TRT'nin Türk edebiyatının seçkin eserlerini sinemaya uyarlama projesinin bir parçası olan ve Ziya Öztan tarafından yönetilen Abdülhamit Düşerken'in çekimleri sürüyor. Tarihi romanların dönem filmi olarak perdeye yansıtılması konusunda atak başlatan TRT, Abdülhamit Düşerken'le yoluna devam ediyor. 19 Haziran'da İstanbul Maslak Kasırları'nda çekimlerine başlanan film, İttihatçı bir subayla Abdülhamit'in paşalarından birinin kızı arasındaki aşk öyküsü çerçevesinde dönemin önemli olaylarını konu alıyor.

Filmi çekmeyi ben istedim

Başrollerini Meltem Cumbul, Mehmet Kurtuluş ve Haluk Kurtoğlu'nun paylaştığı filmde Çetin Öner Sultan Abdülhamit'i, Tarık Akan Mahmut Şevket Paşa'yı, Mehmet Ali Alabora Teğmen Arif'i, Haluk Kurdoğlu Mehmet Şehabattin'i, Halil Ergün Talat Bey'i, Serdar Orçin Kolağası Mustafa Kemal'i rollerini paylaşıyor. Filmde ayrıca Nur Süzer, Erdal Özyağcılar, Savaş Dinçel, Kaan Girgin, Müjdat Gezen, Ceyda Düvenci ve Oktay Kaynarca'da rol alıyor.

Daha önce Cumhuriyet ve Kurtuluş gibi dönem filmleriyle ustalığını kanıtlayan Ziya Öztan, Nahit Sırrı Örik'in romanını okuduğunda heyacanlandığını ve film çekimleri için bizzat kendisinin başvurduğunu söylüyor. Öztan, filmden oldukça umutlu. Öğle yemeği arasında konuştuğumuz Öztan, çekimlerin zevkli bir şekilde sürdüğünü söyledi.

Romana sadık kalınmış

Ziya Öztan proje dökümünün ardından çekimlerine geçen ay başlanan filmin, hazırlık aşamasının bir hayli çabuk atlatıldığını söyledi. Geçmişten gelen tecrübelerinin kostüm ve oyuncu konusunda kendisine oldukça yardımcı olduğunu belirten ve filmin senaryasunu kendisi yazan Ziya Öztan, çekimlerde romana sadık kalındığını belirtti. "Senaryo, sinemografinin gerekleri kadar romandan uzaklaştırıldı" diyen Öztan, filmin döneme iyi bakan bir içeriğe sahip olduğunun altını çizdi.

1908-1909 yılları arasında, İttihat ve Terakki ve Abdülhamit arasında süren çatışmalar, bazı subayların dağa çıkması, Meclis'in tekrar açılması ve Mehmet Şehabettin Paşa'nın hareminde dönen olayların filmin konusunu oluşturduğunu söyleyen Ziya Öztan, Şefik ve Nimet arasında süren aşkla birlikte tarihi olayların işlendiğini belirtti. Şimdiye kadar çekimlerin yarısının tamamlandığını söyleyen yönetmen Yıldız Sarayı, Şale, Tiyatro, Babıali sahne çekimlerinin tamamlandığını kaydetti. Öztan, filmin 110 dakika olarak tasarlandığını, Aralık'ta gösterime girmesinin planlandığını kaydetti. Çok tecrübeli bir ekiple çalıştığını söyleyen Öztan, bu olayın filmin maliyetinin düşük tutulması konusunda yardımcı olduğunu belirtti. Yaklaşık 1 milyon dolarlık bir bütçeye sahip olan filmin çekimlerinde 100 kişilik bir oyuncu ve bir o kadar teknik ekip görev alıyor.

Senaryo kaynağa bağlı

Filmin senaryosunun Sultan Abdülhamit'e ve döneme birincil kaynaklardan baktığını kaydeden yönetmen Ziya Öztan, "Tarihe objektif bir şekilde bakmanın zamanı gelmiştir. Senaryo döneme Abdülhamit'in ve kızı Ayşe Sultan'ın anılarından, Başkatibi Ali Cevat Bey'in fezlekesinden, yani birici kaynaklardan bakıyor." diye konuştu. Türkiye'de tarihi yapıların tahrip edildiğini söyleyen Öztan şunları devam etti: "Türkiye'de tarihi film çekmek gerçekten zor. Çekimler için, yanan Meclis'i Mebusan binası yeniden yapıldı. Dekorlar yeniden düzenlendi. Beyoğlu'nda film çekecek en ufak bir sokak dahi yok. Büyük bir tarihi geçmişimiz var, ama kalıntıları yok edilmiş."

Akan, Mahmut Şevket Paşa oldu

Abdülhamit Düşerken filminde Osmanlı ordusunun başındaki isim olan Mahmut Şevket Paşa'yı canlandıran Türk sinemasının usta oyuncusu Tarık Akan, kendisine rol için teklif geldiğinde hemen kabul ettiğini söyledi. Gazetelerde farklı demeçleri de yer alan oyuncu "Şimdiye kadar çektiğim 110 filmin neredeyse hepsinde başrol oynadım. Ancak film projesinden bahsedildiğinde, misafir oyuncu da olsa böyle bir rolü kabul ettim. Çünkü oynadığım Mahmut Şevket Paşa karakteri dönem için çok önemli. Hareket ordusunun başında 31 Mart Vakısı'nı bastıran önemli bir karakter." dedi. Planlarından bahseden Akan Ekim ayında yönetmen Zeki Ökten'le birlikte kamera arkasına geçeceğini ve 2004 yılında ise Gülüm isimli filmin çekimleri için yönetmen koltuğuna tek başına oturacağını kaydetti.

Roman, kuruldan oy birliğiyle geçti

Abdülhamit Düşerken filminin oluşum sürecini anlatan yönetmen Ziya Öztan, "Romanı ilk kez okuduğumda filme uyarlanması için ben teklif götürdüm. Teklifin ardından roman kuruldan geçti" dedi. Öztan sözlerini şöyle sürdürdü: "Aralarında Yılmaz Karakoyunlu, Beşir Ayvazoğlu ve Hilmi Yavuz, Konur Ertop, Tomris Giritlioğlu'nun da olduğu seçici kurul Nahit Sırrı Örik'in Abdülhamit Düşerken'ini oy birliğiyle seçti. Kurul ayrıca Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nü ve sonra da Kemal Tahir'den, Sait Faik'ten bazı romanların filme aktarılmasını karara bağladı. Ama sadece bunlardan Abdülhamit Düşerken'i TRT'nin bir prestij projesi olarak sinema filmi olarak çekilmesini kabul etti."

ÖMER ÇAKKAL