirliği ile Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilecek olan 'Uluslararası Çok Kısa Filmler Fes..

40 bin karanfille 'Allah' ve 'Hz. Muhammed'

40 bin karanfille 'Allah' ve 'Hz. Muhammed'

5

Uşak'ta, Berat Kandili dolayısıyla karanfillerle Arapça "Allah" ve "Hz. Muhammed" yazıldı.

Köy halkı inat etti kayayı yıktırmıyor

Köy halkı inat etti kayayı yıktırmıyor

6

Balıkesir'in İvrindi ilçesinde tehlike arz eden kaya, üzerindeki leylek yuvası yüzünden yıkılamıyor. Kayayı yıkmak isteyen valilik mahalle halkının ka..

Hem yağlı hem kalp dostu

Hem yağlı hem kalp dostu

7

Doç. Dr. Cesarettin Alaşalvar, yüzde 60’ı yağ olan fındığın bünyesinde birçok faydalı biyoaktif bileşik barındırdığını belirtti. Günde 30-40 gram doğa..

Yönetmeni Seksenler dizisinden ayrıldı

Yönetmeni Seksenler dizisinden ayrıldı

8

5 yıldır TRT ekranlarında izleyicisiyle buluşan Seksenler dizisinin yönetmeni Müfit Can Saçıntı diziyi bıraktığını açıkladı. Twitter hesabından 'Veda ..

Kendini onaran asfalt ürettiler

Kendini onaran asfalt ürettiler

9

Gazzeli kadın mühendisler, kendi kendini onaran asfalt üretti. “Nasır bin Hamad Al Halife Genç Mucit” Ödülü'nü kazanan asfaltı üreten mühendislerden R..

İnşaat kazısında şaşırtan bulgu

İnşaat kazısında şaşırtan bulgu

10

Bursa'nın İznik ilçesinde inşaat sondajı yapıldığı sırada Roma Dönemi’ne ait bir evin hamam kalıntıları ortaya çıktı.

Korku Seansı 2'den 360 derecelik video

Korku Seansı 2'den 360 derecelik video

11

New Line Cinema gişede büyük beğeni kazanan Korku Seansı'nın devam halkasından 360 derecelik ürkütücü bir video yayınlandı.

Derdim dünyayı daha güzel bırakmak

Derdim dünyayı daha güzel bırakmak

12

Amerika'da yaşayan Ürdün asıllı film yapımcısı Samah Safi, filmlerinde hem yükselen İslamofobiyi hem de tüm dünyada yaşanan insan dramlarını konu ed..

Koltuğa sığmayınca 68 kilo verdi

Koltuğa sığmayınca 68 kilo verdi

13

Denizli'de oturan 28 yaşındaki Ezgi Çetin, iş başvurusu için gittiği kurumda yöneltilen "Koltuğa sığmıyorsun, nasıl çalışacaksın?" sorusu ardından tüp..

'İnsanlık İçin Birleşen Millet, Türkiye' sergisi

'İnsanlık İçin Birleşen Millet, Türkiye' sergisi

14

Dışişleri Bakanlığınca, Dünya İnsani Zirvesi kapsamında düzenlenen ve fotoğraflarının AA'nın arşivinden oluştuğu "İnsanlık İçin Birleşen Millet, Türki..

Havuç ye sıhhat bul!

Havuç ye sıhhat bul!

15

Obezite doktoru Dr. Fevzi Özgönül, havucun son yıllarda erken bunama, alzheimer, kalp krizi, kronik baş ağrısı, deri ve akciğer kanserine karşı kullan..

İnsan, insanı anlar

İnsan, insanı anlar

16

Filistinlilerin maruz kaldığı işgali ve hak ihlallerini etkileyici bir dille sinemaya aktaran yönetmen Nevres ebu Salih, “Meseleyi insani hale getirme..

Suriyeli çocuklardan liderlere mektup var

Suriyeli çocuklardan liderlere mektup var

17

Kilis’te eğitim gören Suriyeli çocukların dünya liderlerine yazdığı mektuplar kitaplaştırıldı. Kilis Belediyesi tarafından hazırlanan 'Suriyeli Çocukl..

Hindistan cevizinden topraksız çileğe

Hindistan cevizinden topraksız çileğe

18

Eskişehir'de seracılık yapan Rıza Tek, hindistan cevizi kabuğu liflerinden oluşan özel maddede yetiştirdiği çilekten yılda 4-5 kez ürün alıyor. Normal..

Kötü koku akciğer yetersizliği nedeni!

Kötü koku akciğer yetersizliği nedeni!

19

Ağız kokusuna diş ve diş etlerinin yanı sıra vücuttaki herhangi bir hastalığın da sebep olabileceğini belirten uzmanlar, kokunun hafife alınacak bir s..

+